T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/445
Karar No : 2025/3214
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Üniversitesi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Dicle Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi'nde öğretim üyesi olarak görev yapan davacı tarafından, Yükseköğretim Kurulu Denetleme üyesince hazırlanan İnceleme Raporunda, Fakülte bünyesinde Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezinin bulunmaması nedeniyle Başhekim ve Başhekim Yardımcılığı görevinde bulunan öğretim üyelerine yönetici payı adı altında yapılan döner sermaye ek ödemelerinin iadesi gerektiğinin belirtilmesi nedeniyle Başhekim ve Başhekim Yardımcılığı görevlerinde bulunduğu süre içerisinde almış olduğu 290.490,44 TL döner sermaye ek ödeme tutarının yasal faiziyle birlikte geri ödenmesinin istenilmesi yolunda tesis edilen ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile; Dicle Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dekanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işlemi ile davacının başhekim vekili/yardımcısı olarak görev yaptığı süreler olan 2011-2017 yılları arasında ''yönetici payı'' adı altında aldığı toplamda 290.490,44 TL olan döner sermaye ek ödemesinin yasal faiziyle birlikte kuruma geri ödenmesinin istenildiği, Dicle Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi'ne başhekim vekili/yardımcısı olarak görevlendirilen davacıya, bu görevi yaptığı süre boyunca ''yönetici payı'' döner sermayesi kapsamında yapılan hatalı ödemelerin tanzim edilen inceleme raporu doğrultusunda ortaya çıkarıldığı dikkate alındığında, yapılan ödemelerin açık hata kapsamında değerlendirilemeyeceği gibi ödemelerin yapılmasında davacının herhangi bir kusuru, gerçek dışı beyanı ve hilesi de bulunmadığı, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun 22/12/1973 tarihli ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararı gereğince, davacıya yersiz ödendiği tespit edilen ödemelerin, en son ödendiği Ocak 2017 tarihinden itibaren dava açma süresi içerisinde geri istenilmesinin mümkün olduğu, davalı idare tarafından, dava açma süresinin geçirilmesinden sonra 05/12/2019 tarihli işlemle yapılan ödemelerin geri istenildiği görüldüğünden, yersiz ödemelerin yasal faiziyle birlikte geri ödenmesi yolunda tesis edilen dava konusu işlemde belirtilen gerekçelerle hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, 2547 sayılı Kanun'un 58. maddesinde Başhekim unvanı olan herhangi bir kişiye değil, birim ya da sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinin Başhekimlerine yönetici payı ödenmesinin öngörüldüğü, Yükseköğretim Denetleme Kurulu tarafından hazırlanan inceleme raporunun 8.8 maddesinin 7.7 bölümünde de Üniversitelerinin Diş Hekimliği Fakültesi bünyesinde Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezinin bulunmaması nedeniyle Başhekimlik görevinde bulunan öğretim üyesinin atama işleminin iptal edilmesi ve ''yönetici payı'' ödemesi kapsamında yapılan döner sermaye ek ödemesinin yasal faiziyle birlikte iade edilmesi gerektiğinin belirtildiği, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun 22/12/1973 tarihli ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararı uyarınca idarenin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde süre aranmaksızın ödenen meblağın her zaman geri alınabileceğinin belirtildiği, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 74. maddesinde de kamu zararlarında zamanaşımının 10 yıl olduğunun belirtildiği, harçtan muaf oldukları ve dava konusu işlemin hukuk ve mevzuata uygun olarak tesis edildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dicle Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünce 2008 yılından itibaren yapılan hizmet ihaleleri ile Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü'nde 2013 yılından itibaren yaşanan birtakım sıkıntıların incelenmesi konusunda Maliye Uzmanları tarafından hazırlanan ... tarih ve ... sayılı inceleme raporunda; Dicle Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi bünyesinde Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi bulunmaması