T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/5727
Karar No : 2025/4193
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Kurul Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU :
1. Davacının yurt dışında almış olduğu doktora unvanına denklik verilmesi istemiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve... sayılı işlem ile bu işlemin dayanağı olan ;
2. Yurtdışında Alınan Doktora, Sanatta Yeterlilik, Doçentlik Profesörlük Unvanlarının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esasların 6. maddesinde yer alan "doktora eğitimi süresince başvuru sahiplerinin öğrenim gördüğü üniversitenin bulunduğu ülkede Sosyal Bilimler için en az 200 gün (...) bulunması şarttır" ibaresinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Yurt dışında belli bir süre bulunma şartının 11/04/2019 tarihinde yapılan değişiklik ile dava konusu Usul ve Esaslar'a eklendiği, davacının bundan yaklaşık 10 ay önce 20/06/2018 tarihinde mezun olduğu, bu nedenle söz konusu kuralın davacıya uygulanamayacağı, tüm dünyada eğitimin nitelik ve nicelik değerlendirmesi kredi hesabı üzerinden yapılırken, davalı idare tarafından yurt dışında bulunma süresine göre değerlendirme yapılmasının hukuka aykırı olduğu, doktora eğitiminde zaten 200 saatten fazla bir ders alınmazken, davalı idarece bunu günde 1 saat alınacak şekilde 200 gün olarak alınmasının şart koşulduğu, oysa günde 8 saat ders alınarak çok daha kısa bir sürede eğitimin tamamlanabileceğinin açık olduğu, her ne kadar eğitim görülen ülke olan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde 141 gün kalınmış olsa da tez konusu ile ilgili bir çok ülkeye ziyaretler yapıldığı ve araştırmalarda bulunulduğu, dolayısıyla eğitimin bir parçası olan bu sürelerin de hesaplanması gerektiği, Rusya'daki üniversitede doktoraya başlamadan önce YÖK'e yaptığı başvuru üzerine verilen cevapta bu üniversitenin YÖK tarafından tanınan bir üniversite olduğunun belirtildiği, ilgili üniversitenin web sitesinde de doktora unvanı vermeye yetkili olduğunun belirtildiği, davacının Türkiye ile Rusya arasında yaşanan uçak krizi sebebiyle Rusya'ya gidememesi üzerine, mücbir sebep hali oluştuğundan, Kıbrıs'a geçiş yaptığı, yeterliliğini de Rusya'da bulunan Üniversitede vermesi sebebiyle yeni bir yeterlilik sınavı yapılmadan yatay geçişinin kabul edildiği ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI :
Öncelikle, usule ilişkin olarak, dava konusu düzenlemenin takdir yetkisi kapsamında tesis edildiği, idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemeyeceği, dava konusu düzenlemede hukuka aykırı yön bulunmadığından davanın usul yönünden reddi gerektiği ileri sürülmüştür.
Esas yönünden ise,
Yurtdışında alınan unvanların denkliğinin, Türk mevzuatının kabul ettiği kurallara nispetle tayin edildiği, ülkemizde doktora öğreniminin sadece örgün eğitim yoluyla yapıldığı bu nedenle yurtdışında yapılan doktora eğitiminin Türkiye'deki doktoraya denk sayılabilmesi için kesinlikle örgün eğitim yoluyla alınması gerektiği, Üniversitelerarası Kurul tarafından belirlenen "Yurtdışında Alınan Doktora, Sanatta Yeterlik, Doçentlik, Profesörlük Unvanlarının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar'ın 6'ncı maddesinin 2. Fıkrasında örgün eğitim şartının açıkça belirtilmiş olduğu, Yükseköğretim Kurulu Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği de dikkate alındığında, kendi anadilinde öğrenim gören bir öğrencinin iki yarıyılda ya da bir eğitim-öğretim yılından önce doktora derslerini tamamlamasının mümkün olmadığı, ayrıca bir öğrencinin doktora eğitimini dört yıldan daha kısa bir sürede bitirmesinin de mevzuat gereği mümkün olmadığı, Denklik Komisyonunun doktora denklik başvurularını değerlendirirken, adayın; doktora süresinde ders alıp almadığını, tez konusunun Türkiye ile ilgili bir konu olup olmadığını, tez konusunun sağlık, mühendislik, spor ve temel bilimlerdeki gibi uygulama gerektirip gerektirmediğini göz önünde bulundurduğu, davacının, diploma verme yetkisi bulunmayan Southern University, Institute of Management, Business and Law (Rostov on Don) adlı okuldan aldığı bütün dersleri Yakın Doğu Üniversitesi'nde yatay geçiş sürecinde -yeterlilik sınavı dahil- transfer ettiği, transfer edilen bu derslerin tümünü ise yurtdışına giriş çıkışları kontrol edildiğinde 2015 yılında tarihinde yaklaşık 23 gün Rusya'da olduğu esnada aldığı, sınavlarından geçmiş olduğu ve hatta doktora yeterlik sınavını da vermiş