T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/4363
Karar No : 2024/7207
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) :... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Krom Mad. San. ve Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:...sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından; Hatay ili, İskenderun ilçesi sınırları dahilinde bulunan S:... sayılı IV (c) grubu işletmeye ait 2016 yılı ruhsat bedelinin süresi içinde yatırılmadığından bahisle ruhsatın 23/02/2017 tarihi itibariyle iptaline ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu işletme ruhsat bedelinin üç ay içinde ödenmesinin istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı yazının "... Mah.... Bitişiği No:... Nardüzü Beldesi İskenderun/HATAY" adresinde davacının çalışanı ...'e 22/11/2016 tarihinde tebliğ edildiği, davacı şirketin Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre faaliyette bulunduğu dikkate alındığında, 7201 sayılı Kanun'un hükümleri uyarınca tebligatın hükmi şahıs yetkilisine yapılması ya da hükmi şahıs yetkilisinin tebliğ yapılacak adreste bulunamaması veya evrakı alacak durumda olmadığı tebliğ memuruna bildirilmiş ise, tüzel kişiliğin yetkilisinin veya işletme sahibinin iş yerinde bulunamaması nedeniyle tebligatın bu kişilere yapıldığının açık bir şekilde belirtilerek, tebligatın hükmi şahıs yetkilisi dışındaki şirket çalışanlarına yapılması gerekirken, şirket yetkilisinin adreste bulunmadığı veya evrakı alacak durumda olmadığı belirtilmeden işyerinde çalışan olduğu belirtilen kişiye yapılan tebligatın usule aykırı bir tebligat olduğu, bu durumda 2016 yılı ruhsat bedelinin üç ay içinde ödenmesinin, ruhsat sahibinden usulüne uygun şekilde istenmediği anlaşıldığı gerekçesi ile S:... sayılı IV (c) grubu işletmeye ait 2016 yılı ruhsat bedelinin süresi içinde yatırılmadığından bahisle ruhsatın iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, 2016 yılı ruhsat bedelinin üç ay içinde ödenmesine ilişkin yazının 22/11/2016 tarihinde davacının adresine tebliğ edildiği, verilen sürede bedelin yatırılmaması üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği, işlemin mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Hatay ili, İskenderun ilçesi sınırlarında bulunan ... sicil numaralı IV. grup maden ruhsatı davacı adına 29/07/2013 tarihinde düzenlenmiştir. Maden ruhsat sahası ile ilgili yapılan incelemede 2016 yılı ruhsat bedelinin süresinde ödenmediği tespit edilmiştir.
Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile davacı hakkında düzenlenen Sicil:..., IV (c) grubu İşletme Ruhsatının 2016 yılı ruhsat bedelinin ödenmesinin ve söz konusu yazının tebliği tarihinden itibaren üç ay içerisinde 2016 yılı ruhsat bedelinin ödenmemesi durumunda anılan ruhsatın iptal edileceğinin bildirilmiş, işbu yazı tebliğe çıkarılmış ve 22/11/2016 tarihinde çalışan ...'e tebliğ edilmiştir.
2020 yılı maden işletme ruhsat bedelinin 28/12/2020 tarihine kadar yatırılmadığı gerekçesiyle maden ruhsatının 29/12/2020 tarihi itibariyle iptal edildiği davacıya davalı idarenin ...tarih ve ... sayılı yazı ile bildirilmiştir. Davacı tarafından ise 18/02/2021 tarihli yapılan başvuruda Koronavirüs salgın süreci de göz önüne alınarak 2020 yılı ruhsat bedelinin yatırma süresinin 28/12/2020 tarihinden 01/03/2021 tarihine kadar uzatılması da dikkate alınarak maden ruhsatının yeniden yürütülmesi talep edilmiştir.
Davalı idare tarafından yapılan incelemede, 2020 yılı ruhsat bedelinin 28/12/2020 tarihine kadar yatırılmaması gerekçesiyle sahanın iptal edildiğini belirtilen ... tarih ... sayılı yazının sehven yazıldığı tespit edilmiştir.