ve 2547 sayılı Kanun'a uygun bir şekilde atanan bir başhekimin bulunmamasına rağmen, böyle bir merkezin başhekimi olarak gösterilen kişiye ''yönetici payı'' adı altında döner sermaye katkı payının ödenmesinin mümkün olamayacağı yönünde değerlendirmeler yapılması üzerine, bu değerlendirmeler kapsamında Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın talimatı ile Yükseköğretim Kurulu Denetleme Kurulu üyesi tarafından inceleme raporu tanzim edilmiştir. Yükseköğretim Kurulu Denetleme Kurulu üyesi tarafından tanzim edilen bu raporda da; maliye uzmanları tarafından yapılan tespit ve değerlendirmelere aynen yer verilmiş, başhekim ve başhekim yardımcılığı görevinde bulunan öğretim üyelerinin atama işleminin iptal edilerek, başhekim veya başhekim yardımcılarına ödenen yönetici payı döner sermaye ek ödemelerinin ilgililerden yasal faiziyle birlikte geri tahsil edilmesi istenmiş olup bahsi geçen bu raporlar doğrultusunda Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından Dicle Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi'nde mevzuata aykırı bir şekilde yönetici payı kapsamında döner sermaye alan kişilerin tespit edilerek, bu kişilere ödenen miktarın yasal faiziyle birlikte geri alınmasının talep edilmiştir. Bu talep üzerine, davacıdan Dicle Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dekanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işlemiyle, yönetici payı adı atında ödenmiş olan toplamda 290.490,44 TL döner sermaye ek ücretinin yasal faiziyle birlikte Döner Sermaye Saymanlığı'na yatırılması istenmiş; davacının bu işleme 20/12/2019 tarihinde itiraz etmesi üzerine, Diş Hekimliği Fakültesi Dekanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işlemiyle itirazın reddine karar verilmiştir. Dicle Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dekanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2547 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde; "j) Uygulama ve Araştırma Merkezi: Yükseköğretim kurumlarında eğitim öğretimin desteklenmesi amacıyla çeşitli alanların uygulama ihtiyacı ve bazı meslek dallarının hazırlık ve destek faaliyetleri için eğitim - öğretim, uygulama ve araştırmaların sürdürüldüğü bir yükseköğretim kurumudur." tanımlaması yapılmıştır.
2547 sayılı Kanun'un "Rektör" başlıklı 13. maddesinde; "b) Görev, yetki ve sorumlulukları:(1) Üniversite kurullarına başkanlık etmek, yükseköğretim üst kuruluşlarının kararlarını uygulamak, üniversite kurullarının önerilerini inceleyerek karara bağlamak ve üniversiteye bağlı kuruluşlar arasında düzenli çalışmayı sağlamak, (2) Her eğitim - öğretim yılı sonunda ve gerektiğinde üniversitenin eğitim öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetleri hakkında Üniversitelerarası Kurula bilgi vermek, (3) Üniversitenin yatırım programlarını, bütçesini ve kadro ihtiyaçlarını, bağlı birimlerinin ve üniversite yönetim kurulu ile senatonun görüş ve önerilerini aldıktan sonra hazırlamak ve Yükseköğretim Kuruluna sunmak, (4) Gerekli gördüğü hallerde üniversiteyi oluşturan kuruluş ve birimlerde görevli öğretim elemanlarının ve diğer personelin görev yerlerini değiştirmek veya bunlara yeni görevler vermek, (5) Üniversitenin birimleri ve her düzeydeki personeli üzerinde genel gözetim ve denetim görevini yapmak, (6) Bu kanun ile kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır...." düzenlemesi bulunmaktadır.
2547 sayılı Kanun'un "Dekan" başlıklı 16. maddesinde; "b. Görev, yetki ve sorumlulukları:(1) Fakülte kurullarına başkanlık etmek, fakülte kurullarının kararlarını uygulamak ve fakülte birimleri arasında düzenli çalışmayı sağlamak, (2) Her öğretim yılı sonunda ve istendiğinde fakültenin genel durumu ve işleyişi hakkında rektöre rapor vermek, (3) Fakültenin ödenek ve kadro ihtiyaçlarını gerekçesi ile birlikte rektörlüğe bildirmek, fakülte bütçesi ile ilgili öneriyi fakülte yönetim kurulunun da görüşünü aldıktan sonra rektörlüğe sunmak, (4) Fakültenin birimleri ve her düzeydeki personeli üzerinde genel gözetim ve denetim görevini yapmak, (5) Bu kanun ile kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır." hükmü bulunmaktadır.
