T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/50
Karar No : 2025/7922
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALILAR) : 1-... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ...
2-...
3- ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Eyüpsultan ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel (eski ... parsel) sayılı taşınmazın, 6292 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında bedelsiz olarak devredilmesi istemiyle 02/10/2019 tarihinde yapılan başvuruların cevap verilmemek suretiyle zımnen reddedilmesine ilişkin işlemlerin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; İstanbul Defterdarlığı'nın ... tarih ve ... sayılı dava konusu taşınmazın 6292 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında davacılara hisseleri oranında iade hakkının bulunduğuna ilişkin işlemi doğrultusunda, 6292 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında davacıların hisseleri oranında iade hakkından yararlanmasına yönelik yeni bir işlem tesis edilip edilmediğinin sorulmasına yönelik Mahkemenin 29/04/2021 tarihli ara kararı üzerine gönderilen belgelerin içeriğinde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı Olur'u ile devri uygun görülen ancak henüz İstanbul Büyükşehir Belediyesi adına tapuda tescili yapılmamış olan taşınmazın, 6292 sayılı Kanun'un 8. maddesi kapsamından çıkarılması ve Proje sahibi olan İdareye devredilmeyerek, 6292 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesinin Bakanlık Makamı'nın ... tarih ve ... sayılı Olur'u ile uygun görüldüğü, ancak taşınmazın 6292 sayılı Kanun'un 7. maddesi hükmü uyarınca davacılara devrine yönelik herhangi bir işlemin tesis edilmediğinin ifade edildiği; bu durumda İstanbul Valiliği Defterdarlık Milli Emlak Denetim Bürosu Başkanlığı tarafından hazırlanan ... tarih ve ... sayılı İnceleme Raporunda yer verildiği üzere dava konusu taşınmazın 6292 sayılı Kanun'un 7.maddesi kapsamında bedelsiz iadeye konu olabileceğine ilişkin tespitler ile Defterdarlık Makamının davacılara hisseleri oranında iade hakkının bulunduğuna yönelik işlemi dikkate alınarak, 6292 sayılı Kanun'un 7. maddesi hükmü uyarınca taşınmazın devredilmesi gerektiği sonucuna varıldığından, davacıların bu yöndeki başvurularının cevap verilmemek suretiyle zımnen reddedilmesine yönelik davaya konu işlemlerde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; dava konusu taşınmazın 6292 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında bedelsiz iade edilmesi gereken taşınmazlardan olduğu konusunda duraksama bulunmadığı; yine dava konusu taşınmazın 6292 sayılı Kanun'un 8. maddesine göre proje sahibi idare olan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına devrine karar verildiği, istinaf başvurusuna konu Mahkeme kararında "taşınmazın henüz İstanbul Büyükşehir Belediyesi adına tapuda tescilinin yapılmamış olduğu' ifadesine yer verilmiş ise de, UYAP sistemi üzerinden yapılan TAKBİS sorgulamasında taşınmazın ... tarih ve ... yevmiye numaralı tashihen devir (kurumlar arası) işlemi ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi adına tescil edildiği ve bu konudaki iş ve işlemlerin devam ettiğinin görüldüğü, bu itibarla, davacıların dava konusu taşınmazın bedelsiz iadesi istemiyle yaptığı başvuru üzerine, proje alanında kalan taşınmaz yönünden 345 sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinde öngörülen şekilde tebligat yapılarak, davacıların devam etmekte olan süreçten haberdar edilmesi ve bilgilendirilmesi gerektiğinden, başvuruya cevap verilmemek suretiyle tesis edilen dava konusu zımnen ret işlemlerinde hukuka uyarlık, dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddialar da söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediğinden başvuruların belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idareler tarafından, uyuşmazlık konusu taşınmazın bulunduğu mahallede 2/B kapsamındaki taşınmazların proje alanı olarak ilanından sonra devirleri ile ilgili işlemlerin başlatıldığı, bazı taşınmazların devir işlemlerinin