Tebligata rağmen davacı tarafından bahse konu İşletme Ruhsatının 2016 yılına ait ruhsat bedelinin ödenmemesi üzerine, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile söz konusu ruhsatın 23/02/2017 tarihi itibariyle iptaline karar verilmiştir. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinde "Yürürlükteki ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılması zorunludur. İşletme ruhsat bedelinin %70’i genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, %30’u çevre ile uyum planı çalışmalarını gerçekleştirmek üzere ruhsatı veren idarenin muhasebe birimi hesabına aktarılmak üzere Bakanlığın belirlediği bankada açılacak teminat hesabına yatırılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi dışındaki illerde il özel idaresi hesabına yatırılır. Ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde 20.000 TL idari para cezası verilir ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanması istenir. Bu süre içinde ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsat iptal edilir. Verilen sürede yatırılmayan ruhsat bedelinin %70’ine tekabül eden tutar 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlalarından ruhsat bedeli alınmaz. Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilmesini müteakip, çevre ile uyum bedeli iade edilir." hükmüne yer verilmiştir.
7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 10. maddesinde, "Tebligat, tebliğ yapılacak şahsa bilinen en son adresinde yapılır." düzenlemesi; 12. maddesinin 1. fıkrasında, "Hükmi şahıslara tebliğ, salahiyetli mümessillerine, bunlar birden ziyade ise, yalnız birine yapılır." düzenlemesi; 13. maddesinde ise, "Hükmi şahıslar namına kendilerine tebliğ yapılacak kimseler her hangi bir sebeple mütat iş saatlerinde iş yerinde bulunmadıkları veya o sırada evrakı bizzat alamıyacak bir halde oldukları takdirde tebliğ, orada hazır bulunan memur veya müstahdemlerinden birine yapılır." düzenlemesi yer almaktadır.
Aynı Kanun'un "Tebliğ evrakının muhatabına verilmemesi ve tebligatı kabulden kaçınma" başlıklı 54. maddesinde, "(Değişik birinci fıkra: 23/1/2008-5728/253 md.) Muhatap namına kendilerine tebligat yapılan kimseler tebliğ evrakını muhataplarına en kısa zamanda vermedikleri ve bundan gecikme veya zarar vukua geldiği takdirde bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Kendisine yapılması gereken tebligatı almayan muhatap ile muhatap adına tebligatı kabule mecbur olup da tebligatı kabul etmeyenler hakkında da yukarıda belirtilen cezalar uygulanır." düzenlemesine; "Yalan beyan" başlıklı 55. maddesinde ise, (Değişik birinci fıkra : 23/1/2008-5728/254 md.) Daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde;
a) Kendisi hakkında tebliğ memuruna yalan beyanda bulunan muhatap,
b) Muhatap namına kendisine tebligat yapılabilecek olup da, bu Kanunun tatbiki dolayısıyla tebliğ memuruna muhatap hakkında yalan beyanda bulunan kişi,
c) Muhatap olmadığı veya muhatap namına tebellüğ etmeye yetkisi bulunmadığı halde tebliğ memuruna hüviyet ve sıfatı hakkında yalan beyanda bulunarak tebliğ evrakını alan kimse,
her bir bentte tanımlanan fiil dolayısıyla bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır..."
düzenlemesine yer verilmiştir.
Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 21. maddesinde, "(1) Tüzel kişiler adına tebligatı almaya yetkili kişiler, herhangi bir sebeple mutat iş saatlerinde işyerinde bulunmamaları veya o sırada evrakı bizzat alamayacak bir halde olmaları durumunda tebliğ, tüzel kişinin o yerdeki sürekli çalışan memur veya müstahdemlerinden birine yapılır.
(2) Ancak, kendisine tebliğ yapılacak memur veya müstahdemin, tüzel kişinin o yerdeki teşkilatı veya personeli içinde görev itibariyle tebligatın muhatabı olan tüzel kişinin temsilcisinden sonra gelen bir kimse veya evrak müdürü gibi esasen bu tür işlerle görevlendirilmiş bir kişi olması gereklidir.
