T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/5339
Karar No : 2024/7859
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından; Erzurum ili, Yakutiye ilçesi ... Mahallesinde faaliyet gösteren ... Değerlendirme Merkezinin ruhsatının iptaline ilişkin ... tarih ve ... sayılı kararın iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, yönetmelikle psiko-teknik değerlendirme süresinin asgari süresinin 1 saat olarak belirlendiği, ancak bu belirlemenin test süresini değil test süresini de içine alacak şekilde değerlendirme süresi olarak belirlendiği, davacı tarafından test süresi haricinde psikolog ile hastanın konuşması ve değerlendirme yapması durumunun da var olduğunun belirtildiği, bu iddianın kabul edilebilir olduğu ancak davacı tarafından bu durumun tutanak vb kayıtlarla ispatlanamadığı, bununla birlikte işlemin tipikliğini sağlayan eylem olarak 4 sayılı cetvelin denetim formunda Merkezde eksik ve gerçeğe aykırı rapor düzenleniyor mu?" olarak belirlendiği, ilgili yönetmeliğin, denetime konu raporların eksik ve gerçeğe aykırı olması halini kümülatif olarak aradığı, sadece eksik rapor düzenlenmesi halinde anılan başlığa dayanılarak işlem tesis edilemeyeceği, davaya konu işyerinde kayıtların usulüne uygun tutulmadığı sabit ise de bu eksikliğin gerçeğe aykırı rapor düzenlemek olarak nitelenemeyeceğinden, belirlenen bu durumun tipikliği sağlamadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, denetim formundaki "eksik gerçeğe aykırı rapor" şartının gerçekleştiği, Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 4 Sayılı Cetvel "Psiko-Teknik Değerlendirme Süresi" başlıklı 18. maddesinde sürücülere uygulanacak psiko-teknik değerlendirmenin asgari süresinin 1 saat olduğunun belirlendiği, denetimde davacı tarafından asgari sürenin altında değerlendirme yapıldığının açık olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava, Erzurum ilinde faaliyet gösteren davacıya ait merkezin de aralarında bulunduğu psiko-teknik değerlendirme merkezlerinde yapılan olağan dışı denetim sırasında denetim elemanları tarafından davaya konu iş yerinde bulunan kayıtlardan rastgele yapılan seçim sonucunda test süresinin 1 saatin altında olduğunun tespit edildiği, Karayolları Trafik Yönetmeliği ekine yer alan 4 Sayılı Cetvelde bulunan denetim formunun 11 numaralı "Merkezde eksik ve gerçeğe aykırı rapor düzenleniyor mu?" maddesi ihlal edildiğinden bahisle davaya konu psiko-teknik değerlendirme merkezinin ruhsatının iptal edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin "Psiko-teknik Değerlendirme ve Psikiyatri Uzmanı Muayenesi" başlıklı 79. maddesinde; "Kanunun ilgili maddelerinde tanımlanan nitelikteki trafik suçlarını işleyen sürücüler ile diğer mevzuat kapsamında psiko-teknik açıdan sağlıklı olma şartı aranan sürücüler ekte yer alan 4 sayılı Cetvelde tanımlanan usul ve esaslara uygun olarak, psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesine tabi tutulurlar.
Muayene sonucu durumu uygun bulunan sürücülerin sürücü belgeleri Kanunun ilgili maddelerinde belirtilen sürelerin sonunda iade edilir. Ekte yer alan 4 sayılı Cetvelde belirtilen usul ve esaslara göre yapılan psiko-teknik değerlendirme, Yönetmelikte aynı cetvelde tanımlanmış altyapı özelliklerine sahip, resmi ve özel kuruluşlar bünyesinde oluşturulan ve il sağlık müdürlüğü tarafından ruhsatlandırılmış merkezlerde çalışan psikolog unvanına sahip kişilerin gözetiminde yapılır. Psiko-teknik değerlendirme raporu elektronik sistem üzerinden e-imza ile düzenlenir. Kişi düzenlenen psiko-teknik değerlendirme raporu ile birlikte kırkbeş gün içerisinde kamu veya özel sağlık kuruluşlarında görev yapan psikiyatri uzmanına başvurur. Psikiyatri uzmanı, kişiye ait psiko-teknik değerlendirme raporundaki bulgular ile psikiyatrik muayene sonucu elde ettiği bulguları birlikte değerlendirerek, söz konusu kişinin sürücülük yapmasına engel bir durumun olup olmadığını belirten psikiyatri raporunu elektronik sistem üzerinden düzenler. Düzenlenen bu raporlar sistemde on yıl süre ile saklanır.