olduğu, Türkiye eşdeğerliğinde 2 yıl süren bu sürecin 23 güne sığdırılmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, davacının yurtdışında kalış süresinin 141 gün olduğu, usul ve esaslar çerçevesinde belirtilen süre şartını yerine getirmediği, Yurtdışında Alman Profesörlük, Doçentlik ve Doktora Unvanlarının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esasların 6(2) maddesinde geçen “doktora eğitimi süresince başvuru sahiplerinin öğrenim gördüğü üniversitenin bulunduğu ülkede en az Sosyal Bilimler için 200 gün” şartını sağlamadığı ve mevzuat hükümleri uyarınca da başvurusunun reddedildiği, dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırı yön bulunmadığı savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Üniversitelerarası Kurul Yönetim Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı toplantısı ile alınan doktora denklik ret işlemi ile bu kararın davacıya bildirilmesine ilişkin işlemin ve dayanağı olan Yurtdışında Alınan Doktora, Sanatta Yeterlilik, Doçentlik, Profesörlük Ünvanlarının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esasların 6. maddesinde yer alan "başvuru sahiplerinin doktora eğitimi süresince öğrenim gördüğü üniversitelerin bulunduğu ülkede Sosyal Bilimler için en az 200 gün bulunması" ibaresinin iptali istenilmektedir.
Yurtdışında yapılan doktora eğitiminin Türkiye’deki doktoraya denk sayılabilmesi için yapılan başvurular değerlendirilirken aranan kriterlerin; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve diğer mevzuatta yeralan yükseköğretim kurumunun amacına, işleyiş sistemine uygun olarak getirilen rasyonel ve nesnel öçütler olduğu, örgün eğitim yolu ile öğrencinin teorik derslerin %70'ine katılma mecburiyeti nedeniyle kendi anadilinde öğrenim gören bir öğrencinin iki yarıyıldan önce doktora derslerini tamamlamasının mümkün olmadığı, davacının yurtdışı geliş gidiş kayıtlarından doktora eğitimine başladığı ve bitirdiği tarihler arası yurtdışı kalış süresinin usul ve esaslarda belirtilen 200 gün şartını sağlamadığı gibi davaya konu usul ve esaslarda hukuka aykırılık ve iptali gerektirecek bir husus da bulunmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 30/04/2025 tarihinde, davacı vekili Av. ...'in duruşmaya katılmadığı ve davalı idare vekili Av. ...'un geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Davacının 02/09/2013 tarihinde Rusya'da bulunan Southern Universitye, Institute of Management, Business and Law (Rostov on Don) (Yönetim, İşletme ve Hukuk Enstitüsü) İşletme Yönetimi alanında doktora eğitimine başladığı, bu üniversitede doktora öğreniminin ders ve yeterlik sınavı aşamalarını tamamladığı, daha sonra, 03/02/2016 tarihinde Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde bulunan Yakındoğu Üniversitesinin doktora programına yatay geçiş yaptığı ve tez aşamasını da tamamlayarak 20/06/2018 tarihinde mezun olduğu, 25/03/2021 tarihinde davalı idareye başvurarak doktora unvanına denklik verilmesi isteminde bulunduğu, davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı işlemi ile davacının yurt dışında bulunma süresinin toplam 141 gün olması nedeniyle dava konusu Usul ve Esaslar'daki Sosyal Bilimler için öngörülen en 200 gün yurt dışında bulunma şartını taşımadığı, Rusya Federasyonu Bilim ve Yükseköğretim Bakanlığının 15/01/2021 tarihli yazısında, davacının Rusya'da eğitim gördüğü özel üniversitenin bilimsel derece verme yetkisinin devlet bilimsel derecelendirme sitemi dâhilinde olmadığı, verilen diplomaların resmi belge niteliğinde olmadığı hususunun belirtilmesi (Rusya'daki Üniversitenin doktora yaptırma yetkisinin bulunmaması) ve Yakındoğu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliğinde, doktora programına yatay geçişlerde başka bir üniversitede verilmiş olan yeterlik sınavının kabul edilmeyeceğine ilişkin kural bulunmasına rağmen, bu Üniversitede Yönetmeliğe aykırı olarak Rusya'daki yeterlik sınavının kabul edilmiş olması gerekçeleriyle istemin reddi üzerine, anılan işlem ile dayanağı olan Yurtdışında Alınan Doktora, Sanatta Yeterlilik, Doçentlik Profesörlük Unvanlarının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esasların 6. maddesinde yer alan "doktora eğitimi süresince başvuru sahiplerinin öğrenim gördüğü üniversitenin bulunduğu ülkede Sosyal Bilimler için en az 200 gün (...) bulunması şarttır" ibaresinin iptali istemiyle davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idarenin usule ilişkin iddiaları kabul edilmemiştir.
