T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/2575
Karar No : 2025/2959
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI): ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Üniversitesi
VEKİLİ : Av....
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Tıbbi Biyokimya Anabilim dalında doktora eğitim programını tamamlayarak doktor unvanı alan ve ... Meslek Yüksekokulu Kimya ve Kimyasal İşleme Teknolojileri bölümü Biyokimya programı için ilan edilen 1. Derece doktor öğretim üyesi kadrosuna ataması yapılan davacı tarafından, atamasının iptaline ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen...tarih ve E:... K:...sayılı kararda; Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısının "Yardımcı doçent kadrolarına atamalardaki %20 kota uygulanması" başlıklı kısmının (ç) kısmında; Öğretim üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği uyarınca yardımcı doçent kadrosunun ilan edilmek üzere Basın İlan Kurumuna gönderilme tarihi esas alınarak ilan metninde kadroya 2547 sayılı Kanun'un 50/1-d bendi kapsamında istihdam edilerek doktora ve sanatta yeterlilik eğitimlerini üniversite bünyesinde tamamlayanların başvuru hakkının bulunup bulunmadığı hususunun belirtilmesinin gerektiği; davalı idare bünyesinde doktora ve sanatta yeterlilik eğitimini tamamlayanların başvuru hakkının bulunup bulunmadığı belirtilmesi gerekirken ilan metninde mezkur hususa dair açıklama yapılmadığının ve bu haliyle eksik ilana çıkıldığının, bu durumda davalı idare tarafından yapılan ... Meslek Yüksekokulu Kimya ve Kimyasal İşleme Teknolojileri bölümü Biyokimya programı için 1. derece doktor öğretim üyesi alımı ilanında eksik ilana çıkıldığı sabit olduğu, davalı idarenin bu şekilde ilana çıkarak üniversite bünyesinde doktora ve sanatta yeterlilik eğitimini tamamlayanların ilana başvurma haklarını kısıtladığı görülmekle hukuka aykırılığı sabit olan ilana başvuru yaparak atanan davacının da atamasının iptaline yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, davalı üniversitede 2019 yılında doktora eğitimini tamamlayan 50/d kadrosundaki tek kişi olduğu, ilanın başvuru bakımından hak kaybı doğurmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, işlemin hukuka uygun tesis edildiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava; ... Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Tıbbi Biyokimya Anabilim dalında doktora eğitim programını tamamlayarak doktor unvanı alan ve ... Meslek Yüksekokulu Kimya ve Kimyasal İşleme Teknolojileri bölümü Biyokimya programı için ilan edilen 1. Derece doktor öğretim üyesi kadrosuna ataması yapılan davacı tarafından, atamasının iptaline ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 23 üncü maddesinde, "a) Yükseköğretim kurumlarında açık bulunan doktor öğretim üyesi kadroları rektörlükçe ilan edilir. İlan edilen bu kadrolara fakültelerde dekan; diğer birimlerde müdürler, biri o birimin yöneticisi biri de o yükseköğretim kurumunun dışından olmak üzere üç profesör veya doçent tespit ederek bunlardan adayların her biri hakkında yazılı mütalaa isterler. Dekan veya ilgili müdür yönetim kurullarının görüşünü aldıktan sonra önerilerini rektöre sunar. Atama rektör tarafından en çok dört yıl süre ile yapılır. Her atama süresinin sonunda görev kendiliğinden sona erer. Görev süresi sona erenler yeniden atanabilirler.
b) Doktor öğretim üyeliğine atanabilmek için, doktora ile tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık unvanını veya Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulunca tespit edilen belli sanat dallarının birinde yeterlik kazanmış olmak gerekir.