2547 sayılı Kanun'un "Atamalar" başlıklı 52. maddesinde; "Atama esasları: a. (Değişik: 17/8/1983 - 2880/29 md.) (…)[46] Genel Sekreter ile daire başkanları, müdürler, hukuk müşavirleri ve uzmanlar, yükseköğretim üst kuruluşlarında ilgili kuruluşların görüşü alınarak Yükseköğretim Üst Kuruluşunun Başkanı; üniversitelerde ise yönetim kurulunun görüşü alınarak rektör tarafından atanır. Fakülte, enstitü ve yüksekokul sekreterinin atanması, ilgili dekan ve müdürün önerisi üzerine rektör tarafından yapılır...." düzenlemesi bulunmaktadır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 58. maddesinin (f) fıkrasında;''Rektör, rektör yardımcısı ve genel sekreterlere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, üniversite yönetim kurulunun uygun gördüğü birimin döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılır. Yapılacak ek ödemenin tutarı ek ödeme matrahının, rektörler için yüzde 600’ünü, rektör yardımcıları için yüzde 300’ünü, genel sekreterler için yüzde 200’ünü geçemez. Bu kimselere döner sermaye gelirleri dışında üniversitenin; teknokent, teknopark, teknoloji transfer ofisi, iktisadi işletmeler ve iştirakleri gibi gelir getirici müesseseler ve birimleri sebebiyle ayrıca huzur hakkı, yönetici payı, koordinatörlük, danışmanlık ve benzeri ücret ödenmez. Döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarına, gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılır. Yapılacak ek ödemenin tutarı, ek ödeme matrahının, dekan, enstitü ve yüksekokul müdürü için yüzde 250’sini, bunların yardımcıları için yüzde 100’ünü, tıp ve diş hekimliği fakülteleri dekanları ile sağlık uygulama ve araştırma merkezleri başhekimleri için yüzde 500’ünü, bunların yardımcıları için yüzde 300’ünü geçemez. Bu fıkra kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz. Mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunması hâlinde alabilecekleri toplam ek ödeme tutarı, hiçbir şekilde yönetici payı dahil ilgisine göre (c) ve (d) fıkralarında belirtilen esaslara göre hesaplanacak tutarı geçemez.'' hükmüne yer verilmiştir.
Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22/12/1973 tarih ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararında ise; "Geri alma ve sonuçları konusunu en çok inceleyen Fransız Danıştay'ında 1922 tarihine kadar hiçbir süre düşünülmeksizin sakat tasarrufların her zaman geri alınabileceği karara bağlanmış iken, bu tarihte verilen 'Dame Cachet' kararıyla süre üzerinde durulmuş ve geri alınacak kararın hak doğuran sakat bir karar olması nedeniyle ancak dava açma süresi içinde ve dava açılmışsa karar verilinceye kadar geri alınabileceği kabul edilmiş ve bu görüş bazı istisnalar dışında bugüne kadar devam edegelmiştir. Gerek Türk gerek yabancı doktrinde gerekse yargı kararlarında geri alma işleminin, idarî işlemlerin geriye yürümezliği prensibine istisna getirdiği, bu prensibin kazanılmış haklarla müesses durumları korumak ve hukukî münasebetlerde istikrar sağlamak ihtiyaç ve zaruretinden doğduğu, ancak hukuka uygunluğu yerine getirmenin de bir hukuk kuralı olduğuna göre sakat tasarrufların geri alınarak hukuka uygunluğu sağlamanın da bir zorunluluk olduğundan bahsedilmiş, aynı zamanda toplumda istikrar ve güvenlik sağlamanın da hukukun amacı olduğu açıklanmıştır. Bütün bu prensipler göz önüne alınarak istikrar prensibinin ağırlık kazanması sonucu dava açma süresi ve zamanaşımı müessesesi ortaya çıkmış bulunmaktadır. İptal davası açmak için şahıslara belirli bir süre verilip bu sürenin geçmesi hâlinde idarî tasarruf sakat olsa dâhi yapay bir sıhhat kazanır duruma girdiğine göre yine sakat bir idarî tasarrufun geri alınması için iptal davası açma süresine denk bir sürenin tanınması fikri Fransa'da gerek doktrinde gerek Fransız Danıştay'ında genellikle kabul edilmiştir.
(...) İstikrar, kanunîlik ve kamu yararı kuralları yanında iyi niyet kuralı üzerinde de önemle durulmuştur. İdarenin sakat ve dolayısıyla hukuka aykırı terfi veya intibak işlemine idare edilenin gerçek dışı beyanı veya hilesi sebep olmuşsa veyahut geri alınan idarî tasarruf yok denilebilecek bir illetle mâlülse yahut bir terfi veya intibakta idare edilenin kolayca anlayabileceği kadar açık bir hata mevcutsa ve idareyi haberdar etmemişse, memurun iyi niyetinden söz etmeye imkân yoktur. Binenaleyh bu kararlara dayanılarak yapılan kanunsuz ödemeler için süre düşünülemez ve her zaman istirdat olunabilir. Ancak bunun dışında kalan hatalı ödemeler için memurun iyi niyeti istikrar ve kanuniyet kadar önemli bir kural olduğundan yukarıda yazılan istisnalar dışında kalan hatalı ödemeler dava açma süresi içinde istirdat edilebilir." denilmektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; Dicle Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dekanlığı'nın davacıya hitaben yazdığı ... tarih ve ... sayılı Dekan Vekili Prof. Dr. R.N. imzalı yazıda; davacının 15/08/2011 tarihinden itibaren Başhekim vekili yardımcısı olarak görevlendirildiğinin belirtildiği, Diş Hekimliği Fakültesi Dekanlığı'nın Diyarbakır Sağlık İl Müdürlüğü Sağlık Bilgi İşlem Sistem Müdürlüğüne hitaben yazdığı 24/02/2014 tarih, ... sayılı Dekan Vekili Prof. Dr. A. İ. Z. imzalı yazıda; Fakülte ... Anabilim Dalı Başkanı olan davacının Başhekim vekili olarak görevlendirildiği belirtilerek TSİM şifresi istenildiği, Diş Hekimliği Fakültesi Dekanlığı'nın davacıya hitaben yazdığı ... tarih, ... sayılı Dekan Vekili Prof. Dr. A. İ. Z. imzalı yazısında ise; Dekan Vekili Prof. Dr. A. İ. Z. tarafından davacının 17/06/2014 tarihinden itibaren yeniden Başhekim vekili olarak görevlendirildiğinin belirtildiği; Üniversite Personel Dairesi Başkanlığı'nın bila tarihli listesinde de davacının 06/01/2014-25/01/2017 tarihleri arasında Başhekim vekili olarak görev yaptığının belirtildiği görülmektedir.
