T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/406
Karar No : 2024/7478
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) :...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacıya ait... plakalı aracın, çalışma izni/ruhsatı bulunmaksızın belediye sınırları dahilinde yolcu taşımacılığı yaptığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun EK 2/3-a maddesi uyarınca aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı işlem ile davacıya 6.141,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin aynı tarih ve... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlık konusu olayda, kolluk personeli tarafından yapılan denetimde davacıya ait araç ile ticari amaçlı yolcu taşındığına ilişkin düzenlenen... tarihli tutanakta özetle;... plakalı aracın sürücüsünün araç dışına davet edilerek araçta yolcu olarak bulunan M.T ile yapılan mülakatta sürücüyü tanımadığı, fiyat olarak daha uygun olduğundan dolayı aracı arkadaşı aracılığıyla çağırdığını,...'dan bindiği ... Havalimanı'na 100 TL karşılığında geldiğini beyan ettiği" sözlü ifadesini, yazılı olarak vermesi istendiğinde, Türkçe konuşabiliyorum ama yazamıyorum, hiçbirşeye imza atmak istemiyorum, söyleyeceğimi söyledim dediği, K.T.K. Ek 2/6 gereği işlem tesis edilerek cezasının tebliğ edildiği, ifadesine yer verilen tutanağın kolluk personeli tarafından imzalandığı, araç sürücüsü ve yolcu tarafından ise imzalanmadığının görüldüğü, dosyadaki mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesinden, ilgili mevzuat uyarınca söz konusu araca ait ticari amaçla yolcu taşımacılığında bulunması gereken ruhsat ve izin belgesinin bulunmadığının anlaşıldığı, bu durumda, dava dosyasındaki bilgi, belgeler ile mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu araç ile izin/ruhsat alınmaksızın yolcu taşıma faaliyeti yapıldığı, bu hususun resmi belge niteliğindeki polis memurlarınca imzalı tutanak ile araç yolcusunun ifadesiyle sabit olduğu, davacı tarafından da aksini ispatlar bilgi ve belge sunulmadığı görüldüğünden, izin/ruhsat alınmaksızın yolcu taşındığı sonucuna varılan aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile araç sürücüsüne idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde, hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi.... İdari Dava Dairesinin ...... gün ve E:..., K:...sayılı kararında; olayda, ... Havalimanı girişinde 07/10/2020 tarih ve saat: 09.35 sıralarında yapılan denetim sonucu tutulan tutanakta, davacıya ait... plakalı aracı ile, yolcuyu ...'dan alarak 100,00TL karşılığı ... Havalimanına getirdiği belirtilmiş ise de, sözü edilen tutanakta yolcunun beyanlarına yer verilmiş olmasına rağmen imzasının alınmadığı veya imzadan imtina ettiğine ilişkin şerhin bulunmadığı, diğer yandan tutanakta sürücünün imzadan imtina ettiği belirtilmiş olmasına rağmen, tutanak içeriğinden sürücünün beyanlarına yer verilmediği, ayrıca tutanakta yer alan hususların doğruluğunu ortaya koyan başkaca somut bilgi belgelerin dava dosyasına sunulmadığının görüldüğü, bu durumda, Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanaklarının Düzenlenmesinde, Tahsilinde Ve Takibinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkındaki Yönetmeliğin 8. maddesinin 1. hükmüne uygun olarak düzenlenmeyen tutanağa dayalı olarak, 2918 sayılı Kanunun Ek 2.maddesinin 3.fıkrasına aykırı bir şekilde belediye sınırları içerisinde izinsiz ticari taşımacılık yapıldığı yönünde hukuken kabul edilebilir açık, kesin ve tereddüte yer bırakmayan somut bilgi belgeler olmadan tesis edilen aracın trafikten men edilmesine ve idari para cezası uygulanmasına dair işlemlerde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle, davacı istinaf başvurusunun kabulüne, ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemlerin hukuk ve usule uygun olarak tesis edildiği, temyize konu edilen kararın bozulması gerektiği hususları ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davalı idare personelince, davacıya ait ... plakalı aracın 07/10/2020 tarihinde durdurularak yapılan denetim sonucunda, aynı tarihte düzenlenen ve görevlilerin imzaladığı, davacı sürücünün ise imzadan imtina ettiği şerhi bulunan tutanak ile;... plakalı aracın sürücüsünün araç dışına davet edilerek araçta yolcu olarak bulunan (Özbekistan uyruklu) M.T ile yapılan mülakatta "sürücüyü tanımadığı, fiyat olarak daha uygun olduğundan dolayı aracı arkadaşı aracılığıyla çağırdığını, ...'dan bindiği ... Havalimanı'na 100 TL karşılığında geldiğini beyan ettiği", sözlü ifadesini yazılı olarak vermesi istendiğinde, "Türkçe konuşabiliyorum ama yazamıyorum, hiçbirşeye imza atmak istemiyorum, söyleyeceğimi söyledim" dediği, K.T.K. Ek 2/6. maddesi gereği işlem tesis edilerek cezasının tebliğ edildiği açıklamalarına yer verildiği, yolcunun kimlik bilgileri alınsa da tutanakta imzasının bulunmadığı, dava konusu faaliyetten men karar tutanağında ve para cezasına ilişkin tutanakta (izin belgesi bulunmaksızın belediye sınırları içerisinde yolcu taşındığı açıklamasına yer verilerek) davacının imzadan imtina ettiği şerhlerinin bulunduğu, davalı idarece söz konusu tespit tutanağına dayanılarak, davacıya ait anılan aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin... tarih ve... sayılı işlem ile davacıya 6.141,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin aynı tarih ve ... sayılı işlemin tesis edildiği, bunun üzerine belirtilen işlemlerin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26.maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.(...)" düzenlemesi yer almaktadır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
