T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/4937
Karar No : 2025/7002
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
2- ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, İstanbul ili, Çatalca ilçesi, ... Köyü hudutları dahilinde İR:... ruhsat nolu kuvars kumu madeni sahasında ... tarih ve ... sayılı Olur işlemi ile tarafına verilen 72.563,37 m²'lik izin sahası ile ilgili olarak ilk yıl arazi izin bedelinin 266.628,79-TL+KDV olarak belirlenmesine ilişkin ... tarihli ve ... sayılı Çatalca Orman İşletme Şefliği işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının ... sayılı kuvars kumu madeni sahasında 2007 tarihinden itibaren sürekli faaliyet içinde bulunduğu, 01.08.2016 tarihinde biten süresi için temdit talebinde bulunduğu ve kendisine 31/12/2020 tarihine kadar izin verildiği, ancak söz konusu iznin 31/12/2020 tarihine kadar sınırlandırılmasına dair ... tarih ve ... sayılı Olur işleminin izin süresi açısından, ... İdare Mahkemesi'nin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine davalı idarece faaliyet süresinin uzatıldığı ve uzatılan süre içerisinde yer alan 2019 yılına dair arazi izin bedelinin, ilk yıl arazi bedeli olarak kabul edilmesi suretiyle yeniden 266.628,79-TL+KDV olarak hesaplanmasına dair dava konusu işlemin tesis edildiği, bu durumda, davacının S:... sayılı kuvars kumu madeni sahasında 2007 tarihinden itibaren kesintisiz şekilde maden işletme faaliyetinde bulunduğu anlaşılmış olup, davacının söz konusu maden sahasındaki temdit edilen işletme süresi içerisinde faaliyette bulunduğu dönem için yeniden mevzuattaki katsayılar uyarınca arazi bedeli hesaplanamayacağı, ancak her yıl için bir önceki yılda uygulanan arazi izin bedelinin Yönetmeliğin Geçici 1. maddesi hükmü gereğince "BAK" oranında arttırılarak arazi izin bedelinin hesaplanması gerektiği anlaşılmakla, ilk yıl arazi izin bedelinin hesaplanarak davacıdan istenmesine dair dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN ... BAKANLIĞININ İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Orman Kanunu'nun 16. Madde Uygulama Yönetmeliği'nin 10/1 maddesi hükmü gereği süre uzatımının uygun bulunması halinde teminat ve arazi izin bedelinin güncellenmesi gerektiği, hesaplanan bedelin temdit Oluruna ait yılın katsayı ve birim fiyatlarına göre hesap edildiği, işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
TEMYİZ EDEN ... GENEL MÜDÜRLÜĞÜNÜN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı S:... sayılı kuvars kumu madeni sahasında 2007 tarihinden itibaren sürekli madencilik faaliyet içinde bulunmaktadır. 01/08/2016 tarihinde biten orman izni süresi için temdit talebinde bulunmuş olup ... tarih ve ... sayılı Olur işlemi ile 31/12/2020 tarihine kadar izin verilmiştir. Ancak söz konusu iznin 31/12/2020 tarihine kadar sınırlandırılmasının hukuka aykırı olduğu iddiasıyla açılan iptal davasında, ... İdare Mahkemesi'nin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararı ile işlemin iptaline karar verilmesi üzerine, davalı idarece ... tarih ve ... sayılı Olur işlemi ile orman izninin 27/01/2026 tarihine kadar uzatılmasına karar verilmiştir. Uzatılan süre içerisinde yer alan 2019 yılına dair arazi izin bedelinin, ilk yıl arazi bedeli olarak kabul edilmesi suretiyle 266.628,79-TL+KDV olarak hesaplanmasına dair ... Orman İşletme Şefliği işleminin tesis edilmesi üzerine anılan işlemin iptali talebiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
6831 sayılı Orman Kanunu'nun (dava konusu işlem tarihindeki haliyle) 16.maddesinde; ''Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir. Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Çevre ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır. Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz. (...) Maddenin uygulanması ile ilgili tanım, şekil, şart ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.'' düzenlemesine yer verilmiştir.
