T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/5981
Karar No : 2025/7337
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Kurulu Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) :... Üniversitesi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Yükseköğretim Denetleme Kurulu Başkanlığı'nın 06/01/2017 tarihli 2015-2016 Eğitim-Öğretim yılı İstanbul Bilgi Üniversitesi Olağan Genel Denetim Nihai Raporunun 6.1, 6.2.14, 6.2.15, 6.2.16, 6.2.23, 6.2.24, 6.2.27, 6.2.28, 6.2.38, 6.2.39, 6.2.40 maddelerinde yer alan konularla ilgili yapılan değerlendirme neticesinde Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 25/b-1 ve 25/b-5 maddeleri uyarınca belirlenmiş "yeni akademik birim kurma ve program açma taleplerinin askıya alınması" önleminin aynen uygulanmasına; 6.2.50, 6.2.51, 6.2.54, 6.2.55, 6.2.58, 6.2.59, 6.2.66 maddelerinde yer alan konularla ilgili olarak da 2017-2018 eğitim öğretim yılma mahsus olmak üzere üniversitenin önlisans, lisans, yüksek lisans programlarında %30 oranında öğrenci kontenjan kısıtlamasına ve yine 2017-2018 eğitim öğretim yılma mahsus olmak üzere doktora programlarına öğrenci alınmamasına; 6.2.51 maddesinde tespiti yapılan 11.601.108 TL, 6.2.54 maddesinde tespiti yapılan 28.800.488,05 USD, 6.2.55 maddesinde tespiti yapılan 30.235,31 USD ve 559.609,81 Türk Lirası, 6.2.66 maddesinde tespiti yapılan 5.000.000,00 USD kaynak aktarımı tutarının altı ay içerisinde üniversiteye iade edilmesine; 6.2.53, 6.2.56, 6.2.57, 6.2.61 maddelerinde yer alan konularla ilgili ayrıca ayrıntılı inceleme yapılmasına ilişkin Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 30/03/2017 tarih ve 6 sayılı oturumunda alınan kararın iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 30/03/2017 tarih ve 6 sayılı oturumunda alınan kararın 6.1 maddesi, 6.2.15 maddesi, 6.2.16 maddesi, 6.2.23 maddesi, 6.2.24 maddesi, 6.2.27 maddesi, 6.2.28 maddesi, 6.2.50 maddesi, 6.2.54 maddesinde yer alan %30 oranında kontenjan kısıtlanmasına ve doktora programına öğrenci alınmamasına ilişkin kısmı ile 13.190.963,66 USD'nin altı ay içerisinde üniversiteye iade edilmesine yönelik kısmı, 6.2.55 maddesinde yer alan %30 oranında kontenjan kısıtlanmasına ve doktora programına öğrenci alınmamasına ilişkin kısmı, 6.2.58 maddesi, 6.2.59 maddesi, 6.2.66 maddesinde yer alan %30 oranında kontenjan kısıtlanmasına ve doktora programına öğrenci alınmamasına ilişkin kısmı yönünden davanın reddine; 6.2.53, 6.2.56, 6.2.57 ve 6.2.61 kısmı yönünden davanın incelenmeksizin reddine; 6.2.14 maddesi, 6.2.38 maddesi, 6.2.39 maddesi, 6.2.40 maddesi, 6.2.51 maddesi, 6.2.54 maddesinde yer alan 15.610.118,39 Amerikan Dolarının altı ay içerisinde üniversiteye iade edilmesine ilişkin kısmı, 6.2.55 maddesinde yer alan 30.235,31 Amerikan Doları ile 559.609,81 Türk Lirası kaynak aktarımı tutarının altı ay içerisinde üniversiteye iade edilmesine ilişkin kısmı, 6.2.66 maddesinde yer alan 5.000.000,00 Amerikan Doları kaynak aktarımı tutarının altı ay içerisinde üniversiteye iade edilmesine ilişkin kısmı yönünden dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dava dilekçesinde söz edilmeyen 6.2.23, 6.2.24, 6.2.28, 