... Büyükşehir Belediyesi Servis Araçları Yönergesi'nin 2. maddesinin (c) bendinde, turizm yolcu taşımacılığının şehir içi turizm yolcu taşımacılığı yapan araçları, (h) bendinde ise sosyal etkinlikler grup servis taşımacılığının; düğün, nişan, cenaze, piknik, asker uğurlama, hac/umre dönemi yolcu uğurlama ve karşılama, sportif aktiviteler, plaj etkinlikleri, yaz dönemi eğitim kursları ile dernek, kurum ve kuruluşların sosyal etkinliklerinin ulaşım faaliyetlerinin gruplar halinde yapılmasını kapsadığı, turizm etkinlikleri çerçevesinde yapılan organizasyon faaliyetlerinin sosyal etkinlikler grup servis taşımacılığı kapsamının dışında olduğu belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, toplu taşıma hizmetleri konusunda Büyükşehir Belediyelerine 5216 sayılı Kanun ile tanınan yetkiler arasında güzergahları belirlemek de sayılmış olup, bu yetkinin kullanımının güzergah izin belgesi verilmesi ve bu belgenin denetimlerde ibraz edilmesi ile mümkün olacağı açıktır. Büyükşehirlerde gerek trafik güvenliği, gerek yolcu emniyeti ve gerekse belli bir güzergah için yasal koşulları yerine getirmek suretiyle izin almış kişilerin hukukunun korunması bakımından idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri / araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin / ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmeleri gerekmektedir. Denetim tarihinden sonra temin edilen izin / ruhsat gibi belgeler, tesis edilen işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecektir.
Uyuşmazlıkta, davalı idare görevlilerince davacıya ait ... plaka sayılı aracın ... tarihinde durdurularak yapılan denetim neticesinde; aynı tarihte düzenlenen ve görevlilerin imzaladığı, davacı sürücünün ise imzadan imtina ettiği şerhi bulunan tutanak ile; ... plakalı aracın sürücüsünün araç dışına davet edilerek araçta yolcu olarak bulunan (Özbekistan uyruklu) M.T ile yapılan mülakatta; "sürücüyü tanımadığı, fiyat olarak daha uygun olduğundan dolayı aracı arkadaşı aracılığıyla çağırdığını, ...'dan bindiği ... Havalimanı'na 100 TL karşılığında geldiğini beyan ettiği", sözlü ifadesini yazılı olarak vermesi istendiğinde, "Türkçe konuşabiliyorum ama yazamıyorum, hiçbirşeye imza atmak istemiyorum, söyleyeceğimi söyledim" dediği, K.T.K. Ek 2/6. maddesi gereği yolcu hakkında işlem tesis edilerek cezasının tebliğ edildiği açıklamalarına yer verildiği, yolcunun kimlik bilgileri alınsa da tutanakta imzasının bulunmadığı, dava konusu faaliyetten men karar tutanağında ve para cezasına ilişkin tutanakta (izin belgesi bulunmaksızın belediye sınırları içerisinde yolcu taşındığı açıklamasına yer verilerek) davacının imzadan imtina ettiği şerhlerinin bulunduğu, davalı idarece söz konusu tespit tutanağına dayanılarak, davacıya ait anılan aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ve davacıya 6.141,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlemlerin tesis edildiği, işlemlerin yapıldığı tarihte geçerli ilgili belediyeden alınan bir çalışma izni/ruhsatının bulunmadığı anlaşılmıştır.
Dosyadaki bilgi ve belgelerden, dava konusu işlemlerin dayanağı tespit tutanağı, dava konusu faaliyetten men tutanağı, para cezasına ilişkin tutanak ve denetim/işlem tarihinde geçerli ilgili belediyeden alınan bir çalışma izni/ruhsatının da bulunmadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde; tutanakla fiilen yapıldığı tespit edilen yabancı uyruklu yolcu taşımacılığının ilgili belediyeden alınan güzergah izin belgesi bulunmaksızın belediye sınırları içerisinde gerçekleştirildiğinin sabit olduğu, buna göre uyuşmazlık konusu ihlal karşılığında 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a maddesi kapsamında uygulanan idari yaptırımlarda hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, yukarıda yer verilen 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun ilgili madde hükümleri uyarınca; davacıya ait araçla belediye sınırları içerisinde güzergah izin belgesi bulunmaksızın yabancı uyruklu yolcu taşımacılığı yapıldığı açık olduğundan, dava konusu anılan aracın trafikten men edilmesine ve idari para cezası verilmesine dair işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığından, davanın reddi yönündeki... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulüne, dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 24/12/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin... gün ve E:... K:... sayılı kararının; usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varıldığından, onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.