T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/4459
Karar No : 2025/10643
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI): ... Madencilik Turizm İnşaat San. ve Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Muğla ili, Yatağan ilçesi hudutları dahilinde 25513 sayılı IV-(b) grubu maden (linyit-açık işletme) işletme ruhsatı ile faaliyette bulunan davacı şirketin mülkiyet izni alınmadan üretim faaliyetlerinde bulunduğundan bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7'nci maddesinin 21'inci fıkrası uyarınca 57.097,00-TL, aynı Kanun'un 10'uncu maddesinin 7'nci fıkrası uyarınca 95.161,00-TL (toplam 152.258,00-TL) idari para cezasıyla cezalandırılmasına ve gerekli izinler alınıncaya kadar işletme faaliyetlerinin durdurulmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali ile ihtirazi kayıtla ödenen meblağın iadesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 20/05/2021 ve 09/05/2021 tarihli ara kararları ile Yatağan Tapu Müdürlüğünden "Muğla İli, Yatağan İlçesi, ... Mahallesi, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ......, ..., ..., ve ... parsel numaralı taşınmazların 18/09/2019 tarihindeki mülkiyet bilgilerini ve 18/09/2019 tarihinden sonraki mülkiyet değişikliklerini gösteren tapu kayıtlarının onaylı ve okunaklı örneklerinin gönderilmesinin istenilmesine" karar verilmiş olup, Yatağan Tapu Müdürlüğünün 20/09/2021 havale tarihli ara kararı cevabı ekinde yer alan tapu kayıtlarında mahallinde tetkik heyeti tarafından denetimin yapıldığı ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarihler itibarıyla ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ve ... parsel numaralı taşınmazların Yatağan Belediyesi'nin mülkiyetinde olduğu, kaldı ki bu durumun Yatağan Belediye Başkanlığı tarafından davalı idareye gönderilen ... tarih ve ... sayılı yazıda belirtildiği, ayrıca diğer parsellerde de Maliye Hazinesi ve EÜAŞ'ın mülkiyet kayıtlarının bulunduğu, her ne kadar davacı tarafın bu husustaki kamulaştırma davalarının lehine sonuçlandığı belirtilmiş ise de, tapuya güven ilkesi gereğince tapuda değişiklik yapılmadığı takdirde mülkiyet durumu bakımından tapu kayıtlarına itibar edileceği, dolayısıyla davacının bu parseller bakımından da mülkiyet izninin bulunmadığının anlaşıldığı, bu durumda, mevzuat hükümleri uyarınca mülkiyet izni olmadan faaliyette bulunulması ve aralarında mülkiyet izninin de bulunduğu gerekli izinler alınmadan maden üretilmesi veya sevk edilmesi halinde ruhsat sahiplerine 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7/21 ve 10/7 maddeleri uyarınca idari para cezası uygulanacağı ve işletme faaliyetlerinin durdurulacağı, ayrıca bu ihlalin ilk tespit dâhil üç yıl içinde üç kez yapıldığının tespiti hâlinde ise ruhsat iptal edileceği açık olduğundan, davacı şirketin mülkiyet izni olmadan faaliyette bulunduğu ve maden üretimi veya sevkiyatı yaptığının sabit olması nedeniyle, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7'nci maddesinin 21'inci fıkrası uyarınca 57.097,00-TL ve anılan Kanunun 10'uncu maddesinin 8'inci fıkrası ile 10'uncu maddesinin 7'nci fıkrası uyarınca 95.161,00-TL olmak üzere toplam 152.258,00-TL idari para cezasıyla cezalandırılmasına ve gerekli izinler alınıncaya kadar işletme faaliyetlerinin durdurulmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı; diğer yandan, Anayasa'nın 125'inci maddesi uyarınca, idarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu, idari işlem nedeniyle kişisel hakları muhtel olanların, zararı ölçüsünde kaybının tazmin edilmesini isteyebileceği açıksa da, idarenin hukuka aykırılığı ortaya konulmamış işleminden dolayı davacıya tazminat ödenmesine hukuken olanak bulunmadığından, ihtirazi kayıtla ödenen para cezasının iadesine ilişkin istemin de reddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, sadece ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...... parsel sayılı taşınmazlarla ilgili ihlal gerekçesiyle idari ceza uygulandığı; idari işleme konu edilmeyen ve mülkiyetlerinin Yatağan Belediye Başkanlığına ait olduğu belirtilen; ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazlarla ilgili beyanların yargılamaya konu edilemeyeceğine dair iddialarının değerlendirilmediği, eksik incelemeye dayalı olarak karar verildiği, bir ayni hakkın kazanılabilmesi için tapu siciline tescilin yeterli olmadığı, geçerli bir hukuki işleme dayanması gerektiği, yargılamanın sadece ... parsel sayılı taşınmaza yönelik yürütülmesi gerektiği belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü ve kısmen reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen belirtilen açıklamayla onanması kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17/2. maddesi