6.2.38, 6.2.39, 6.2.40, 6.2.58 ve 6.2.59 maddelerinde yer alan konularla ilgili olarak Mahkeme kararında kurulan hükümlerin kaldırılmasına; 6.2.15 ve 6.2 16 maddeleri yönünden istinaf isteminin gerekçe ile reddine; 6.2.54 maddesi yönünden istinaf isteminin kısmen kabulü ile işlemin iptaline ilişkin kısmın kaldırılmasına, bu kısım hakkında karar verilmesine yer olmadığına, diğer davacı ve davalı istinaf taleplerinin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu kararın mevzuata uygun olarak tesis edildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava, Yükseköğretim Denetleme Kurulu Başkanlığı'nın 06/01/2017 tarihli 2015-2016 Eğitim-Öğretim yılı İstanbul Bilgi Üniversitesi Olağan Genel Denetim Nihai Raporunun 6.1, 6.2.14, 6.2.15, 6.2.16, 6.2.23, 6.2.24, 6.2.27, 6.2.28, 6.2.38, 6.2.39, 6.2.40 maddelerinde yer alan konularla ilgili yapılan değerlendirme neticesinde Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 25/b-1 ve 25/b-5 maddeleri uyarınca belirlenmiş "yeni akademik birim kurma ve program açma taleplerinin askıya alınması" önleminin aynen uygulanmasına; 6.2.50, 6.2.51, 6.2.54, 6.2.55, 6.2.58, 6.2.59, 6.2.66 maddelerinde yer alan konularla ilgili olarak da 2017-2018 eğitim öğretim yılma mahsus olmak üzere üniversitenin önlisans, lisans, yüksek lisans programlarında %30 oranında öğrenci kontenjan kısıtlamasına ve yine 2017-2018 eğitim öğretim yılma mahsus olmak üzere doktora programlarına öğrenci alınmamasına; 6.2.51 maddesinde tespiti yapılan 11.601.108 TL, 6.2.54 maddesinde tespiti yapılan 28.800.488,05 USD, 6.2.55 maddesinde tespiti yapılan 30.235,31 USD ve 559.609,81 Türk Lirası, 6.2.66 maddesinde tespiti yapılan 5.000.000,00 USD kaynak aktarımı tutarının altı ay içerisinde üniversiteye iade edilmesine; 6.2.53, 6.2.56, 6.2.57, 6.2.61 maddelerinde yer alan konularla ilgili ayrıca ayrıntılı inceleme yapılmasına ilişkin Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 30/03/2017 tarih ve 6 sayılı oturumunda alınan kararın iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Böle İdare Mahkemesi kararının sonuç olarak kısmen iptal, kısmen ret, kısmen karar verilmesine yer olmadığı şeklinde sonuçlandığı, temyize sadece davalı idarenin geldiği ve davacı aleyhine olan kısımların kesinleştiği görülmekle, davalı idare aleyhine hükmedilen kısımların temyiz incelemesi yapılmıştır.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının; 6.2.55 maddesi yönünden incelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının; 6.2.14 maddesi yönünden incelenmesi:
06/01/2017 tarihli Nihai Denetleme Raporu'nun 6.2.14. maddesinde; Dr....'ın yardımcı doçentlik jürisinde davacı üniversiteden bilim jürisi üyesi bulunmadığı, Dr. ...'in yardımcı doçentlik jüri üyelerinin tümünün davacı üniversite öğretim üyelerinden oluştuğu, yine aynı kişiye ait jüride yabancı dil öğretim üyesi bulunmadığı hususlarının tespit edildiği ve davacı üniversiteye daha önce aynı konuda uyarıda bulunulduğundan bahisle Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinin 25/b-l maddesi uyarınca yeni akademik birim kurma ve program açma taleplerinin askıya alınmasına karar verildiği görülmüştür.
