T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/5924
Karar No : 2024/7475
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı adına kayıtlı... plakalı araç ile ilgili belediyeden izin ve ruhsat almaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle söz konusu aracın 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a maddesi hükmü uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarihli ve...sayılı işlem ile davacı adına 6.700,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 7148 sayılı yasanın 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendi uyarınca, 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden; çalışma izni/ruhsatı almadan, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyanlara idari para cezası verileceği, ayrıca işleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın altmış gün süreyle trafikten men edileceğinin açık olduğu, uyuşmazlık konusu olayda, ilgili belediyeden "çalışma izni/ruhsatı almadan" söz konusu araç ile belediye sınırları dâhilinde ücret karşılığında yolcu taşımacılığı yapıldığının ... Valiliği Sivil Trafik Ekipleri'ne bağlı ekiplerce 29.08.2021 tarihinde yapılan denetim sonucunda usulüne uygun olarak düzenlenmiş denetim tutanağı ile tespit edildiği, anılan tutanağın görevli polis memurları ile yolcu tarafından imzalandığının görüldüğü, bu durumda, araç sahibi davacının, aracını belediye sınırları içerisinde izinsiz ücret karşılığı yolcu taşımacılığında kullandığı hususu 29.08.2021 tarihinde yapılan denetim sonucu düzenlenen tutanak ile ortaya konulduğundan, 2918 sayılı Kanun'un Ek-2/3-a maddesi uyarınca aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarihli ve .../... sayılı işlem ile davacı adına 6.700,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin... tarih ve MA ... sayılı işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...gün ve E:..., K:... sayılı kararında; uyuşmazlık konusu olayda, işleme esas alınan 29/08/2021 tarihinde yapılan denetim sonucu düzenlenen tutanakta;... isimli yolcu tarafından araca ...'dan bindiği, sürücünün kendisini 100,00.-TL karşılığı ... Havalimanına getirdiği, aracın korsan taksi olduğu beyanı verilerek tutanagın yolcu tarafından imzalandığı, sürücünün imzadan imtina ettiği görülmüş ise de, aracın maliki ve aynı zamanda sürücüsü olan davacı ...'ın tutanak tarihinden önce ... tarihinde ... vergi faaliyet kodu ili Kurye Faaliyetleri (Kara, Deniz ve Hava yolu ile Yapılanlar Dahil Evrensel Hizmet Yükümlülüğü Altında Postacılık Faaliyetleri Hariç) vergi mükellefiyet kaydının bulunduğu, araçta yolcu olarak bulunan ... adına 100,00-TL tutarında ... Havalimanı bölgesine koli taşımacılığı yapıldığına ilişkin fatura ile yine koli taşımacılığı yaptığına dair başka fatura örneklerinin dosyaya sunulduğu, bunlarla birlikte yolcu ...'ın araçta kendisine ait kolisinin olduğunu söylemesine karşın polislerin ısrarlı tutumu nedeniyle tutanağı imzaladığını, sürücü ...'ı tanıdığını, araca kendisinin ısrarı sonucu bindiğini, yolculuk amacıyla binmediğini, gezmek amacıyla binmiş olduğu yolunda dosyaya el yazısıyla imzalı beyanda bulunduğu, dolayısıyla bütün bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, yolculuğun kurye taşımacılığı faaliyetleri çerçevesinde yapıldığı, ilgili belediyeden izin alınmadan ticari amaçla ücret alınarak yolcu taşınmadığı sonucuna varıldığı, bu bağlamda, davacının kurye faaliyetinde bulunmasına ilişkin vergi kaydı bulunması ve faaliyet konusuna ilişkin faturaların dosyaya sunulması karşısında dava konusu işleme esas alınan tutanaktan şehir içinde ücret karşılığı izinsiz yolcu taşımacılığı yapıldığı sonucuna varılamayacağı, izinsiz yolcu taşımacılığı yapıldığı hususunun doğruluğunu ortaya koyan tutanak dışında başkaca somut bilgi belgelerin de idarece doyaya sunulmadığının görüldüğü, bu durumda, uyuşmazlığa konu araçla, 2918 sayılı Kanunun Ek 2.maddesinin 3.fıkrasına aykırı bir şekilde belediye sınırları içerisinde izinsiz ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığı yönünde hukuken kabul edilebilir açık, kesin ve tereddüte yer bırakmayan somut bilgi belgeler olmadan tesis edilen işlemlerde hukuka uygunluk bulunmadığından, davacı istinaf başvurusunun kabulüne, ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, dava konusu işlemlerin hukuk ve usule uygun olarak tesis edildiği, temyize konu edilen kararın bozulması gerektiği hususları ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davalı idare personelince, davacıya ait ... plakalı aracın 29/08/2021 tarihinde durdurularak yapılan denetim sonucunda düzenlenen aynı günlü tutanakta; ... isimli yolcu tarafından araca Yeşilpınar'dan bindiği, sürücünün kendisini 100,00.-TL karşılığı ... Havalimanına getirdiği, aracın korsan taksi olduğuna ilişkin beyanı ve imzası ile davacının imzadan imtina ettiğine dair şerhi ve görevlilerin imzalarının bulunduğu, davalı idare tarafından söz konusu tutanağa dayanılarak anılan araç ile ilgili belediyeden izin ve ruhsat almaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle söz konusu aracın 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a maddesi hükmü uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarihli v... sayılı işlem ile davacı adına 6.700,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı işlemin tesis edildiği, bunun üzerine belirtilen işlemlerin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26.maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