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun, "Tanımlar" başlıklı 3.maddesinin birinci fıkrasının (t) bendinin (2) numaralı alt bendinde; "Doktora: Lisansa dayalı en az altı veya yüksek lisans veya eczacılık veya fen fakültesi mezunlarınca Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı tarafından düzenlenen esaslara göre bir laboratuvar dalında kazanılan uzmanlığa dayalı en az dört yarı yıllık programı kapsayan ve orijinal bir araştırmanın sonuçlarını ortaya koymayı amaçlıyan bir yükseköğretimdir." hükmüne, (u) bendinin (1) numaralı alt bendinde ise; "Örgün Eğitim: Öğrencilerin, eğitim - öğretim süresince ders ve uygulamalara devam etme zorunluluğunda oldukları bir eğitim-öğretim türüdür." hükmüne yer verilmiş, aynı Kanunun 11.maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (5) numaralı alt bendinde; doktora ile ilgili esasları tespit etmek ve yurt dışında yapılan doktoraları, doçentlik ve profesörlük unvanlarını değerlendirmek Üniversitelerarası Kurulun görevleri arasında sayılmıştır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 44. maddesinin (c) fıkrasına dayanılarak çıkarılan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin, "Doktora Programı"na ilişkin 3. Bölümünün "Genel Esaslar" başlıklı 15. maddesinde; "Doktora programı, öğrenciye bağımsız araştırma yapma, bilimsel problemleri, verileri geniş ve derin bir bakış açısı ile irdeleyerek yorum yapma, analiz etme ve yeni sentezlere ulaşmak için gerekli becerileri kazandırır. Doktora programı, tezli yüksek lisans derecesi ile kabul edilmiş öğrenciler için toplam yirmi bir krediden ve bir eğitim-öğretim dönemi 60 AKTS’den az olmamak koşuluyla en az yedi ders, seminer, yeterlik sınavı, tez önerisi ve tez çalışması olmak üzere en az 240 AKTS kredisinden oluşur. Lisans derecesi ile kabul edilmiş öğrenciler için de en az kırk iki kredilik 14 ders, seminer, yeterlik sınavı, tez önerisi ve tez çalışması olmak üzere toplam en az 300 AKTS kredisinden oluşur. Doktora programlarında enstitü anabilim/anasanat dalı başkanlığının önerisi ve enstitü yönetim kurulu onayı ile diğer yükseköğretim kurumlarında verilmekte olan derslerden yüksek lisans derecesi ile kabul edilmiş öğrenciler için en fazla iki, lisans derecesiyle kabul edilmiş öğrenciler için en fazla dört ders seçilebilir. Lisans dersleri ders yüküne ve doktora kredisine sayılmaz. Doktora programları ikinci öğretim olarak açılamaz. Doktora çalışması sonunda hazırlanacak tezin, bilime yenilik getirme, yeni bir bilimsel yöntem geliştirme, bilinen bir yöntemi yeni bir alana uygulama niteliklerinden en az birini yerine getirmesi gerekir. "hükmüne, "Süre" başlıklı 17. maddesinde ise; "Doktora programı, bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç tezli yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın sekiz yarıyıl olup azami tamamlama süresi on iki yarıyıl; lisans derecesi ile kabul edilenler için on yarıyıl olup azami tamamlama süresi on dört yarıyıldır. Doktora programı için gerekli kredili dersleri başarıyla tamamlamanın azami süresi tezli yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için dört yarıyıl, lisans derecesi ile kabul edilenler için altı yarıyıldır. Bu süre içinde kredili derslerini başarıyla tamamlayamayan veya yükseköğretim kurumunun öngördüğü en az genel not ortalamasını sağlayamayan öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir. Kredili derslerini başarıyla bitiren, yeterlik sınavında başarılı bulunan ve tez önerisi kabul edilen, ancak tez çalışmasını birinci fıkrada belirtilen on iki veya on dört yarıyıl sonuna kadar tamamlayamayan öğrencinin ilişiği kesilir. Lisans derecesi ile doktora programına başvurmuş öğrencilerden, kredili derslerini ve/veya azami süresi içinde tez çalışmasını tamamlayamayanlara, doktora tezinde başarılı olamayanlara tezsiz yüksek lisans için gerekli kredi yükü, proje ve benzeri diğer şartları yerine getirmiş olmaları kaydıyla talepleri halinde tezsiz yüksek lisans diploması verilir." hükmüne yer verilmiştir.