Davacının Başhekim Vekili yardımcısı ve Başhekim Vekili olarak çalıştığı dönemlerde Diş Hekimliği Fakültesi'ne bağlı bir sağlık uygulama merkezi ya da Fakülteye bağlı bir hastane bulunmamaktadır. Diş Hekimliği Fakültesi'nin ... tarih ve ... sayılı yazısının ekinde yer alan Fakülte Yönetim Kurulunun ... tarihli ... sayılı kararı ile; “Dicle Üniversitesi Diş Hekimliği Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği” ile ilgili yapılan görüşmede "Uygulama ve Araştırma Merkezi veya Hastanenin kurulmasının Fakülteye avantaj veya artı fayda sağlamayacağı düşünüldüğünden yönetmeliğin uygun görülmediği" kararı alınmıştır.
2547 sayılı Kanun'un 58. maddesinin (f) fıkrasında; Döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin başhekimlerine gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılacağı belirtilmiştir. Uyuşmazlıkta davacı her ne kadar başhekim vekili olarak atanmışsa da, gelir getiren Fakülteye bağlı bir hastane ya da sağlık uygulama merkezi bulunmadığından kendisine yönetici payının ödenmeyeceği tabiidir.
Kamu personeline hatalı olarak yapılan ödemelerin mahkeme kararı olmadan istirdadına idarenin karar verebileceğine ve istirdadın koşullarına ilişkin Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22/12/1973 tarihli ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararında; idarenin, yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde süre aranmaksızın ödediği meblağı her zaman geri alabileceği, bunun dışında kalan hallerde hatalı ödemelerin istirdadının, hatalı ödemenin yapıldığı tarihten başlamak üzere dava açma süresi içinde olanaklı olduğu belirtilmiş, mezkur kararın gerekçesinde iyi niyet kuralı üzerinde de durularak idarenin sakat ve dolayısıyla hukuka aykırı işlemine, idare edilenlerin gerçek dışı beyanı veya hilesi neden olmuşsa ya da geri alınan idari işlem yok denilecek kadar sakatlık taşımakta ise, yahut yapılan ödemelerde idare edilenin kolayca anlayabileceği kadar açık bir hata bulunmakta ise, memurun iyi niyetinden söz etmeye imkân olmadığı; bu işlemlere dayanılarak yapılan ödemeler için süre düşünülemeyeceği; ancak bunun dışındaki hatalı ödemelerde memurun iyi niyetinin istikrar ve kanunilik kadar önemli bir kural olduğu ve bu nedenle belirtilen istisnalar dışındaki hatalı ödemelerin dava açma süresi içinde geri alınabileceği vurgulanmıştır.
Bütün bu hususların değerlendirilmesinden; yönetici payı ödenmesi için gelir getirici bir sağlık araştırma ve uygulama merkezi ya da hastanenin olması gerektiği ancak uyuşmazlıkta Diş Hekimliği Fakültesi'ne bağlı gelir getiren bir sağlık araştırma ve uygulama merkezi ya da hastanenin olmadığı, öte yandan hastane ya da sağlık uygulama merkezine de üniversite yönetim kurulunun görüşü alınarak rektör tarafından Başhekim olarak atama yapılabileceği, 2011-2014 yılları arasında Başhekim Yardımcısı olarak, 2014-2017 yılları arasında Başhekim Vekili olarak çalışan davacıya “yönetici payı” adı altında döner sermaye ek ödeme yapılmasının yasal olarak mümkün olmadığı, anılan Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu kararından yararlanması mümkün olmayıp, davacı adına borç çıkarılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik davalı idarenin istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 25/03/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.