... Büyükşehir Belediyesi Servis Araçları Yönergesi'nin 2. maddesinin (c) bendinde, turizm yolcu taşımacılığının şehir içi turizm yolcu taşımacılığı yapan araçları, (h) bendinde ise sosyal etkinlikler grup servis taşımacılığının; düğün, nişan, cenaze, piknik, asker uğurlama, hac/umre dönemi yolcu uğurlama ve karşılama, sportif aktiviteler, plaj etkinlikleri, yaz dönemi eğitim kursları ile dernek, kurum ve kuruluşların sosyal etkinliklerinin ulaşım faaliyetlerinin gruplar halinde yapılmasını kapsadığı, turizm etkinlikleri çerçevesinde yapılan organizasyon faaliyetlerinin sosyal etkinlikler grup servis taşımacılığı kapsamının dışında olduğu belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, toplu taşıma hizmetleri konusunda Büyükşehir Belediyelerine 5216 sayılı Kanun ile tanınan yetkiler arasında güzergahları belirlemek de sayılmış olup, bu yetkinin kullanımının güzergah izin belgesi verilmesi ve bu belgenin denetimlerde ibraz edilmesi ile mümkün olacağı açıktır. Büyükşehirlerde gerek trafik güvenliği, gerek yolcu emniyeti ve gerekse belli bir güzergah için yasal koşulları yerine getirmek suretiyle izin almış kişilerin hukukunun korunması bakımından idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri / araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin / ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmeleri gerekmektedir. Denetim tarihinden sonra temin edilen izin / ruhsat gibi belgeler, tesis edilen işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecektir.
Uyuşmazlıkta, davalı idare görevlilerince davacıya ait ... plaka sayılı aracın 29/08/2021 tarihinde durdurularak yapılan denetim neticesinde, aynı tarihte düzenlenen tutanakta; ... isimli yolcu tarafından araca ...'dan bindiği, sürücünün kendisini 100,00.-TL karşılığı ... Havalimanına getirdiği, aracın korsan taksi olduğuna ilişkin beyanı ve imzası ile davacının imzadan imtina ettiğine dair şerhi ve görevlilerin imzalarının bulunduğu, davalı idare tarafından söz konusu tutanağa dayanılarak anılan araç ile ilgili belediyeden izin ve ruhsat almaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle söz konusu aracın 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a maddesi hükmü uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ve davacı adına 6.700,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlemlerin tesis edildiği, denetim yapıldığı ve işlemlerin tesis edildiği tarihte davacı tarafından tutanakla tespit edilen yolcu taşımacılığına dair ilgili belediyeden alınan çalışma izin belgesinin ibraz edilemediği anlaşılmıştır.
Dosyadaki bilgi ve belgelerden, her ne kadar davacı tarafından kurye taşımacılığı yaptığına yönelik vergi kaydı, faturalar ve sonradan yolcudan alınan 16.03.2021 günlü yazılı beyanı dava dosyasına sunulmuş ise de, yapılan inceleme sonucunda; dava konusu işlemlerin dayanağı tespit tutanağının usulüne uygun olarak düzenlendiği, tutanakta yolcunun açık beyanı ve imzası ile davacının imzadan imtina ettiğine dair şerhi ve görevlilerin imzalarının bulunduğu, yolcunun Yeşilpınar'dan İstanbul Havalimanı'na 100,00 TL ücret karşılığı taşımacılığının yapıldığı, davacıya ait araçla izinsiz yolcu taşımacılığı yapıldığı (tutanakta korsan taksicilik olarak belirtildiği) sonucuna varıldığından, buna göre ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı bulunmaksızın yapılan ticari yolcu taşımacılığının, 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a maddesi kapsamında bulunduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, yukarıda yer verilen 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun ilgili madde hükümleri uyarınca; davacının aracıyla belediye sınırları içerisinde yolcu taşıma izin belgesi bulunmaksızın ticari olarak taşımacılığının yapıldığı açık olduğundan, dava konusu anılan aracın trafikten men edilmesine ve idari para cezası verilmesine ilişkin işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki.... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulü, Mahkeme kararının kaldırılması ve dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:... K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 24/12/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... gün ve E:..., K:... sayılı kararının; usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varıldığından, onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.