T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/3658
Karar No : 2024/7709
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Dava, davacı tarafından; sahibi olduğu ... plakalı araç ile ... İlinden ... İline yolcu taşımacılığı yapıldığı sırada trafik denetimi ile ilgili kuruluştan izin belgesi almaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu uyarınca aracın trafikten men edilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ... Büyükşehir Belediyesi Ticari Taksi Araç Ruhsatnamesi kapsamında ... ili, ... ilçesi'nden, ... ili'ne yolcu taşımacılığı yaptığını belirten davacının, gerçekleştirdiği yolcu taşımacılığının şehirlerarası taşımacılık olduğu ve münhasıran şehir içinde yolcu taşıdığından söz edilemeyeceğinden, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi uyarınca tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacının sahibi olduğu ... plakalı araç ile ... İlinden ... İline yolcu taşımacılığı yapıldığı sırada durdurularak ...Caddesi ... yolunda 06.09.2021 tarihinde yapılan denetimde, "yabancı uyruklu yolcuyu ... Hayvanat Bahçesinden 170,00-TL karşılığında ... Luna Parka götürdüğü" yolunda tutanak düzenlendiği, tutanağı araç sürücüsü ve yolcunun imzaladığı bu tutanak dayanak alınarak uyuşmazlık konusu aracın ilgili belediyeden gerekli izin ve belgeler olmadan ticari amaçla taşımacılık yaptığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ...tarih ve ... sayılı işlemin tesis edildiği anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin (f) fıkrasında; "Büyükşehir ulaşım ana planını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek" büyükşehir belediyesinin görevleri arasında sayılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 3. maddesinin "Araçlara ilişkin tanımlar" başlıklı (c) bendinde; taksi: "Yapısı itibariyle sürücüsü dahil en çok 9 oturma yeri olan, insan taşımak için imal edilmiş bulunan ve Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından belirlenen şekilde muayenesi ve damgası yapılmış ücret hesaplama yöntemine uygun tarife yüklenmiş ve tip onayı alınmış taksimetre ile yolcu taşıyan M1 sınıfı ticari motorlu araçtır" şeklinde tanımlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için öncelikle bahse konu ticari taksi taşımacılığın niteliğinin ne olduğunun ve nereden nereye yapıldığının belirlenmesi, Ticari taksilerin yetkilendirilmiş oldukları belediye sınırları dışına tek yönlü olarak yolcu götürebilmelerine ilişkin mevzuat bakımından herhangi bir sınırlamanın var olup olmadığının ortaya koyulması gerekmektedir.
Bu duruma ilişkin olarak Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının 07/11/2016 tarih ve "Ticari Taksi" konulu 83177 sayılı yazısında ticari taksilerin yetkili olduğu belediye sınırları dışına taşıma yapılmasına ilişkin herhangi bir yasal düzenlemenin mevcut olmaması nedeniyle yasal düzenleme yapılıncaya kadar şehir içi taksilerinin, yetkilendirilmiş oldukları belediye sınırlarından, bu sınırların dışındaki herhangi bir noktaya tek yönlü olarak yolcu taşınması ile tarihi ve turistik özelliği bulunan yerleri ziyaret eden yolcuların bu yerlere gittikleri taksilerle yeni bir vasıtaya ihtiyaç duymadan geldikleri yere geri dönmelerinin uygun olacağının belirtildiği, yine İçişleri Bakanlığının 25/03/2019 tarih ve "Ticari Taksi" konulu 62002 sayılı yazısında taksilerin yetkilendirilmiş oldukları belediye sınırları dışına tek yönlü yolcu götürmeleri durumunda A türü yetki belgesi olmaması nedeniyle cezai işlem uygulanması sonrası kendilerine yapılan başvuru neticesinde verilen cevapta, Ulaştırma Bakanlığının yukarıda yer verilen yazısında belirtilen şekilde uygulamanın devam ettirileceği açıklanmıştır.
Uyuşmazlık konusu olayda, trafikten men edilen dava konusu ... plaka sayılı araca ait, ... Büyükşehir Belediyesince düzenlenmiş Taksi Çalışma Ruhsatnamesinin bulunduğu; ... ili ... Caddesi ... yolunda 06/09/2021 tarihinde polis ekiplerince yapılan denetimde tutulan tutanakta, araçta bulanan yolcunun, aracın yetkilendirilmiş olduğu yani ruhsat sahibi olduğu ... sınırlarında bulunan ... Hayvanat Bahçesinden ücret karşılığında ... ili sınırlarında bulunan ... Luna Parkına götürüldüğünün kayıt altına alındığı, bahse konu tutanağın araç sürücüsü ve yolcu tarafından da imzalandığı görülmüştür.
Bu durumda, yukarıda verilen mevzuat hükümlerinin dosyadaki bilgi belgeler ile birlikte değerlendirilmesinden, mevzuata uygun olarak ... Büyükşehir Belediyesinden alınmış izinle ticari taksi olarak faaliyet gösteren davacının bu eyleminin, ilgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın yolcu taşımacılığı yapmak olarak değerlendirilemeyeceği, öte yandan ticari taksilerin ruhsat sahibi olduğu belediye sınırlarından almış oldukları müşterilerini il sınırları dışına taşıyamayacağına ilişkin herhangi bir sınırlamanın mevzuatta bulunmadığı hususu da dikkate alındığında, dava konusu işlemde bu gerekçe ile hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 26/12/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.