c) Yükseköğretim kurumları, doktor öğretim üyesi kadrosuna atama için Yükseköğretim Kurulunun onayını almak suretiyle, münhasıran bilimsel kaliteyi artırmak amacına yönelik olarak, bilim disiplinleri arasındaki farklılıkları da göz önünde bulundurarak, objektif ve denetlenebilir nitelikte ek koşullar belirleyebilirler." hükmüne yer verilmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Araştırma Görevlilerinin İstihdamı" başlıklı Ek 38. maddesinin 1. fıkrasında, "Yükseköğretim kurumları araştırma görevlisi kadrolarına atamalar, 33 üncü maddede belirtilen usule uygun olarak 50 nci maddenin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında yapılır. Bu kapsamda atananlardan doktora veya sanatta yeterlik eğitimlerini tamamlayanların en fazla %20’si doktora veya sanatta yeterlik eğitimini tamamladıkları kurumların senatolarınca belirlenen ve Yükseköğretim Kurulunca onaylanan performansa dayalı kriterler çerçevesinde doktor öğretim üyesi kadrolarına atanabilir. Bu kapsamda atanamayanların, doktora veya sanatta yeterlik eğitimini tamamladıkları kurumların öğretim üyesi kadrolarına atanabilmeleri için en az bir eğitim-öğretim yılı yurt içinde veya yurt dışında farklı bir yükseköğretim kurumunda çalışması gerekir. Bu madde kapsamında atananlara 35 inci maddeye göre yurt içinde başka bir yükseköğretim kurumlarındaki doktora veya sanatta yeterlik eğitim süreleri için mecburi hizmet yüklenemez." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; ... Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalında 2547 sayılı Kanun'un 50/d maddesi uyarınca araştırma görevlisi olarak görev yapmakta iken, anılan Anabilim Dalı doktora programını tamamlamasının ardından 27/12/2019 tarihli Resmi Gazete'de ilan edilen ... Üniversitesi ... Meslek Yüksekokulu Kimya ve Kimyasal İşleme Teknolojileri Bölümü Biyokimya Programı doktor öğretim üyesi kadrosuna ataması yapılan davacının, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının... tarih ve ... sayılı yazısının "Yardımcı doçent kadrolarına atamalardaki %20 kota uygulanması" başlıklı kısmının (ç) kısmında; Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği uyarınca yardımcı doçent kadrosunun ilan edilmek üzere Basın İlan Kurumuna gönderilme tarihi esas alınarak ilan metninde kadroya 2547 sayılı Kanun'un 50/1-d bendi kapsamında istihdam edilerek doktora ve sanatta yeterlilik eğitimlerini üniversite bünyesinde tamamlayanların başvuru hakkının bulunup bulunmadığı hususunun belirtilmesinin gerektiğine istinaden, ilanda davalı idare bünyesinde doktora ve sanatta yeterlilik eğitimini tamamlayanların başvuru hakkının bulunup bulunmadığı belirtilmeksizin eksik ilana çıkıldığından bahisle, atamasının ... tarih ve ... sayılı işlem ile iptal edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Hukuk devleti ilkesinin ön koşullarından biri "hukuk güvenliği" ilkesinin korunmasıdır. Hukuk güvenliği ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda, önceden oluşmuş hukuksal durumların, sonradan yapılacak işlemlerle değiştirilmesi, hukuktan beklenen güvenle bağdaşmayacaktır.
Uyuşmazlıkta; dava konusu işlemin sebebi bahse konu ... tarih ve E:... sayılı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı yazısında belirtildiği üzere, 2547 sayılı Kanun Ek 38. madde hükmüne göre, aynı Kanun'un 50. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi kapsamında istihdam edilerek doktora veya sanatta yeterlik eğitimlerini üniversite bünyesinde tamamlayanların başvuru hakkının bulunup bulunmadığının belirtilmesi gerektiğine yer verildiği görülmekle birlikte; davacı tarafından 27/12/2019 tarih ve 30991 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ilana yapılan başvuru üzerine, başvuru ve atama şartlarını sağlayarak davacının atandığı konusunda ihtilaf bulunmadığı, atama işleminden yaklaşık 4 ay sonra eksik ilana çıkıldığı gerekçesi ile atamasının iptal edilmesine karar verildiğinin, buna karşın; ilanda %20 kotasının uygulanması ile ilgili Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından yukarıda bahsedilen yazı ile belirtilen hususun yer almamasının davacı aleyhine sonuç teşkil edecek nitelikte davacıya yüklenemeyeceği, ilanda belirtilmesi gereken hususun bulunmamasından kaynaklanan kusurun, davacı üzerinde bırakılamayacağı anlaşılmakla birlikte atamasının iptali edilmesi neticesinde hak kaybına sebep olunacağı kanaatine varılmaktadır.