2547 sayılı Kanun'un 23. maddesinin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, "Yükseköğretim kurumlarında açık bulunan yardımcı doçent kadroları rektörlükçe ilan edilir. İlan edilen bu kadrolara fakültelerde dekan; diğer birimlerde müdürler, biri o birimin yöneticisi biri de o yükseköğretim kurumunun dışından olmak üzere üç profesör veya doçent tespit ederek bunlardan adayların her biri hakkında yazılı mütalaa isterler. Dekan veya ilgili müdür yönetim kurullarının görüşünü aldıktan sonra önerilerini rektöre sunar. Atama rektör tarafından en çok dört yıl süre ile yapılır." kuralı düzenlenmiştir.
28/1/1982 tarihli ve 17588 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Öğretim Üyeliğine Yükseltilme Atanma Yönetmeliği'nin 7. maddesinde, "Yardımcı doçentlik için yabancı dil sınavı, biri o dilin öğretim üyesi olmak üzere, fakülte, enstitü veya yüksekokul yönetim kurulunca öğretim üyeleri arasından seçilmiş üç kişilik bir jüri tarafından yapılır. Jüri üyeleri, o fakülte, enstitü veya yüksekokul içinde bulunamadığı takdirde, üniversitenin veya yüksek teknoloji enstitüsünün başka kuruluşlarından veya başka yükseköğretim kurumlarından üye seçilmek suretiyle jüri oluşturulur, Jüri; yabancı dil sınavını son başvurma tarihinden itibaren onbeş gün içinde yapar. Sınav; Türkçe'den yabancı dile, yabancı dilden Türkçe'ye adayın kendi bilim alanında 150 ile 200 kelime arasında, bir çeviriyi kapsar. Sınav; dört saat süreli olup, sınav sırasında aday sözlük kullanabilir. Bu sözlük, aynı dilde olabileceği gibi Türkçe dahil, iki ayrı dilde de olabilir. Sınav sonucunda başarı veya başarısızlığı belirten bir tutanak, sınav belgeleri İle birlikte dekanlığa, ilgili enstitü veya yüksekokul müdürlüğüne teslim edilir. Sınav sonucu adaya aynı gün tebliğ olunur." kuralı; 8. maddesinde, "Adayların durumlarını incelemek üzere ilan edilen kadrolar için, fakültelerde veya fakültelere bağlı kuruluşlarda dekan, rektörlüğe bağlı enstitü veya yüksekokullarda müdürler, biri o birimin yöneticisi, diğeri o üniversitenin veya yüksek teknoloji enstitüsünün dışından olmak üzere, adayın başvurduğu bilim alanı ile ilgili olan üç profesör veya doçenti onbeş gün içinde tespit eder. Dekan veya ilgili müdür her aday için bu öğretim üyelerine adaylarla ilgili dokümanları göndererek, bir ay içerisinde yazılı görüşlerini bildirmelerini ister." kuralı düzenlenmiştir.
Yardımcı doçent kadrolarına yapılacak atamalarda izlenecek prosedür, 2547 sayılı Kanun'un 23. maddesi ve Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği'nin 6, 7. ve 8. maddelerinde kurala bağlanmış olmakla birlikte; bu atama işlemleri için öngörülen atama prosedürünün takip edilip edilmemesi kadar adayların bilimsel çalışma ve yayınlarını inceleyen jüri heyetinin usulüne uygun olarak teşekkül edip etmediği ve jüri üyelerinin tarafsızlığını zedeleyecek niteliklerinin bulunup bulunmadığı da önem arz etmektedir.
