T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/2351
Karar No : 2025/3772
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- S.S. ... Kooperatifi
2- ...
3- ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVACI YANINDA (MÜDAHİLLER) : 1- S.S. ... Nolu ... Kooperatifi
2- S.S. ... Nolu ... Koop.
3- S.S. ... Nolu ... Kooperatifi
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Hatay İli, Antakya İlçe ... ile ... Mahallesi arasında yolcu taşımacılığı yapan davacı kooperatif tarafından, Antakya- Defne İlçeleri Merkez Bölgesi toplu taşıma araçları dönüşüm işlemleri kapsamında, Hatay Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) tarafından alınan ... tarih ve ... sayılı kararının dönüşüm projesine ilişkin kısımlarının 1-"Çalışma Usul ve Esasları" başlıklı 3. maddesinin 11. bendi ile belirlenen kooperatiflerin havuza katılırken kaç araçla sisteme katılacağına ilişkin (tablo 5) de gösterilen sayılara ilişkin kısmının, 2-"Çalışma Usul ve Esasları başlıklı" 3. maddesinin 16. bendinde yer alan "Belirlenen toplu taşıma hatlarında araç ihtiyacı ortaya çıktığında ilgili kooperatiflerin katılımcıları tarafından varsa eğer koltuk kapasiteleri tamamlanana kadar ilgililer tarafından karşılaşacağına ilişkin kısmı ile aynı konunun düzenlendiği projenin 11. Maddesinin, 3-"Havuz modeline katılım" başlıklı 4. maddesinin 1.3. bendinde yer alan "Özel ... Kooperatifinin imza dilekçesini getirmesine gerek olmayıp kurulacak sistemde belirtilen esaslar bünyesinde faaliyetlerini sürdürecekler." şeklindeki düzenlemenin, 4-"Havuz modeline katılım" başlıklı 4 .maddesinin 1.4. bendinde yer alan "Özel ... Koopartifinde dönüşüm süresi sonuna kadar aracını istenilen kriterlere getirmeyen veya dönüşüm projelerinde belirtilen esaslara uymayan Özel Halk Otobüs işletmecilerine çalışma izin belgesi düzenlenmeyecektir. Çalışma izin belgesi süresi dolmamış ise çalışma izinleri sonlandırılacaktır." şeklindeki düzenlemenin, 5-"Havuz modeline katılım" başlıklı 4. maddesinin 1.5. bendinde yer alan "Proje sonunda dönüşüme belirtilen özelliklerde faaliyet göstermeyen (araçlarını UKOME'nin belirlediği kriterlere getirmeyen) Özel Halk Otobüsü üyelerinin hak sahipliliği sonlandırılacaktır." şeklindeki düzenlemenin, 7-"Havuz modeline katılım" başlıklı 4. maddesinin "havuz modelinde hasılat paylaşımı" başlıklı 2. Bendinin, 8-''Dönüşümün tamamlanma süreç'' başlıklı 5. Maddesinin, 9-"Elektronik Ücret toplama Sistemi, araç takip sistemi, mobil kayıt cihazı vb. uygulamalara geçiş" başlıklı 9. Maddesinin, 10-"Dönüşüm sonrası sisteme katılım sağlayacak araçların rotasyonlu olarak kullanacağı hat ve güzergâhlara" ilişkin 13. maddesinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Hatay Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) tarafından alınan ... tarih ve ... sayılı kararının; 3. maddesinin 11. ve 16. bentleri, 4. maddesinin 1.3., 1.4, 1.5 ve 2. bentlerinin ve 5. maddesi yönünden incelenmesinden; davaya konu proje detayları bir bütün olarak incelendiğinde; davalı idarenin toplu taşıma hizmetlerinden istifade eden vatandaşların daha rahat ve konforlu bir şekilde hizmet almasını sağlamak, Antakya İlçesi- Defne Merkez Bölgesi'ndeki mevcut trafik kargaşasını ortadan kaldırma maksadıyla kapsamlı bir proje hazırlanması sırasında hizmet sunucularının hali hazırda mevcut kar ve zarar dengelerinin teknik analizinin detaylı bir şekilde yapıldığı, hatlarda çalışacak araç paylaşımlarının adil bir şekilde hesaplandığı, ileride ihtiyaç durumunun ortaya çıkabileceğinin gözetilerek kamu hizmetinin