(3) Bu kişilerin de bulunmaması halinde, bu husus tebliğ mazbatasında belirtilir ve tebliğ, o yerdeki diğer bir memur veya müstahdeme yapılır." kuralına; "Kimlik araştırması" başlıklı 36. maddesinde de "(1) Tebliğ memuru, tebligat yaparken muhatabın veya bu Yönetmelik hükümlerine göre onun adına tebliğ yapılacak kişilerin kimlikleri ile bu Yönetmelikte belirtilen şartları taşıyıp taşımadıklarını incelemeye yetkilidir." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, dava konusu işlemin tesisine dayanak olan 2016 yılı ruhsat bedellerinin 3 ay içinde ödenmesi, aksi halde ruhsatın iptal edileceğine ilişkin ihtarı içeren 09/11/2016 tarihli yazının davacı şirkete tebliğine ilişkin mazbatada işçiye tebliğ edildiğine dair kayıt düşülerek 22/11/2016 tarihinde tebliğ edildiği görülmektedir.
3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13. maddesinin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan haline göre ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde 20.000 TL idari para cezası verileceği ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanmasının istenileceği, bu süre içinde ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsat iptal edileceği düzenlemesi bulunmaktadır. Bu madde uyarınca düzenlenen yaptırımın ağırlığı dikkate alınarak yapılan tebligatın usulüne uygun olarak yapılıp yapılmadığı önem arz etmektedir.
Davacı tarafından, tebligat yapılan adresin yanlış olduğuna dair bir iddiaya yer verilmediği ve 09/11/2016 tarihli yazının öncelikle davacının ruhsatında da yazılı olan adrese tebliğ edilmeye çalışıldığı, iade olması üzerine, imza beyannamesinde belirtilen adrese tebliğ edildiği anlaşıldığından, tebligatın bilinen adrese tebliğ edildiği hususu ihtilaf konusu değildir.
Mahkemece, tüzel kişiliğin yetkilisinin veya işletme sahibinin iş yerinde bulunamaması nedeniyle tebligatın bu kişilere yapıldığının açık bir şekilde belirtilerek, tebligatın hükmi şahıs yetkilisi dışındaki şirket çalışanlarına yapılması gerekirken, şirket yetkilisinin adreste bulunmadığı veya evrakı alacak durumda olmadığı belirtilmeden işyerinde çalışan olduğu belirtilen kişiye yapılan tebligatın usule aykırı bir tebligat olduğu gerekçesi ile karar vermiş ise de; ... isimli şahsın davacı şirket çalışanı olduğuna ilişkin ihtilaf bulunmadığı gibi, Tebligat Kanunu'nda hükmi şahıslar namına yapılacak tebligatlarda kendilerine tebliğ yapılacak kimselerin herhangi bir sebeple mutat iş saatlerinde iş yerinde bulunmadıklarının anlaşılması halinde tebliğin orada hazır bulunan memur veya müstahdemlerinden birine yapılabileceğinin düzenlendiği, bu nedenle tebliğ mazbatasına ayrıca bir şerh düşülmese de olayda tebliğ yapılacak kimselerin bulunmaması nedeniyle davacı şirket çalışanına tebligat yapıldığı anlaşıldığından, yapılan tebligatın bu yönüyle de usulüne uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Ayrıca davacı şirket tarafından, Tebligat Kanunu'nun ayrıntısı yukarıda yer alan 54 ve 55. maddelerindeki cezai hükümler uyarınca 09/11/2016 tarihli yazıyı tebliğ alan şahıs hakkında herhangi bir şikayette veya suç duyurusunda bulunulduğuna dair bilgi ve belgeyi de dava dosyasına sunulmamıştır.
Bu durumda, 09/11/2016 tarihli yazı ile ruhsat bedellerinin 3 ay içinde yatırılmasının istenildiği ve yatırılmadığı takdirde ruhsatının iptal edileceği hususunun bildirildiği, fakat buna rağmen davacı şirket tarafından verilen 3 aylık süre içerisinde ruhsat bedelinin yatırılmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 19/12/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.