T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/5151
Karar No : 2025/3855
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR: 1- (DAVACI) ...
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI) ... Valiliği (... İl Müdürlüğü Milli Emlak Dairesi Başkanlığı)
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, karşılıklı olarak temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir ili, Menderes ilçesi, Gümüldür, ... mevkii, ... pafta, ... ve ... nolu parsellerin kök kaydı) parsel numaralı gayrimenkullerin hissesi oranında iadesi için İzmir Defterdarlığı Milli Emlak Müdürlüğüne yapılan 05/08/2019 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Mahkemenin 19/11/2020 tarihli ara kararı ile davalı idareden dava konusu taşınmazların orman vasfında olup olmadığı hususunun sorulmasının istenildiği, davalı idarece ... tarihinde Mahkemeye gönderilen ara karar cevabının incelenmesinden, davaya konu taşınmazların geldisi olan ... ve ... parsel numaralı taşınmazların da dahil edildiği 53.783.500 m2 yüzölçümüyle tapunun ... parsel numarasında kayıtlı orman vasıflı taşınmazın, ... tarih ve ... yevmiye numarasıyla ifraz edilerek, mülkiyeti Hazineye ait olmak üzere 51.923.515,00 m2 yüzölçümüne sahip orman vasıflı ... parsel ile 859.985,00 m2 yüzölçümüne sahip tarla vasıflı ... parsele revizyon gördüğü, ... ve ... parsel numaralarında kayıtlı taşınmazların Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü adına, ... parsel numaralı taşınmazın ise Hazine adına tescil edildiği, Hazine adına kayıtlı ... ve ... parsel numaralı taşınmazın sonraki yıllarda ifraz, imar, vs. gibi işlemlerle ayrılarak yaklaşık 800 adet taşınmaz oluştuğu, ... ve ... parsel numaralı taşınmazlardan oluşan tüm taşınmazların orman sınırları dışına çıkartılarak beyanlar hanesine 6831 sayılı Kanun'un 2/B şerhinin konulduğunun anlaşıldığı, iade istemine konu taşınmazın davalı idarece verilen bilgiye göre orman vasfının kalmadığının anlaşılması karşısında, davacının 6292 sayılı Kanun'un 7. maddesi (a) bendine göre iadesi isteminin zımnen reddi yolundaki dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği, öte yandan, dava konusu zımnen ret işleminin iptal edilmesinin, dava konusu taşınmazların davacı adına tescil edilmesi veya davacıya iade edilmesi anlamına gelmediği, davalı idarece davacının talebinin, dava konusu taşınmazların orman vasfında olmadan 6831 sayılı Kanun'un 2/B şerhli durumuna göre değerlendirilmesi ve buna göre işlem tesis etmesi gerekeceği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacı tarafından, mahkemece dava konusu işlemin iptaline karar verilirken, iptal kararının taşınmazların davacı adına tescil edilmesi veya davacıya iade edilmesi anlamına gelmediği önündeki gerekçenin hukuka uygun olmadığı, mahkeme kararının gerekçe yönünden bozulması gerektiği, orman niteliğini kaybedip 2/B vasfında bulunan söz konusu taşınmazların 1956 yılından beri nizasız ve fasılasız şekilde zilyetliklerinde bulunduğu ve tarım arazisi olarak kullanılmaya devam edildiği ileri sürülmektedir
Davalı idare tarafından, ... ve ... sayılı kök parsellerin orman vasfıyla Hazine adına kayıtlı 592 parsel numaralı taşınmaz sınırları içinde kaldığı, hatalı ve yanlış değerlendirmeler sonucu şahıs adına tespit edildiği, aynı parseller hakkında Murat Kür varislerince açılan davada ... İdare Mahkemesince ... tarih ve E:..., K:... saylı kararla davanın reddine karar verildiği ve bu kararın Danıştay Sekizincİ Dairesinin 01/02/2017 tarih ve E:2016/1804, K:2017/416 sayılı kararıyla onandığı ve karar düzeltme isteminin de reddedildiği, orman sınırları içerisinde bulunan taşınmazlarının iadesinin mümkün olmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İzmir ili, Menderes ilçesi, Gümüldür, ... mevkii, ... pafta, ..., ... ve ... nolu parsellerin kök kaydı) parsel numaralı gayrimenkuller 12/06/1955 tarihinde 766 sayılı Tapulama Kanunu uyarınca tapulamaya tabi tutulmuştur. Tapulama esnasında yapılan tespitlere davacının murislerince itiraz edilmesi ve dava açılması