sonuçlandırılmasına karşın bazılarının devirlerinin çeşitli nedenlerle gerçekleştirilemediği, özel proje alanında bulunan bir kısım yerle ilgili 1/1000 ölçekli uygulama imar planının yapılmasına karşın uyuşmazlık konusu taşınmazın da bulunduğu bir kısım taşınmazın yer aldığı alanda planlama çalışmalarının ilgili yerlere intikalinin sağlandığı, hali hazırda yürütülen bir çalışma olmadığı, uyuşmazlık konusu taşınmazın bedelsiz iade kapsamında olmasına karşın proje alanında yer alması nedeniyle 6292 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına devredildiği, taşınmazla ilgili haklar korunmak suretiyle, devredilen idarece gerçekleştirileceği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacılar tarafından, idare tarafından yapılan inceleme ve hazırlanan rapora göre taşınmazın iadeye tabi taşınmazlardan olduğunun sabit olduğu, 6292 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında iade edilmesi gerektiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava; İstanbul ili, Eyüpsultan ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel (eski ... parsel) sayılı taşınmazın, 6292 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında bedelsiz olarak devredilmesi istemiyle 02/10/2019 tarihinde yapılan başvuruların cevap verilmemek suretiyle zımnen reddedilmesine ilişkin işlemlerin iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın 169. maddesinde, "Devlet, ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için gerekli kanunları koyar ve tedbirleri alır. Yanan ormanların yerinde yeni orman yetiştirilir, bu yerlerde başka çeşit tarım ve hayvancılık yapılamaz. Bütün ormanların gözetimi Devlete aittir.
Devlet ormanlarının mülkiyeti devrolunamaz. Devlet ormanları kanuna göre, Devletçe yönetilir ve işletilir. Bu ormanlar zamanaşımı ile mülk edinilemez ve kamu yararı dışında irtifak hakkına konu olamaz.
Ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemez. Ormanların tahrip edilmesine yol açan siyasi propaganda yapılamaz; münhasıran orman suçları için genel ve özel af çıkarılamaz. Ormanları yakmak, ormanı yok etmek veya daraltmak amacıyla işlenen suçlar genel ve özel af kapsamına alınamaz.
Orman olarak muhafazasında bilim ve fen bakımından hiçbir yarar görülmeyen, aksine tarım alanlarına dönüştürülmesinde kesin yarar olduğu tespit edilen yerler ile 31/12/1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman niteliğini tam olarak kaybetmiş olan tarla, bağ, meyvelik, zeytinlik gibi çeşitli tarım alanlarında veya hayvancılıkta kullanılmasında yarar olduğu tespit edilen araziler, şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu olarak bulunduğu yerler dışında, orman sınırlarında daraltma yapılamaz." hükmü yer almaktadır.
6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi İle Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun'un "2/A veya 2/B belirtmelerinin terkini ve iade edilecek taşınmazlar" başlıklı 7. maddesinde; "(1) İlgililer tarafından idareye başvurulması ve idarece bu başvuru üzerine veya resen yapılan inceleme ve araştırma sonucunda doğruluğu tespit edilmesi hâlinde;
a) Tapu ve kadastro veya imar mevzuatına göre ilgilileri adına oluşturulan ve tapuda halen kişiler adına kayıtlı olan taşınmazlardan Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/A veya 2/B belirtmesi bulunan veya konulan taşınmazların tapu kayıtları bedel alınmaksızın geçerli kabul edilir ve tapu kütüklerindeki 2/A veya 2/B belirtmeleri terkin edilerek tescilleri aynen devam eder, aynı gerekçeyle bu nitelikteki taşınmazlar hakkında dava açılmaz, açılan davalardan vazgeçilir, açılan davalar sonucunda tapularının iptaliyle Hazine adına tesciline karar verilen, kesinleşen ve tapuda henüz infaz edilmeyen taşınmazlar hakkında da aynı şekilde işlem yapılır. Ancak bu kararlardan infaz edilerek tapuda Hazine adına tescil edilen taşınmazlar ise, ilgilileri tarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde idareye başvurulması hâlinde, bedelsiz olarak önceki kayıt maliklerine veya kanuni mirasçılarına iade edilir.