Yurtdışında Alınan Doktora, Sanatta Yeterlik, Doçentlik, Profesörlük Unvanlarının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esasların 'Amaç ve kapsam' başlıklı 1. maddesinde; "Bu Usul ve Esasların amacı, yurtdışında alınan doktora, sanatta yeterlik, doçentlik ve profesörlük unvanlarını değerlendirme işlemlerinde uyulacak usul ve esasları belirlemektir.", 'Denklik Komisyonu' başlıklı 4. maddesinde; "Denklik Komisyonu, yükseköğretim kurumlarında profesör olarak çalışan öğretim üyeleri arasından Üniversitelerarası Kurul tarafından biri başkan olmak üzere seçilen toplam beş üyeden oluşur...Denklik Komisyonu salt çoğunluk ile toplanır, her bir başvuru dosyasını münferiden inceler ve Üniversitelerarası Kurul Yönetim Kuruluna sunulacak görüş oy çokluğu ile alınır. Üniversitelerarası Kurul Başkanlığınca talep edildiğinde, daha önce denkliği kabul edilmiş başvuruları tekrar inceler, değerlendirir ve görüşünü Üniversitelerarası Kurul Yönetim Kuruluna sunar.", 'Yurtdışında alınan doktora unvanlarının denkliği' başlıklı 6. maddesinde; "Yurtdışında alınan doktora unvanlarının denkliği başvurularında sisteme yüklenmesi gereken belgeler şunlardır:...Doktora eğitiminin Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınan yükseköğretim kurumlarında örgün eğitim yöntemiyle alınmış olması şarttır. Üniversitelerarası Kurul Yönetim Kurulu tarafından, doktora yapılan ülke, doktora tez konusu ve içeriği, doktora döneminde ders alınıp alınmadığı gibi her bir başvurunun kendine özgü şartlarının değerlendirilmesi saklı kalmak kaydıyla; doktora eğitimi süresince başvuru sahiplerinin öğrenim gördüğü üniversitenin bulunduğu ülkede en az Sosyal Bilimler için 200 gün, Mühendislik, Temel Bilimler, Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri ve diğer bilimler için 300 gün, Sağlık Bilimleri için 400 gün bulunması şarttır.", 'Yapılacak işlemler' başlıklı 12. maddesinde; "Denklik Komisyonu, yurtdışında alınan doktora, sanatta yeterlik, doçentlik ve profesörlük unvanlarının denkliğine ilişkin başvuruları, unvanlara ilişkin diploma ve belgelerin yurtdışındaki ilgili yükseköğretim kurumundan verildiğini Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla ve/veya başvuru sahibinin denklik konusu unvanı aldığı yükseköğretim kurumunun yetkili biriminin resmi e-posta adresi aracılığıyla teyit ettikten sonra inceler. Başvuru sahibi müracaatında yetkili birimin resmi e-posta adresini de bildirir. Denklik Komisyonu, doktora, doçentlik ve profesörlük denkliği başvurularında gerek görürse ilgili bilim alanındaki profesörler arasından oluşturulacak üç kişilik bir alt komisyonun;...ilgili bilim alanındaki profesörler arasından oluşturulacak üç kişilik bir alt komisyonun görüşünü alarak başvuru sahibinin unvanı aldığı ülkedeki yükseköğretim kurumunun düzeyinin Türkiye’deki yükseköğretim kurumları düzeyinde olup olmadığını araştırır ve bir eşdeğerlilik raporu hazırlar. Eşdeğerlik raporu esas alınarak doktora, sanatta yeterlik, doçentlik veya profesörlük unvanlarının alındığı yabancı kurumun ilgili ülke makamları ve Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınmış bir kurum olduğu ve bu kurumların Türk yükseköğretimi düzeyine eşdeğer olduğuna, ayrıca belirlenen diğer şartların sağlandığına Üniversitelerarası Kurul Yönetim Kurulunca karar verilmesi