aksamadan işletilmesi ortamının sağlandığı, gelir dağılımında havuz sistemine geçilerek elektronik ücret toplama sisteminde elde edilecek gelirin dengeli bir şekilde dağıtılmasının öngörüldüğü, tüm bunlar göz önüne alınarak kamu hizmetinin daha etkin ve verimli şekilde yürütülmesi amaçlandığı sonucuna varılmakla, bu düzenlemelerde hukuka aykırılık bulunmadığı, Elektronik ücret toplama sistemi, araç takip sistemi, mobil kayıt cihazı vb. uygulamara geçiş başlıklı 9. Maddesi yönünden yapılan incelemede; Büyükşehir dahilindeki toplu taşımanın ve bu taşımacılıkta kullanılacak araçların çalışma şekil ve şartları ile teknik özelliklerinin (kapasitesi, model yılı, rengi, plakası vs.) UKOME tarafından belirlenmesi ile büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım, toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmak, UKOME'nin görev ve yetkileri arasında sayıldığını, UKOME'ye verilen "araçların çalışma şekli şartları ile teknik özelliklerini belirleme" yetkisi ile idareye bu hususta geniş bir yetki verilmiş olup, araçların çalışma şekil ve şartları ile teknik özelliklerinin belirlenmesinde, taşımacılığın çağdaş bir şekilde yürütülmesi hedeflenerek toplu taşımanın etkin bir şekilde yürütülmesi amaçlandığı, buna göre, taşımacılığın çağdaş ve daha etkin bir şekilde yürütülmesi için, ticari yolcu taşımacılığında, elektronik bilet, akıllı kart, validatör gibi sistemlerin getirilmesi, UKOME'ye verilen ticari araçların çalışma şekil ve şartlarını belirleme yetkisi kapsamında bulunmadığı, iptali istenilen düzenlemede, UKOME'ye verilen yetki kapsamında toplu ulaşım sistemi için getirilen elektronik bilet uygulamasına ilişkin düzenlemelere yer verildiği, elektronik sistemde toplanan bedellerin, her taşımacıya taşıdığı yolcu kadar ödeme yapılması yoluyla dağıtıldığı, elektronik bilet sistemiyle, şoförün yola odaklanması sağlanarak trafik güvenliğine de faydası olacağı sonucuna varıldığı, 13. maddesi yönünden incelenmesinden; Hatay Ulaşım Ana Planı Antakya Defne İlçesi Merkez Bölgesi Toplu Taşıma Rehabilitasyon Raporuna istinaden, araç kapasiteleri, trafik yoğunluğu, sefer sıklıkları vb. hususlar dikkate alınarak ve yolcuların tek vasıta ile hastane, kamu kurumları ve diğer cazibe noktalarına ulaşabilmeleri amacıyla mevcut güzargahların raporla uyumlu olacak şekilde UKOME tarafından karara bağlanmasına yönelik düzenlemenin 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi ve 9. maddesinin uygulanmasından kaynaklandığından davaya konu kararın 13. maddesinde hukuka aykırılık bulunmadığı, bu durumda; davalı idarenin trafik yoğunluğunun azaltılması, taşıma faaliyetlerinin insan onuruna ve çağın gereklerine uygun, kurumsal bir yapı içerisinde, sistematik ve daha etkin bir şekilde yürütülmesi, toplu taşıma hizmetlerinin engelli vatandaşların erişilebilirliğine uygun hale getirilmesi, yolcuların tek vasıta ile hastane, kamu kurumları ve diğer cazibe noktalarına ulaşabilmeleri, işletmeciler arasında yolcu almaktan kaynaklanan olumsuz rekabeti sonlandırmak ve daha kaliteli ulaşım hizmeti sunulmasını sağlamak amacıyla hazırlamış olduğu "Antakya-Defne Merkez Bölgesi Projesi"nin uygulamaya geçirilmesi ve toplu taşıma işlerinin tek çatı altında yürütülmesi için belediye kanunlarının kendisine verilen yetkiyi kullandığı, dönüşüme katılmak isteyenlerin ise ortak ve eşit şartlarda çalışabilmesi için kendi kuralları ile değil idarenin belirlemiş olduğu kurallarla sisteme dahil olmaları gerektiği, "dönüşüme katılmak isteyen işletmeciler" için belirlenen kriterlerde serbest rekabet