b) Özel kanunları gereğince Devlet tarafından kişilere satılan, dağıtılan, trampa edilen, bedelli veya bedelsiz olarak devredilen veya iskânen verilen ya da özelleştirme suretiyle satılanlar ile hisseleri devredilen özel hukuk tüzel kişileri adına kayıtlı olan ancak daha sonra Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/A veya 2/B belirtmesi konulan taşınmazların tapu kayıtları geçerli kabul edilir, aynı gerekçeyle bu nitelikteki taşınmazlar hakkında dava açılmaz, açılan davalardan vazgeçilir, açılan davalar sonucunda Hazine adına tescil edilenler ise, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde ilgilileri tarafından idareye başvurulması hâlinde önceki maliklerine veya kanuni ya da akdî haleflerine bedelsiz olarak iade edilir. Ancak, bu kişilerden taşınmazlarına karşılık daha önce yer verilenlere veya bedeli ödenenlere iade işlemi yapılmaz.
c) Bu fıkra kapsamında kalan taşınmazların kullanıcılarının kayıt maliklerinden farklı kişiler olmaları ve kayıt maliklerinin bu fıkradan yararlanmak istemeleri hâlinde, kullanıcılar bu Kanunda belirtilen şartları taşısalar dahi doğrudan satış hakkından yararlanamazlar.
(2) Birinci fıkra kapsamında kalan taşınmazlardan orman sınırı dışına çıkartılacak yerlerde bulunan ve Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/B belirtmesi konulması gereken taşınmazların tapu kütüklerine 2/B belirtmesi konulmaz ve bunlar hakkında dava açılmaz.
(3) Birinci fıkra kapsamında kalan taşınmazlardan tapuda Hazine adına tescilli olan taşınmazlar hakkında aynı fıkrada belirtilen süre içerisinde idareye başvurmayan ilgililerin hakları bu süre sonunda sona erer, bu kişiler idareden başkaca talepte bulunamazlar, hak ve tazminat talep edemezler ve dava açamazlar. Bu taşınmazlardan Hazine adına tescilli olanlar idarece satış dâhil genel hükümlere göre değerlendirilir.
(4) Bu maddeye göre ilgililerine iade edilmesi gereken taşınmazlardan orman olduğu iddiasıyla Orman Genel Müdürlüğünce açılan davalar sonucunda orman niteliğiyle Hazine adına tescil edilen, fiilen orman niteliğinde olan veya bu nedenle dava açılması gereken, ağaçlandırılmak üzere Orman Genel Müdürlüğüne tahsis edilen, kamu hizmetlerine ayrılan veya bu amaçla kullanılan, özel kanunlar gereğince değerlendirilmesi gereken veya Maliye Bakanlığınca belirlenen taşınmazlar ilgililerine iade edilmez. Bu taşınmazların yerine, idarece belirlenen ve ilgililerince itiraz ve dava konusu edilmeksizin kabul edilen rayiç bedelleri ödenebilir veya rayiç bedellerine uygun taşınmazlar verilebilir." düzenlemesi bulunmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; orman vasfıyla tapuda Hazine adına tescil edilen ve taşınmaz orman niteliğinde iken adlarına tapu düzenlenen, daha sonra ise Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan taşınmazların, Anayasa'nın 169. maddesi gereği ormanların mülk edinilemeyeceği hüküm altına alındığından yapılan tescillerin yolsuz tescil niteliğinde olması ve yolsuz tescilin sahibine mülkiyet hakkı kazandırmaması nedeniyle 6292 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca iade edilecek taşınmazlar kapsamında bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
6292 sayılı Kanun'un 7. maddesine göre iade edilecek taşınmazların, Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle açılan davalar sonucunda tapuları iptal edilen ve 2/A veya 2/B niteliğinde Hazine adına tescil edilen taşınmazlar olduğu, orman vasfıyla tapuda Hazine adına tescil edilen ve daha sonra Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan taşınmazların, 6292 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca iade edilecek taşınmazlar kapsamında bulunmadığı açıktır.