gereğince duruşma yapılmasına gerek görülmeyerek gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Muğla ili, Yatağan ilçesi hudutları dahilinde 25513 sayılı IV(b) grubu maden (linyit-açık işletme) işletme ruhsatı ile faaliyette bulunan davacı şirketin mülkiyet izni alınmadan üretim faaliyetlerinde bulunduğundan bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7'nci maddesinin 21'inci fıkrası uyarınca 57.097,00 TL, aynı Kanun'un 10'uncu maddesinin 7'nci fıkrası uyarınca 95.161,00-TL (toplam 152.258,00-TL) idari para cezasıyla cezalandırılmasına ve gerekli izinler alınıncaya kadar işletme faaliyetlerinin durdurulmasına ilişkin ...tarih ve ... sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali ile ihtirazi kayıtla ödenen meblağın iadesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin mülkiyet izni alınmadan üretim faaliyetlerinde bulunduğundan bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7'nci maddesinin 21'inci fıkrası uyarınca 57.097,00-TL idari para cezasıyla cezalandırılmasına ve anılan Kanunun 10'uncu maddesinin 8'inci fıkrasında belirtilen "gerekli izinlerin alınmadığı alanda maden üretilmesi veya sevk edilmesi ... haksız yere hak iktisabı sayılır. Haksız yere hak iktisabına imkan veren bu hususlarla ilgili yapılmış beyanlar da gerçek dışı ve yanıltıcı beyan olarak kabul edilir." hükmü gereği de aynı Kanunun 10'uncu maddesinin 7'nci fıkrası uyarınca 95.161,00-TL (toplam 152.258,00-TL) idari para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin kısmı yönünden yapılan inceleme:
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan 21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliğinin "İdari para cezaları" başlıklı 93. maddesinin 2. fıkrasında "İdari para cezaları ile ilgili bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır." düzenlemesine yer verilmiş, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 5. maddesinde; "26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümleri kabahatler bakımından da uygulanır. Ancak, kabahatler karşılığında öngörülen idarî yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından derhal uygulama kuralı geçerlidir. Kabahat, failin icraî veya ihmali davranışı gerçekleştirdiği zaman işlenmiş sayılır. Neticenin oluştuğu zaman, bu bakımdan dikkate alınmaz." kuralı yer almaktadır.
Bu nedenle 2019 yılında gerçekleştirilen denetimde tespit edilen fiil nedeniyle 2019 yılına ilişkin idari para cezası miktarı üzerinden para cezası verilmesi gerekirken, 2020 yılına ilişkin güncellenen miktar üzerinden verilen idari para cezasında hukuka uygunluk bulunmamıştır.
Öte yandan; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 125. maddesi gereği, idare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğundan, hukuka aykırı olduğu ortaya konulan dava konusu işlem sebebiyle davacının yoksun kaldığı tutarın davacıya iadesi gerektiği açıktır.
Bu durumda, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan ceza tutarı dikkate alınmak suretiyle verilen dava konusu idari para cezalarında hukuka uygunluk bulunmadığından, davanın reddine dair karara yönelik istinaf isteminin reddine karar veren Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin gerekli izinler alınıncaya kadar işletme faaliyetlerinin durdurulmasına ilişkin kısmı yönünden yapılan inceleme:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Diğer yandan; uyuşmazlıkta, davacının mülkiyet izni olmadan faaliyet gösterdiği parsellerden bir kısmının, davacı şirket yönetim kurulu başkanı adına kayıtlı iken kamulaştırılmasına ilişkin işlemlerin yargı kararıyla iptaline karar verildiği, fakat tapu kayıtlarında halen adına kamulaştırılan idare adına kayıtlı olduğu, diğer yandan Yatağan Belediyesine ait olan bir kısmının dava konusu işlem tarihinden sonra davacı şirket yönetim kurulu başkanınca satın alındığı görülmekte olup, mülkiyete ilişkin ihtilafın sona ermesinden sonra söz konusu alanda davacı şirketçe faaliyette bulunulabileceği de açıktır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının;
a) Dava konusu işlemin, mülkiyet izni alınmadan üretim faaliyetlerinde bulunduğundan bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7'nci maddesinin 21'inci fıkrası uyarınca ...TL, aynı Kanun'un 10'uncu maddesinin 7'nci fıkrası uyarınca...-TL (toplam ...-TL) idari para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin kısmının BOZULMASINA,
b) Dava konusu işlemin, gerekli izinler alınıncaya kadar işletme faaliyetlerinin durdurulmasına ilişkin kısmının yukarıda belirtilen açıklamayla ONANMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 30/12/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.