Bu bağlamda somut olaya bakıldığında; ...'ın eserlerinin incelenmesi için oluşturulan bilim jürisinde İstanbul Bilgi Üniversitesi'nden hiç bir öğretim üyesinin bulunmadığı, Dr. ...'in yabancı dil jürisinde o dilin öğretim üyesinin bulunmadığı, İngilizce öğretmenliği bölümü, bankacılık ve finans bölümü ve iletişim tasarım ve yönetimi bölümlerinden oluşturulan yabancı dil jürisinin Yönetmelikte aranan şartı sağlamadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının; 6.2.51 maddesi yönünden incelenmesi:
06/01/2017 tarihli Nihai Denetleme Raporu'nun 6.2.51. maddesinde; ... Danışmanlık firmasına ait denetim dönemine ilişkin 6.108.000,00 TL tutarlı bir adet fatura bulunmasına karşın firmaya banka aracılığı ile 11.601.108. 00 TL ödeme yapıldığı, muhasebe kayıtlarının açıklamalarında bu firmayla ilgili işlemin Sağlık Meslek Yüksekokulu ile ilişkilendirildiği, Meslek Yüksekokulu'nun toplam gelirinin 36.777.107.97 TL olduğu göz önüne alındığında, elde edilen gelirin 3 te 1'inin danışmanlık gideri olarak ve fatura olup olmadığına bakılmaksızın düzenli olarak anılan firmaya aktarıldığı, ayrıca aynı nitelikli gider özelliği taşıyan ... Firmasına yapılan ödemelerin Yükseköğretim Denetleme Kurulu Başkanlığı'na sunulan Tablo 20'de farklı gider kalemleri altında dağıtılarak gösterildiği, firmaya faturasız olarak yapılan ödemelerin, bu firmadan aynı nitelikli hizmet alınmasına rağmen farklı gider kalemlerine dağıtılarak tablolarda gösterilmediğinin tespit edildiğinden bahisle Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinin 25/e-7 maddesi uyarınca faaliyet izninin kaldırılması önleminin uygulanması gerekmekte iken, söz konusu yaptırımın sonuçları dikkate alınarak 2017-2018 eğitim öğretim yılında ön lisans, lisans ve yüksek lisans programlarına %30 oranında kontenjan kısıtlanmasına ve doktora programına öğrenci alınmamasına ve aynı tespit uyarınca 11.601.108 Türk kaynak aktarımı tutarının altı ay içerisinde üniversiteye iade edilmesine karar verildiği görülmüştür.
Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 25/e-7 maddesinde, "28 inci maddede sayılan yöntemlerden herhangi biri ile vakıf yükseköğretim kurumundan kaynak aktarımı yapıldığının tespiti üzerine verilen süre içerisinde aktarılan kaynağın iade edilmemesi", faaliyet izninin kaldırılması müeyyidesi olarak düzenlenmiştir.
28. maddesinde; "d) Vakıf yükseköğretim kurumunun her türlü mal ve hizmet alımının, rekabet kuralları ve şeffaflık ihlal edilerek piyasa rayiçlerine göre yüksek bedelle yapılması, f) Vakıf yükseköğretim kurumunun faaliyetlerinin yürütülmesi sırasında yapılan giderlerin gerçeğe aykırı olarak yüksek gösterilmesi, avans niteliğindeki ödemeler dışında mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması, j) bu haller dışında kalan, yükseköğretim kurumu kaynağında artışa engel veya azalışa neden olan, nesnel ve ölçülebilir kriterler çerçevesinde tespit edilen haller", kaynak aktarımı olarak belirlenmiştir.
Dosyanın ve ekli klasörlerin incelenmesinden, ... Danışmanlık şirketi ile davacı Üniversite arasında tanıtım, organizasyon, pazarlama ve danışmanlık hizmetleri amacıyla bir anlaşma yapıldığı, 2016 yılında ilgili şirkete 11.601.108,00 TL ödemede bulunulduğu, tutarın sadece 6.108.000,00 TL'lik kısmının faturalandırıldığı, davacı tarafından faturasız yapılan ödemelerin avans olduğunun belirtildiği görülmektedir.