Öte yandan; orman sınırları içinde kalan ve orman rejimi dışına çıkartılan yerlerde tapu ve iskan kayıtlarına değer verileceğini öngören 3402 sayılı Kanun'un 45. maddesi hükümlerinin Anayasa Mahkemesinin 01/06/1988 tarih ve 1987/31-13 ve 14/03/1989 gün 1988/35-13, 13/06/1989 gün, 1989/7-25 sayılı kararlarıyla iptal edildiği ve T.M.K.’nın 1026. maddesi gereğince sicilin hiç bir süreye bağlı kalmadan her zaman iptal edileceği, somut olayda 3402 sayılı Kanun'un 12/3. maddesi hükümlerinin uygulanma olanağının da bulunmadığı, baştan beri yolsuz tescil niteliğinde oluşturulan sicil kaydının, hiçbir zaman mülkiyet hakkı kazandırmayacağı açık olup, bu tür kayıtlarda T.M.K.'nun 1023. maddesindeki "iyi niyetle edinme" kuralının da hukuken uygulama olanağı yoktur.
Dosyanın incelenmesinden, İstanbul ili, Eyüpsultan ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel (eski ... parsel) sayılı arsa vasfındaki taşınmazın, 1969 yılında yapılan tapulama çalışmaları sonucunda ... oğlu:...adına ... parsel olarak tescil edildiği, anılan taşınmazın 07/10/1992 tarihinde davacılar tarafından satın alındığı,... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile taşınmazın orman sınırları dışına çıkartılarak, Hazine adına tescil edilmek suretiyle tapu kaydının beyanlar hanesine "6831 sayılı Kanunun 2/B maddesi uyarınca Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılmıştır." şerhinin eklendiği, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın... tarih ve ... sayılı Olur'ları ile "Özel Proje Alanı" olarak belirlenen taşınmazın mülkiyetinin anılan Bakanlığın ...tarih ve ... sayılı Olur'u ile İstanbul Büyükşehir Belediyesine devredildiği, 6831 sayılı Kanun'un 2/B maddesi kapsamında bulunan taşınmazın 6292 sayılı Kanun'un 7. maddesine dayanılarak eski malikleri tarafından iadesinin istenilmesi üzerine hazırlanan ...tarih ve... sayılı İnceleme Raporu'nda yer verilen, taşınmazın bedelsiz iadeye konu olabileceğine yönelik tespitlere karşın "Proje Alanına" alınması nedeniyle davacılara devir işlemlerinin yapılamadığı, davacıların 6292 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında bedelsiz olarak kendilerine devredilmesi istemiyle 02/10/2019 tarihinde davalı İdareler nezdinde yapmış oldukları başvuruların ise cevap verilmemek suretiyle zımnen reddedilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan; Hazine tarafından açılan tapu iptali ve tescili davası neticesinde, ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında Eyüp ilçesi, ... Köyü, ... mevkinde bulunan ... pafta, ... parsel sayılı taşınmazın evveliyatının orman olduğu, 1987 yılında yapılan orman kadastro çalışmaları sonucu, taşınmazın Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı, ...Asliye Hukuk Mahkemesince verilen ve kesinleşen E:..., K:... sayılı karara göre taşınmazın orman olduğu, bu kararın taraflar için kesin hüküm niteliği bulunduğu öne sürülmüş ve ... parselin tapu kaydının iptali ile Hazine adına tescilinin talep edildiği; tapu kaydına göre ... parselin müştereken davacılar adına kayıtlı olduğu, beyanlar hanesinde ormanla ilişkisi olduğuna dair şerh bulunduğu; bu durumda dava konusu parselin ilk orman tahdidinde orman sınırları içerisine alındığı, 1988 yılında Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı, bu işlemin kesinleştiği, davacılara ait tapunun geçersiz olduğu ve taşınmazın Hazine adına tapuya tesciline karar verildiği; anılan kararın 23/09/2008 tarihinde kesinleştiği görülmektedir.
Bu durumda, dava konusu taşınmazın evveliyatının orman olduğuna dair kesinleşen Mahkeme kararı uyarınca 6292 sayılı Kanunun 7. maddesi kapsamında iade edilebilecek taşınmazlar kapsamında bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin gerekçeli olarak reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz istemlerinin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 22/10/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.