halinde, başvurulmuş olan unvana göre doktora, sanatta yeterlik, doçentlik veya profesörlük denklik belgesi verilir. Yapılan inceleme sonucunda, unvanın alındığı ve çalışmanın yapıldığı yabancı kurumun Türk yükseköğretim düzeyine eşdeğer bulunmadığına veya belirlenen diğer şartların sağlanmadığına Üniversitelerarası Kurul Yönetim Kurulunca karar verilmesi halinde, denklik talebi gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilir. Başvuru sahipleri hakkında, millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir halinin bulunup bulunmadığının tespiti için ilgili kurumlar ve Dışişleri Bakanlığı bünyesinde arşiv araştırması yaptırılır. Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olması ya da değerlendirilmesi sebebiyle görevden uzaklaştırılan veya haklarında adli soruşturma ya da kovuşturma yapılan denklik başvurusu yapan adayların, görevden uzakta geçirdikleri süre boyunca veya adli soruşturma ya da kovuşturma sonuçlanıncaya kadar denklik başvurularına ilişkin işlemler durdurulur.
Bunlardan haklarında kamu görevinden çıkarılma veya mahkûmiyet kararı verilenler ile kamu görevlisi olmamakla birlikte, ilgili kurumlar ve Dışişleri Bakanlığınca yapılan arşiv araştırması sonucunda haklarında milli güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir durum tespit edilen adayların başvuruları iptal edilir." düzenlemeleri yer almıştır.
01.01.2018 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan Yakın Doğu Üniveritesi Lisansüstü Eğitim - Öğretim Yönetmeliği'nin "Yatay Geçiş Yoluyla Öğrenci Kabulü" başlıklı 6. maddesinde; "(...) Doktora programına yatay geçişlerde, bir başka üniversitede verilmiş olan yeterlik sınavı kabul edilmez." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yurtdışında Alınan Doktora, Sanatta Yeterlilik, Doçentlik Profesörlük Unvanlarının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esasların 6. maddesinde yer alan "doktora eğitimi süresince başvuru sahiplerinin öğrenim gördüğü üniversitenin bulunduğu ülkede Sosyal Bilimler için en az 200 gün (...) bulunması şarttır" ibaresi yönünden yapılan inceleme:
Dava konusu Yurtdışında Alınan Doktora, Sanatta Yeterlik, Doçentlik, Profesörlük Unvanlarının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esasların 6. maddesinin 2. fıkrasıyla; Üniversitelerarası Kurul Yönetim Kurulunca doktora yapılan ülke, doktora tez konusu ve içeriği, doktora döneminde ders alınıp alınmadığı ve doktora eğitimi yapılan ülkede bulunma gibi her bir başvurunun kendine özgü şartlarının değerlendirileceği hususu düzenlenmiştir.
Hukuk düzeninde normlar hiyerarşisi, Anayasa, kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, yönetmelik ve adsız düzenleyici işlemler olarak sıralanmakta; daha altta yer alan bir norm, kendisinden üstte bulunan norma aykırı hükümler getiremeyeceği gibi bir düzenlemenin hiyerarşik sıralamada daha altta bulunan bir düzenleme ile değiştirilememesi ve kaldırılamaması gerekmektedir. Düzenleyici işlemler tesis edilirken, üst hukuk normlarına açıklık getirilmesi ve bu normlarca çizilen çerçeve içerisinde teknik detayların belirlenmesi, uygulamadaki belirsizliklerin giderilmesi amaçlanmakla birlikte, idarelerin düzenleme yetkisinin yasalarla getirilen hükümleri aşacak veya daraltacak bir biçimde kullanılamayacağı hususu da göz önünde tutulmalıdır.
