T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/2906
Karar No : 2025/3863
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... İnşaat ve Gıda Sanayi ve Dış
Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, adına kayıtlı ... plakalı araçla, ilgili belediyeden izin ve ruhsat alınmaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-A maddesi uyarınca aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; kolluk personeli tarafından yapılan denetimde davacıya ait araç ile ticari amaçlı yolcu taşındığına ilişkin düzenlenen 04/12/2020 tarihli tutanakta araç yolcusu A.N.B'nin özetle, "... plakalı araçla Sabiha Gökçen Havalimanı ile İstanbul Havalimanı arasında 80 Euro karşılığı yolculuk yaptığı" şeklinde beyanda bulunduğu, tutanağın kolluk personeli ve yolcu tarafından imzalandığı, araç sürücüsünün ise imzalamadığı görülmekte olup, dosyadaki mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesinden mevzuat uyarınca söz konusu araca ait ticari amaçla yolcu taşımacılığında bulunması gereken ruhsat ve izin belgesinin bulunmadığı, davacı tarafından da aksini ispatlar bilgi ve belge sunulmadığı görüldüğünden, izin/ruhsat alınmaksızın yolcu taşındığı sonucuna varılan aracın 2918 sayılı Kanun'un Ek-2/3-A maddesi uyarınca trafikten men edilmesine ilişkin işlemde, hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; turizm taşımacılığı yapan davacı şirket adına kayıtlı ... plakalı araçla Turizm Servis Aracı Güzergah Kullanımı İzin Belgesi bulunmamasına karşın turistlere yolcu taşımacılığı yapıldığı belirtilerek 04/12/2020 tarihli tutanak tanzim edildiği ve 2918 sayılı Kanun'un Ek-2/3-A maddesi uyarınca davacı şirkete ait aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine karar verildiği, izinsiz taşımacılığın tespit edildiği tarihten on gün sonra uyuşmazlığa konu araca ilişkin olarak İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığı tarafından ... veriliş, ... geçerlilik tarihi olmak üzere Turizm Servis Aracı Güzergah Kullanımı İzin belgesi alındığı, bu durumda denetimin yapıldığı 04/12/2020 tarihinden sonra on gün gibi makul bir süre içinde davacı tarafından söz konusu belgenin belediyeden temin edildiği görülmüş olup, bu haliyle kişi ve toplum yararı arasındaki dengeyi bozucu nitelikte, hakkaniyet ilkesine ve nesafet kurallarına aykırı olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki Mahkeme kararında ise hukuki isabet görülmediği gerekçesi ile istinaf isteminin kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı İstanbul Valiliği tarafından, hukuka ve usule aykırı olduğu belirtilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanması gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava, davacı şirket adına kayıtlı ... plakalı araçla, ilgili belediyeden izin ve ruhsat alınmaksızın yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-A maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Mevzuat gereğince ilgililer taşımacılık faaliyeti yapabilmek için bir takım belgeleri edinmek ve denetim sırasında ibraz etmek zorundadırlar. Denetim tarihine kadar gerekli belgeleri almaksızın taşımacılık hizmeti verenlerin, eğer denetim olmasa idi bu izinsiz faaliyeti devam ettirecekleri, böylece izin almak suretiyle faaliyette bulunanların katlandıkları mali, idari ve toplumsal sorumluluklara katlanmayarak kamu düzenini ve trafik güvenliğini bozma yanında haksız rekabete yol açtıkları sonucuna ulaşılmaktadır.
Öte yandan; mevzuat uyarınca davacının işlem tarihi itibarıyla izin / ruhsat gibi belgelerini dosyaya sunmadığı açık olup makul sürenin işlem tarihi ile aynı gün olarak kabul edilmesi gerektiği, bu hususun tek istisnasının davacı tarafından işlem tarihinden önce izin / ruhsat için yetkili belediyeye başvuru yapılması olduğu açıktır.
Bölge İdare Mahkemesi kararında işlem tarihinden on gün sonra alınarak dosyaya sunulan Turizm Yolcu Taşımacılığı İzin Belgesinin makul sürede edinildiği belirtilerek dava konusu işlemin iptaline karar verilmişse de, davacı şirketin işlem tarihinden 10 gün sonra yetkili Büyükşehir Belediyesine başvuru yaparak edindiği Turizm Yolcu Taşımacılığı İzin Belgesi'nin makul sürede alınmadığı, davacının söz konusu belge için yetkili Büyükşehir Belediye Başkanlığına işlem tarihinden önce yaptığı başvuruya ilişkin dosyada bilgi ve belge de bulunmadığı, bu halde dava konusu işlem tesis edildiği tarihte geçerli izin belgesi bulunmadığı anlaşılan davacı hakkında tesis edilen trafikten men işleminde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. .... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 21/04/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- Bölge İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe usul ve yasaya uygun olup, kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının onanması gerektiği görüşü ile aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.