ortamını bozacak ve tekelleşmeye yol açacak herhangi bir uygulamanın bulunmadığı dikkate alındığında, ulaşım hizmetlerini sağlamakla yetkilendirilmiş olan davalı idarenin ulaşım hizmetlerini kaliteli, insan onuruna, çağın gereklerine uygun, şehrin yapısını bozmadan şehirde oluşan trafik yoğunluğunu azaltmak ve sistematik hale getirebilmek amacıyla almış olduğu dava konusu kararın hak sahiplerinin menfaatini de düşünerek kişisellikten uzak, somut uygulanabilir ve yukarıda anılan amaca uygun bir düzenleme olduğu sonuç ve kanaatine ulaşıldığından bu kapsamda davaya konu davalı idarenin iptali istenilen 3. maddesinin 11. ve 16. bentleri, 4. maddesinin 1.3., 1.4, 1.5 ve 2. bentleri, 5, 9 ve 13. Maddelerinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin 17. Maddesinde UKOME toplantılarına kimlerin katılacağı, "Toplantı" başlıklı 19.maddesi ile "Toplantı Usulü" kenar başlıklı 20.maddesinde ise toplantı yapılma usulünün belirlendiği mevzuat hükümlerine göre, ilgili maddede sayılan kurum ve kuruluş temsilcilerin koordinasyon merkezlerine üye olarak katılacakları, UKOME toplantı yeter sayısının üyelerin salt çoğunluğu, karar yeter sayısının ise toplantıya katılanların salt çoğunluğu olduğu açık olmakla birlikte toplantının mevzuata uygun biçimde yapılabilmesi için de toplantı yer ve tarihinin toplantıya üye olarak katılacaklara usulüne uygun bir şekilde bildirilmesi gerektiği, bu doğrultuda, Daire tarafından sözkonusu hususa yönelik olarak yapılan 08/11/2021 tarihli ara kararı ile uyuşmazlığa konu UKOME Kurul kararı alınmadan önce, toplantı günü ve saatinin anılan yönetmeliğin 17. maddesinde sayılan kurumlara bildirilmesine ilişkin davet yazılarının söz konusu kurumlara tebliğine ilişkin belgelerin istenilmesi üzerine idarece gönderilen bilgi ve belgelerden, toplantıya katılmadığı görülen Altınözü Belediye Başkanlığı ile Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı 5. Bölge Müdürlüğü'ne toplantı ile ilgili herhangi bir tebliğin yapılmadığının görüldüğü, buna göre yukarda yer verilen Yönetmelik hükmü gereğince işlemin tesis edildiği tarihte Altınözü Belediye Başkanlığı ile Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı 5. Bölge Müdürlüğü temsilcilerinin toplantıya katılımını sağlamak üzere ilgili idareye herhangi bir tebliğin yapılmadığının anlaşılması karşısında uyuşmazlığa konu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı ve işlemin iptal edilmesi gerekitiğinden, davanın reddi yönünde verilen mahkeme kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle davacı tarafından yapılan istinaf isteminin kabulüne, ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, öncelikle Bölge İdare Mahkemesi tarafınca kararın kesin verildiği gerekçesiyle temyiz talebinin incelenmeksizin reddine karar verilmiş ise de aynı konuda ki diğer uyuşmazlıklar hakkında verilen kararlarda temyiz yolunun açık olduğu, dava konusu işlemin iptaline ilişkin gerekçenin hukuka uygun olmadığı, dava konusu işlemde doğrudan ilgili olan üyelerin UKOME toplantısına katılımının sağlandığı, iştirak etmeyen üyelerin katılması halinde ise karar sonucunun değişmeyeceğinden temyiz incelenmeksizin ret kararı ile davanın reddi yönünde verilen mahkeme kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle davacı tarafından yapılan istinaf isteminin kabulüne, ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, kullanılmayan ...-TL yürütmenin durdurulması harcı ile posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 16/04/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.