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan 18/04/2014 tarih ve 28976 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mülga Orman Kanunu'nun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin 3. maddesinde; "Bedel Artış Katsayısının (BAK)", her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranını ifade ettiği belirtilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin "Kesin İzin" başlıklı 7. maddesinde; "(1) Bakanlıkça uygun görülenlere ruhsat süresi dikkate alınarak izin verilir. Ormanlık alandan verilen izin, müracaat sahibine tebliğ edilir. Tebligat tarihinden itibaren üç ay içerisinde izin sahibinden teminat, bedeller ve onaylı taahhüt senedi istenir. Tebligat tarihinden itibaren üç ay içerisinde bedellerin ödenmemesi, teminatın veya onaylı taahhüt senedinin verilmemesi halinde ise saha teslimi yapılmaz, her hangi bir bildirime gerek kalmaksızın izin iptal edilir. İptal işlemi ilgiliye bildirilir. Aynı yerle ilgili yeniden izin talep edilmesi yeni izin talebi olarak değerlendirilir. İzin başlangıç tarihi; izin olurunda izin başlangıç tarihi belirtilmemiş ise izin olurunun verildiği tarihtir. İzin süresinin tamamen veya kısmen uzatıldığı izinlerde izin başlangıç tarihi ilk iznin verildiği tarihtir. Farklı tarihlerde verilen izinlerin birlikte uzatılması halinde izin başlangıç tarihi yeni izin olur tarihidir. " hükmüne, 10. maddesinde; "(1) İzin sahibinin yenilenmiş ruhsat, revize edilmiş rehabilitasyon projesi ve bu Yönetmelik hükümlerine göre istenen evrak ile birlikte izin süresi son günü mesai bitimine kadar bölge müdürlüğüne müracaatı halinde mevcut iznin bitim tarihinden itibaren bu Yönetmelik hükümlerine göre süre uzatımı yapılabilir. Süre uzatımının Bakanlıkça uygun bulunması halinde teminat ve arazi izin bedeli güncellenir, onaylı taahhüt senedi alınır." hükmüne, 20. maddesinde; "(1) Bu Yönetmeliğe göre verilecek izinlerde alınacak bedellerden; ...b) Arazi izin bedeli: İzin alanının metrekaresi, cari yıl ağaçlandırma birim metrekare bedeli, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan izin türü katsayısı Ek-1, ekolojik denge katsayısı Ek-2 ve il katsayısının Ek-3 çarpımlarının sonucu alınacak bedeldir. (...) (3) Arazi izin bedeli izin başlangıç tarihi esas alınarak bildirime gerek kalmaksızın her yıl defaten izin sahibi tarafından ödenir. Müteakip yıllara ait arazi izin bedeli BAK oranında artırılmak suretiyle tespit edilerek bildirime gerek kalmaksızın izin başlangıç tarihinde defaten izin sahibi tarafından ödenir." hükmüne ve Geçici 1. maddesinde "(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce verilen izinlerin süre uzatımında ve devirlerinde, ayrıca devam eden izinlerde izin lehtarının talebi halinde bu Yönetmelik hükümleri uygulanır ve buna uygun yeni taahhüt senedi alınır. ... (3) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce verilmiş izinlerde ise arazi izin bedellerinin arttırılması için uygulanan “Deflatör” veya “ÜFE” artış oranı yerine, “BAK” artış oranı uygulanır, bildirime gerek kalmaksızın izin başlangıç tarihinde defaten tahsil edilir. Ancak bu fıkradaki artış oranı 1/1/2015 tarihinden itibaren tahakkuk edecek bedellerin artırılması için uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen Yönetmeliğin 10. maddesinin 1. fıkrasında, süre uzatımının Bakanlıkça uygun bulunması halinde teminat ve arazi izin bedelinin güncelleneceği hüküm altına alınmıştır.
Ayrıca, arazi izin bedelinin, izin alanının metrekaresi, cari yıl ağaçlandırma birim metrekare bedeli, Yönetmeliğin ekinde yer alan izin türü katsayısı Ek-1, ekolojik denge katsayısı Ek-2 ve il katsayısının Ek-3 çarpımlarının sonucu alınacak bedel olarak hesaplanacağı, müteakip yıllara ait arazi izin bedeli Bedel Artış Katsayısı (BAK) oranında artırılmak suretiyle hesaplanması gerektiği kurala bağlanmıştır.
Olayda, ... ruhsat numaralı maden sahasında davacı şirket adına Bakanlık Makamının ... nolu Oluru ile 7.249 adına m² yol için, Makamın ... nolu Oluru ile 3.987 m² pasa döküm sahası, 3.262 m² ENH için, Makamın ... nolu Oluru ile 20.543 m² kırma eleme tesisi için, Makamın ... nolu Oluru ile 19.487.37m² açık işletme için, Makamın ... nolu Oluru ile 17.638 m² açık işletme için davacı adına 01/08/2016 tarihine kadar verilen izinlerin 01/08/2016 tarihinden itibaren temdidi talebi üzerine Makamın ... sayılı Oluru ile 31/12/2020 tarihine kadar izin süresi uzatılmıştır. Davacı tarafından izin süresinin ruhsat süresi sonuna kadar verilmesi gerektiği iddiasıyla ... tarih ve ... sayılı Olur işleminin iptali için ... İdare Mahkemesinde ... Esasında açılan davada, Mahkemenin ... tarih ve ... sayılı Kararı ile işlemin iptaline karar verilmiştir.
Akabinde, Mahkeme kararının uygulanmasına yönelik olarak Bakanlık Makamının ... tarih ve ... sayılı Olur işlemi ile orman izninin 27/01/2026 tarihine kadar uzatıldığı görülmektedir. Bu tarihten sonraki ilk arazi izin bedeli olan 2019 yılı arazi izin bedelinin, yukarıda yer verilen Yönetmeliğin 10. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, Bakanlık Makamınca temdite Olur verildiği tarihteki bedel hesap katsayıları (ağaçlandırma birimi m² bedeli, izin türü katsayısı, ekolojik denge katsayısı, il katsayısı) esas alınarak belirlendiği, bu haliyle dava konusu arazi izin bedellerinin usul ve mevzuata uygun olarak hesaplandığı anlaşılmakla, davalı idarece tesis edilen, 2019 yılı için talep edilen arazi bedeline ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla; dava konusu işlemin iptali yolunda verilen Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz istemlerinin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 18/09/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.