Bununla birlikte davacı tarafından, 2019 yılında Tıbbi Biyokimya alanında doktorasını tamamlayan 50/d kadrosunda tek kişi olduğunun ileri sürüldüğü, idare tarafından ise bu durumun aksini belirten bir bilgi veya belgenin sunulmadığı görüldüğünden, başka adayların başvuru hakkının engellendiği gerekçesi ile atamanın iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemde bu yönden de hukuka uygunluk bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi.... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan... TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak 18/03/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- Dava; ... Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Tıbbi Biyokimya Anabilim dalında doktora eğitim programını tamamlayarak doktor unvanı alan davacının, ... Meslek Yüksekokulu Kimya ve Kimyasal İşleme Teknolojileri bölümü Biyokimya programı için ilan edilen 1. Derece doktor öğretim üyesi kadrosuna başvurusunun reddine yönelik tesis edilen ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22/12/1973 günlü, 1973/14 sayılı kararında idarenin; yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde süre aranmaksızın hatalı ödediği meblağı her zaman geri alabileceği, bunun dışında kalan hallerde hatalı ödemelerin istirdadının hatalı ödemenin yapıldığı tarihten başlamak üzere dava açma süresi içinde olanaklı olduğu ve bu süre geçtikten sonra istirdat edilemeyeceği belirtilmiş olup; anılan kararın gerekçesinde iyi niyet kuralı üzerinde de durularak idarenin sakat ve dolayısıyla hukuka aykırı işlemine, idare edilenlerin gerçek dışı beyanı veya hilesi neden olmuşsa ya da geri alınan idari işlem yok denilecek kadar sakatlık taşımakta ise, hatalı işlemde idare edilenin kolayca anlayabileceği kadar açık bir hata bulunmaktaysa ve idareyi bu konuda haberdar etmemişse, memurun iyi niyetinden söz etmeye olanak bulunmadığı ve bu işlemlere dayanılarak yapılan ödemeler için süre düşünülemeyeceği, bu ödemelerin her zaman geri alınabileceği; ancak bunun dışındaki hatalı ödemeler için memurun iyi niyetinin istikrar ve kanunilik kadar önemli bir kural olduğu ve bu nedenle yukarıda belirtilen istisnalar dışındaki hatalı ödemelerin ancak dava süresi içinde geri alınabileceği vurgulanmıştır.
Anılan karar, her ne kadar hatalı terfi ve intibaktan doğan ödemelerin geri alınmasına ilişkin ise de, bu kararla, idari işlemlerin geri alınmasında uyulması gereken temel ilkeler ortaya konulmuş olduğundan, anılan kararın işlemlerin idarece geri alınmasına dair diğer durumlarda da dikkate alınması gerektiği açıktır.
Yukarıda alıntısına yer verilen İçtihadı Birleştirme Kurul Kararında da belirtildiği üzere idareler, hukuka aykırı olan işlemlerini, işlemin tesis edildiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde ve fakat açık hata, yokluk ya da hile nedeniyle tesis edildiği anlaşılan işlemleri ise süre sınırlamasına tabi olmaksızın her zaman geri alabilecek ya da iptal edebilecektir. Ancak işlemlerin geri alınması sırasında işlemdeki hukuka aykırılığın da ortaya konulması gerekmekte olup, bunun ortaya konulamadığı durumlarda geri alma işleminin hukuka uygun olduğundan söz edilemeyecektir.
Uyuşmazlıkta, idare tarafından eksik ilana çıkıldığından bahisle davacının atamasının iptal edilerek ilişiğinin kesildiği, bu durumda yukarıda bahsedilen karar neticesinde idare tarafından açıkça hatalı görülen işlemlerin her zaman geri alınabileceği ilkesi uyarınca dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.