sonucunda, ... Tapulama Mahkemesinin ... tarih ve E..., K:... sayılı kararı ile, "1949 yılında dava konusu gayrimenkullerin bulunduğu bölgede orman tahditinin yapıldığı, bu tahdidin itiraz edilmeksizin kesinleştiği, söz konusu 202-203 nolu parsel sayılı gayrimenkullerin kesinleşmiş orman tahdit haritası ve tapusu içerisinde kaldığı anlaşılmış olmakla tespitlerin iptal edilmesine, 766 sayılı Kanun'un 46. maddesine uymak suretiyle nizalı gayrimenkullerin Orman Kanunu uyarınca tahditleri yapılarak kesinleşmiş ve tescil edilmiş Madendağı Ormanlarına ait olup müseccel bulunduğu birliğin tapu kütüğüne olduğu gibi aktarılmasına..." karar verilmiştir. Mahkemece verilen bu karar Yargıtay ... Hukuk Dairesinin ... tarih ve ... sayılı tashihi karar ilamı ile kesinleşmiştir. Mahkeme kararı üzerine ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar ... parsel numarasında kayıtlı Madendağı Ormanları'na dahil edilmiş ve daha sonra ... sayılı parsel ifraz edilerek ...-... parsellere revizyon edilmiş, ... parsel numaralı taşınmaz da üç kısma bölünüp ..., ..., ... parsel numaralı taşınmazlara revizyon edilmiştir. ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar DSİ Genel Müdürlüğü adına, 1744 sayılı taşınmaz ise Hazine adına tescil edilmiştir. ... sayılı parselden oluşan bütün taşınmazların beyanlar hanesine 2/B şerhi konulmuş olup davaya konu 202-203 parsel numaralı taşınmazlar ... parsel numaralı taşınmazdan ifrazen oluşan ... parsel numaralı taşınmaz sınırları içinde kalmaktadır. Davacının murislerince 1987 yılında yapılan orman dışına çıkarma işlemine "...-... parsel sayılı taşınmazların tapularının kendilerine ait olduğu, daha önce yapılan orman tahdidi ile, daha sonra yapılan orman dışına çıkarma işleminin yerinde olmadığından iptaline ve tapularının geçerliliğine karar verilmesi" istemiyle itiraz edilmesi sonrasında, bu işlemin iptali istemiyle İzmir Kadastro Mahkemesinde açılan dava anılan Mahkemenin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla "6831 sayılı Kanun'a göre orman dışına çıkarma işleminin ancak Hazine adına yapılabileceği, taşınmaz tapuya kayıtlı olsa dahi daha önce kesinleşmiş orman tahdidi ile bu belgenin hukuki değerini yitirmiş olacağından buna dayanılmasının mümkün olmayacağı" gerekçeleriyle reddedilmiştir. 6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun'un yürürlüğe girmesiyle davacı tarafından 202-203 parsel sayılı taşınmazın murislerinin tapulu mülkü iken mahkeme kararı sonucunda orman sınırları içerisine alındığı ve daha sonra ifraz edilerek Hazineye intikal ettiği, bu nedenle 6292 sayılı Kanun hükümlerinden yararlandırılarak tarafına iade edilmesi gerektiğinden bahisle yaptığı başvuru zımnen reddedilmiş bunun üzerine de bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın 169. maddesinde, "Devlet, ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için gerekli kanunları koyar ve tedbirleri alır. Yanan ormanların yerinde yeni orman yetiştirilir, bu yerlerde başka çeşit tarım ve hayvancılık yapılamaz. Bütün ormanların gözetimi Devlete aittir.
Devlet ormanlarının mülkiyeti devrolunamaz. Devlet ormanları kanuna göre, Devletçe yönetilir ve işletilir. Bu ormanlar zamanaşımı ile mülk edinilemez ve kamu yararı dışında irtifak hakkına konu olamaz.
Ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemez. Ormanların tahrip edilmesine yol açan siyasi propaganda yapılamaz; münhasıran orman suçları için genel ve özel af çıkarılamaz. Ormanları yakmak, ormanı yok etmek veya daraltmak amacıyla işlenen suçlar genel ve özel af kapsamına alınamaz. (...)" hükmü yer almaktadır.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun "Yolsuz Tescilde" başlıklı 1025. maddesinde "Bir aynî hak yolsuz olarak tescil edilmiş veya bir tescil yolsuz olarak terkin olunmuş ya da değiştirilmiş ise, bu yüzden aynî hakkı zedelenen kimse tapu sicilinin düzeltilmesini dava edebilir. İyiniyetli üçüncü kişilerin bu tescile dayanarak kazandıkları aynî haklar ve her türlü tazminat istemi saklıdır." düzenlemesi bulunmaktadır.