İdarelerin işlem tesis ederken kendilerine Anayasa ve yasalarla çizilen çerçeve içinde takdir hakkına sahip oldukları açıktır. Ancak bu takdir hakkı, serbestçe kullanılanabilecek bir keyfiyeti ifade etmeyip, kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından hukuka uygun olarak temellendirilmiş olgularla desteklenmelidir. İdarelerin; düzenleme yetkisine sahip olduğu alanlarda, uygulamaları çağın gereklerine ve toplumun ihtiyaçlarına uygun olarak değiştirip, yeniden düzenlemesi, kamu hizmetine egemen olan ilkelerden biri olan uyarlama (değişkenlik) ilkesi uyarınca hem bir görev hem de bir yetki niteliği taşımaktadır.
Kamu yararı kavramı, tüm devlet organlarının işlem ve eylemlerinin genel nitelikteki amacını ve aynı zamanda nedenini oluşturmakta, çeşitli hak ve özgürlükler açısından bir sınırlama nedeni niteliği de taşımakta olup bu kavram genel bir ifadeyle bireysel, özel çıkarlardan ayrı ve bunlara üstün olan toplumsal yararı ifade etmektedir.
Eğitim hakkı, Anayasa tarafından doğrudan güvence altına alınmış temel bir haktır. Anılan hakkın etkili olması için yürürlükte bulunan düzenlemelere uygun olarak yurt dışında alınan eğitimin Ülkemizin resmi makamlarınca tanınması gerekmektedir. Yurt dışında alınan doktora diplomasına verilen denklik ile kişilere Ülkemizde sağlanan kazanımlardan yararlanma imkanı tanınmakta olup doktora diploması, akademik kariyerin önemli bir basamağını oluşturmaktadır.
Bu kapsamda, madde düzenlemesinde yer alan ibaresiyle, yurt dışında yapılan doktora eğitiminin önem ve özelliği dikkate alınarak davalı idarece kendisine verilen yetki ve görevler çerçevesinde değerlendirme yapılacağı anlaşıldığından, dava konusu düzenlemede hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Davacının yurt dışında almış olduğu doktora unvanına denklik verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Üniversitelerarası Kurul Genel Sekreterliği’nin... tarih ve...sayılı işleminin iptali isteminin incelenmesi:
Uyuşmazlıkta; davalı idarece dosyaya sunulan, Rusya Federasyonu Bilim ve Yükseköğretim Bakanlığı'nın 23/06/2021 tarihli yazısında; "Özel Yükseköğretim Kurumu 'Güney Üniversitesi (Yönetim, İşletme ve Hukuk Enstitüsü)'nün bilimsel derece verme alanındaki çalışmalar, devlet bilimsel değerlendirme sistemi dahilinde olmayıp bilimsel derecelerin verildiğine ilişkin diplomalar ise resmi belge niteliği taşımamaktadır." şeklinde açıklamaya yer verildiği, davacının doktora eğitimi kapsamındaki dersleri, bulunduğu ülkenin ilgili Bakanlığı'nca bilimsel derece verme alanındaki çalışmaları kabul görmeyen adı geçen Enstitüde alıp yeterlilik sınavını da yine aynı yerde verdikten sonra anılan dersleri ve yeterlilik sınavını transfer ederek 03/02/2016 tarihinde Yakın Doğu Üniversitesi'ne yatay geçiş yaptığı, Yakın Doğu Üniversitesi tarafından Lisansüstü Eğitim - Öğretim Yönetmeliği'nin yukarıda aktarılan 6. maddesi hükmüne aykırı olarak Southern (Güney) Üniversitesinde verilen yeterlik sınavının transfer kabul edilerek davacının doğrudan tez programında başlatıldığı, Southern Üniversitesi ile Yakın Doğu Üniversitesi arasında yapılan protokolle yeterlik sınavının Southern Üniversitesi'nde verilmiş olmasının yeterli olduğunun kararlaştırıldığı aktarılmış ise de, 26/10/2016 tarihinde imzalanan protokolde, protokolün 01/10/2016 tarihinden itibaren hüküm doğuracağının kural altına alındığı, davacının ise 03/02/2016 tarihinde Yakın Doğu Üniversitesi'nde eğitimine başladığı, ayrıca yurtdışı giriş çıkış kayıtlarına göre davacının yurtdışı doktora eğitimi süresinde Rusya'da kalış süresinin 23 gün, toplam yurtdışında kalış süresinin de 141 gün olduğu anlaşılmaktadır.