Belirtilen sürede psikiyatri muayenesi için başvurmayan kişiler altı ay boyunca tekrar teste kabul edilmez. Altı ay sonunda yapılacak psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri muayenesinde başarısız olan kişiler iki yıl boyunca tekrar teste alınmaz.
Kişi adına düzenlenen rapora otuz gün içerisinde il sağlık müdürlüğüne itiraz edebilir. Otuz gün içerisinde rapora itiraz edilmemesi hâlinde kişi iki yıl boyunca tekrar teste alınmaz. İl sağlık müdürlüğü nihai karar için kişiyi, daha önce psiko-teknik değerlendirme yapılan test sistemi olan başka bir merkeze ve psikiyatri uzmanı muayenesi yapılmak üzere ikinci fıkrada belirtilen bir sağlık kuruluşuna sevk eder.
İkinci psiko-teknik değerlendirme rapor sonucu ile bir önceki rapor arasında farklılık var ise, ikinci raporun sonucu geçerli sayılır. İkinci değerlendirme sonucunda da başarısız olan kişiler başvuru üzerine ikinci test tarihinden itibaren üç ay sonra tekrar psiko-teknik değerlendirmeye ve psikiyatri muayenesine tabi tutulur. Bu değerlendirmede başarısız olan kişiler iki yıl süreyle yeniden psiko-teknik değerlendirmeye alınmaz.
Eksik veya gerçeğe aykırı rapor veren sorumlular hakkında Türk Ceza Kanununa göre işlem yapılır. Ayrıca gerçeğe aykırı rapor düzenleyen merkezlerde kayıtlı test cihazları 5 (beş) yıl boyunca tekrar kullanılamaz.
Psiko-teknik değerlendirme raporu ve psikiyatri uzmanı muayene raporunun, yukarıda tanımlanan yetkili kişiler tarafından, 4 sayılı Cetvelde tanımlanan hükümler dikkate alınarak düzenlenmesi zorunludur." düzenlemesine,
4 Sayılı Cetvel Psiko-teknik Değerlendirme ve Psikiyatri Muayenesinde Sürücülerde Aranılacak Şartlar ile Değerlendirme ve Muayeneye İlişkin Usul ve Esaslar'ın "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin (g) bendinde; "Psiko-teknik Değerlendirme: Değerlendirmeye tabi tutulacak sürücülerin güvenli araç kullanmalarını sağlayan zihinsel ve psikomotor yetenek düzeylerinin; kişilik, tutum ve muhakeme gibi özelliklerinin bilgisayar destekli testler aracılığı ve gerektiğinde diğer test yöntemleri ile psikolog tarafından yapılan değerlendirmeyi, (ğ) bendinde; Test cihazı: Sağlık Bakanlığınca norm onayı verilmiş bilgisayar tabanlı psiko-teknik değerlendirme test sistemini içeren TSE/CE belgeli cihazını, ifade eder.", "Psiko-teknik Değerlendirme Süresi" başlıklı 18. maddesinde; "(1) Sürücülere uygulanacak psiko-teknik değerlendirmenin asgari süresi 1 saattir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Psiko-Teknik Değerlendirme Merkezleri Denetim Formu'nun 11. sırası, "Merkezde eksik ve gerçeğe aykırı rapor düzenleniyor mu?" maddesine göre; merkezin ruhsatının süre verilmeden iptal edileceği ve raporu düzenleyen kişi ve merkezin sahipleri hakkında Türk Ceza Kanunu'na göre işlem yapılacağı düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu denetimde tespit edilen ve dava konusu işlemin dayanağının; psiko-teknik merkezlerindeki teste giren kişilerin kamera kayıtlarının 1 saatten az olması olduğu anlaşılmıştır.
Dosyanın ve ilgili mevzuatın incelenmesinden; mevzuatta yer alan 1 saatlik sürenin psiko-teknik test süresine ilişkin olarak değil, psiko-teknik değerlendirme süresine ilişkin olarak belirlendiği, psiko-teknik değerlendirmenin sürücüye uygulanan bilgisayar destekli testler, gerektiğinde uygulanan diğer test yöntemleri ve psikolog tarafından yapılan değerlendirmeyi içerdiği, bu durumda incelenen test kayıt süresinin 50 dk olduğuna ilişkin tespite dayalı olarak tesis edilen işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığından, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun, bu gerekçe ile reddine karar verilmesi gerekmekte ise de, Bölge İdare Mahkemesi kararı neticesi itibariyle hukuka uygun bulunmuştur.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından varsa artan tutarın Mahkeme tarafından ilgili tarafa iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 31/12/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.