6292 sayılı Kanunun "2/A veya 2/B belirtmelerinin terkini ve iade edilecek taşınmazlar " başlıklı 7. maddesinde; "(1) İlgililer tarafından idareye başvurulması ve idarece bu başvuru üzerine veya resen yapılan inceleme ve araştırma sonucunda doğruluğu tespit edilmesi hâlinde;
a) Tapu ve kadastro veya imar mevzuatına göre ilgilileri adına oluşturulan ve tapuda halen kişiler adına kayıtlı olan taşınmazlardan Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/A veya 2/B belirtmesi bulunan veya konulan taşınmazların tapu kayıtları bedel alınmaksızın geçerli kabul edilir ve tapu kütüklerindeki 2/A veya 2/B belirtmeleri terkin edilerek tescilleri aynen devam eder, aynı gerekçeyle bu nitelikteki taşınmazlar hakkında dava açılmaz, açılan davalardan vazgeçilir, açılan davalar sonucunda tapularının iptaliyle Hazine adına tesciline karar verilen, kesinleşen ve tapuda henüz infaz edilmeyen taşınmazlar hakkında da aynı şekilde işlem yapılır. Ancak bu kararlardan infaz edilerek tapuda Hazine adına tescil edilen taşınmazlar ise, ilgilileri tarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde idareye başvurulması hâlinde, bedelsiz olarak önceki kayıt maliklerine veya kanuni mirasçılarına iade edilir.
b) Özel kanunları gereğince Devlet tarafından kişilere satılan, dağıtılan, trampa edilen, bedelli veya bedelsiz olarak devredilen veya iskânen verilen ya da özelleştirme suretiyle satılanlar ile hisseleri devredilen özel hukuk tüzel kişileri adına kayıtlı olan ancak daha sonra Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/A veya 2/B belirtmesi konulan taşınmazların tapu kayıtları geçerli kabul edilir, aynı gerekçeyle bu nitelikteki taşınmazlar hakkında dava açılmaz, açılan davalardan vazgeçilir, açılan davalar sonucunda Hazine adına tescil edilenler ise, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde ilgilileri tarafından idareye başvurulması hâlinde önceki maliklerine veya kanuni ya da akdî haleflerine bedelsiz olarak iade edilir. Ancak, bu kişilerden taşınmazlarına karşılık daha önce yer verilenlere veya bedeli ödenenlere iade işlemi yapılmaz." düzenlemesi yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda söz edilen 6292 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca bir taşınmazın iade edilebilecek taşınmazlardan olabilmesi için ilk önce; ilgiler adına tapu ve kadastro veya imar mevzuatına göre oluşturulmuş bir tapunun olması ve bu tapunun hukuken geçerli ve usulüne uygun olarak oluşturulmuş olması gerekmektedir. Zira Türk Medeni Kanunu'nun kabul ettiği sisteme göre tapuya tescilin geçerli olabilmesi ve mülkiyet hakkının doğması için geçerli bir hukuksal nedene dayanması zorunludur. Geçerli bir hukuksal nedene dayanmayan tesciller, yolsuz tescil niteliğinde olup, sahibine mülkiyet hakkı kazandırmaz. Daha sonra ise usulüne uygun olarak tapusu düzenlenmiş olan taşınmazların, Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılarak tapu kütüğüne 2/A veya 2/B belirtmesinin konulması gerekmektedir. Belirtilen şartları taşıyan taşınmaz sahipleri, tapularında bulunan bu şerhin idarece kaldırılması istemiyle başvuruda bulunmaları üzerine idarece bu belirtmeler kaldırılır.
Yine aynı maddeye göre, bu belirtmelerin bulunduğu taşınmazlar hakkında, ilgilileri tarafından Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle açılan davalar sonucunda tapuları iptal edilen ve 2/A veya 2/B niteliğinde Hazine adına tescil edilen taşınmazların iade kapsamında olduğu anlaşılmaktadır.
Orman vasfıyla tapuda Hazine adına tescil edilen ve taşınmaz orman niteliğinde iken adlarına tapu düzenlenen, daha sonra ise Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan taşınmazların ise, Anayasa'nın 169. maddesi gereği ormanların mülk edinilemeyeceği hüküm altına alındığından yapılan tescillerin yolsuz tescil niteliğinde olması ve yolsuz tescilin sahibine mülkiyet hakkı kazandırmaması nedeniyle 6292 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca iade edilecek taşınmazlar kapsamında bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Uyuşmazlıkta 1955 yılında yapılan tapulama çalışmaları esnasında yapılan tespitlere karşı açılan tapu iptal davasında, ... Tapulama Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile ... ve ... parsel sayılı taşınmazların 592 parsel numarasında kayıtlı Madendağı Ormanları'na dahil edildiği ve bu kararın Yargıtay ... Hukuk Dairesinin ... tarih ve ... sayılı tashihi karar ilamı ile kesinleştiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, Mahkeme kararıyla tapusu iptal edilerek orman vasfı ile Hazine adına tescil edilen ve tapu kaydında orman sınırları içinde kaldığı belirtilen taşınmazın 6292 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca iade edilmesi gereken taşınmazlardan olmadığı açık olduğundan, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz istemlerinin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 21/04/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.