Yürürlükteki mevzuat gereği, doktora eğitiminin Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınan yükseköğretim kurumlarında örgün eğitim yoluyla alınması gerekmekte olup, 15/01/2015 tarihinde yürürlüğe giren Yurtdışında Alınan Doktora, Sanatta Yeterlik, Doçentlik, Profesörlük Unvanlarının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar'a 10/01/2019 tarihinde eklenen " ... doktora eğitimi süresince başvuru sahiplerinin öğrenim gördüğü üniversitenin bulunduğu ülkede en az Sosyal Bilimler için 200 gün, Mühendislik, Temel Bilimler, Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri ve diğer bilimler için 300 gün, Sağlık Bilimleri için 400 gün bulunması" şartının davacı tarafından yerine getirilemediği, keza doktora eğitimi süresince tüm derslerin alındığı ve yeterlik sınavının geçildiği ülke olan Rusya'da kalış süresinin 23 gün, toplamda yurtdışında bulunulan sürenin 141 gün olduğu ve yurt dışında kaldığı süre konusunda herhangi bir ihtilaf bulunmadığı görüldüğünden, davacının, eğitim aldığı sürenin örgün eğitim kapsamında doktora eğitimi için yetersiz olduğu açıktır.
Bu durumda; davacının doktora denklik başvurusunun, doktora yaptırma yetkisi olmayan kurumdan Yakın Doğu Üniversitesi'ne yatay geçiş yaptığı, Yakın Doğu Üniversitesi'nce Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği'ne aykırı olarak başka bir üniversiteden alınmış yeterlik sınavının kabul edildiği ve eğitime devam süresinin yeterli olmadığından bahisle reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Dava konusu Yurtdışında Alınan Doktora, Sanatta Yeterlilik, Doçentlik Profesörlük Unvanlarının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esasların 6. maddesinde yer alan "doktora eğitimi süresince başvuru sahiplerinin öğrenim gördüğü üniversitenin bulunduğu ülkede Sosyal Bilimler için en az 200 gün (...) bulunması şarttır" ibaresinin iptali isteminin REDDİNE oyçokluğu ile;
2. ... tarih ve ... sayılı işlem yönünden DAVANIN REDDİNE oybirliği ile,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL (duruşmalı işler) vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
30/04/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY:
(X) - Dava, davacının yurt dışında almış olduğu doktora unvanına denklik verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Üniversitelerarası Kurul Genel Sekreterliği’nin... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan "Yurtdışında Alınan Doktora, Sanatta Yeterlilik, Doçentlik Profesörlük Unvanlarının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esasların" 6. maddesinde yer alan "doktora eğitimi süresince başvuru sahiplerinin öğrenim gördüğü üniversitenin bulunduğu ülkede Sosyal Bilimler için en az 200 gün (...) bulunması şarttır" ibaresinin iptali istemiyle açılmıştır.
İdarelerin düzenleyici işlemler yapabilme yetkisi Anayasamızın 124. maddesine dayanan anayasal bir yetki olması nedeniyle idareler tarafından, mevzuatla verilen görevlerin yerine getirilmesini teminen düzenleyici işlemler yapılabileceği açık olmakla birlikte; idarelerin, düzenleme yetkisine sahip olduğu alanlarda, hak kayıplarını önleyici düzenleme yapmaları, bu sayede hukuk devleti olmanın gereği olarak üstün kamu yararı ihlal edilmeden, kişilerin hukuki güvenliğinin korunması, idari istikrarın da sağlanması gerekmektedir.
Diğer taraftan, Anayasa Mahkemesi kararlarında; Anayasa'da kurala bağlanan eşitlik ilkesinin eylemli eşitlik değil, hukuksal eşitlik olduğu, aynı hukuki durumda olanların aynı, farklı hukuki durumda olanların farklı kurallara bağlı tutulmasının eşitlik ilkesini ihlal etmeyeceği hususu ifade edilmektedir.
Dava konusu düzenleyici işlemin, herhangi bir geçiş hükmü öngörülmeden tesis edildiği açık olup, davacı gibi düzenleme yürürlüğe girmeden önce eğitime başlamış kişilerin haklı beklentilerinin ihlal edildiği anlaşıldığından, eksik düzenleme nedeniyle, düzenleyici işlemin iptali gerektiği düşüncesiyle, bu kısım yönünden oluşan çoğunluk kararına katılmıyorum.