Avans; herhangi bir çalışanın maaş zamanı gelmeden önce işvereninden aldığı bir ödeme kalemidir. Belirli nedenlerden ötürü paraya ihtiyacı olan çalışanın maaş döneminden önce avans ödemesi aldığı bu ödeme kalemi borç olarak değerlendirilir. Yani bu para işverenden geri ödemek koşuluyla alınabilir. Avansların izlendiği ve kayıt altına tutulduğu bir belge olması gereklidir. Bu belgede verilen avansın iade alınıp alınmadığı ya da ödenecek maaş ve ücretlerden kesildiğine dair bilgilendirmeler bulunmalıdır. Avans borcunun kapatıldığı ödemenin ardından borcun kapatıldığına dair bilgi belgede gösterilmelidir.
Avans olduğu iddia edilen ödemeler muhasebeleştirilmediği, bu paranın hangi hizmet için verildiğinin açıklanamadığı görüldüğünden, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamıştır.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının; 6.2.66 maddesi yönünden incelenmesi:
06/01/2017 tarihli Nihai Denetleme Raporu'nun 6.2.66. maddesinde; davacı üniversite tarafından Tema Vakfı Almanya Şubesi'ne 18.000.000,00 USD bağış yapılması kararı alındığı, söz konusu bağışın 31/10/2014 tarihindeki karşılığı olan 40.039.000.00 TL'nin Tema Vakfı Alanya Şubesi'ne yatırıldığı, ancak bağış işlemine mukabil "Yeşil Türkiye Projesi" olarak adlandırılan projeye yönelik hiçbir işlem yapılmadığından bahisle davacı üniversite tarafından anılan şubeye karşı alacak davası açıldığı, bağışın 04/11/2016 tarihinde yine 40.039.000.00 TL olarak davacıya iade edildiği, bu paranın 13.000.000,00 USD'ye tekabül ettiği, bağış yapılmasına ilişkin kararda bağışın USD olarak yapılmasına karar verildiği ve bağışın USD karşılığı üzerinden TL olarak ödendiği, dolayısıyla iade işleminin de aynı cins para birimi esas alınarak ya da gecikme faizi tahakkuk ettirilerek yapılması gerektiği, bu bakımdan üniversitenin faaliyetiyle ilgili olmayan bir konuda yapılan 5.000.000,00 USD'nin üniversiteye iade edilmediğinin tespit edildiğinden bahisle Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinin 25/e-2 maddesi uyarınca faaliyet izninin kaldırılması önleminin uygulanması gerekmekte iken, söz konusu yaptırımın sonuçları dikkate alınarak 2017-2018 eğitim öğretim yılında ön lisans, lisans ve yüksek lisans programlarına %30 oranında kontenjan kısıtlanmasına ve doktora programına öğrenci alınmamasına ve aynı tespit uyarınca 5.000.000,00 USD tutarının altı ay içerisinde üniversiteye iade edilmesine karar verildiği görülmüştür.
Mahkemece, anılan işlemin 2017-2018 eğitim öğretim yılında ön lisans, lisans ve yüksek lisans programlarına %30 oranında kontenjan kısıtlanmasına ve doktora programına öğrenci alınmamasına ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine, 5.000.000,00 USD kaynak aktarımı tutarının altı ay içerisinde üniversiteye iade edilmesine ilişkin kısmının ise, zararın Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 28. maddesinde tahdidi olarak sayılan kaynak aktarımı hallerinden birisi kapsamında kalmadığı, davacı üniversite aleyhine ve Tema Alanya Vakfı lehine sebepsiz zenginleşme söz konusu olduğu ve zararın bu şekilde (sebepsiz zenginleşme kapsamında) tahsil edilmesi gerektiği gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Vakıf Yükseköğretim Kurumlarının kuruluş amacı 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu
ek 2 inci maddesinde “Vakıflar; kazanç amacına yönelik olmamak şartıyla ve mali ve idari hususlar dışında, akademik çalışmalar, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden bu kanunda gösterilen esas ve usullere uymak kaydıyla, Yükseköğretim Kurumları ... kurabilir.” şeklinde tanımlanmış bulunmaktadır.
Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinin Tanımlar başlıklı 4 üncü maddesinde de “Vakıf Yükseköğretim Kurumu: Kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile Vakıflar tarafından kurulmuş bulunan üniversite …” denilmek suretiyle vakıf yükseköğretim kurumlarının kazanç amacı olmadığı açık bir şekilde ortaya konulmuş bulunmaktadır.
Aynı yönetmeliğin 5 inci maddesinde ise “Vakıf üniversitesi gelirlerini sadece kendi üniversitelerini ve mülkiyeti üniversitelere ait kurum ve kuruluşları geliştirmek amacıyla harcamak kaydıyla, ... oluşan bir yükseköğretim kurumudur.” denilmek suretiyle eğitim, öğretim, yayın, danışmanlık, ticari ve diğer faaliyetleri ile bağışlardan elde ettiği gelirini, yükseköğretim kurumunun akademik faaliyetlerini, yatırım ve cari giderlerini finanse etmekte
kullanabileceği belirtilmiştir. Ayrıca yönetmeliğin 25 inci maddesinde de elde edilen gelirlerin
yine üniversite ihtiyaçlarını finanse etmekte kullanmadığının tespit edilmesi halinde, vakıf yükseköğretim kurumunun faaliyet izninin kaldırılarak, yükseköğretim kurumunun kapatılacağı hüküm altına alınmış bulunmaktadır.
Aynı yönetmeliğin 25/e-2 maddesinde ise "Vakıf yükseköğretim kurumunun eğitim-öğretim, yayın, danışmanlık, ticari ve diğer faaliyetleri ile bağışlardan elde ettiği gelirini, yükseköğretim kurumunun akademik faaliyetlerini, yatırım ve cari giderlerini finanse etmekte kullanmadığının tespit edilmesi," faaliyet izninin kaldırılması yaptırımı olarak düzenlenmiştir.
Dosyanın ve ekli klasörlerin incelenmesinden, davacı üniversite tarafından Tema Vakfı Almanya Şubesi'ne, davacı adına hatıra ormanı yapılması amacıyla 18.000.000,00 USD bağış yapılması kararı alındığı, söz konusu bağışın 31/10/2014 tarihindeki karşılığı olan 40.039.000.00 TL'nin Tema Vakfı Alanya Şubesi'ne yatırıldığı, ancak bağış işlemine mukabil "Yeşil Türkiye Projesi" olarak adlandırılan projeye yönelik hiçbir işlem yapılmadığından bahisle davacı üniversite tarafından anılan şubeye karşı alacak davası açıldığı, bağışın 04/11/2016 tarihinde yine 40.039.000.00 TL olarak davacıya iade edildiği, bu paranın 13.000.000,00 USD'ye tekabül ettiği anlaşılmaktadır.
Yabancı para borcu; borçlanılan para biriminin ifa yerindeki para birimi ile aynı olmadığı para borçlarıdır. Taraflar sözleşmede aynen ifa veya aynen ifa anlamına gelebilecek bir ifade kullanmamışlarsa yabancı para borcunun ödenmesi sırasında borçlu lehine bir seçimlik yetki doğmaktadır. Bu yetkiye göre borçlu yabancı para borcunu aynen ödeyebileceği gibi, dilerse ödeme günündeki rayiç üzerinden ülke parasıyla da ifa ederek borcundan kurtulabilmektedir. Ödeme günündeki rayiç olarak, ödeme günündeki Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasının her gün güncellediği resmi kur esas alınmaktadır.
Sözleşmenin USD üzerinden yapıldığı (18.000.000,00 USD) ve 31/10/2014 tarihinde USD karşılığı olan TL tutarının (40.039.000,00 TL) TEMA Vakfı Almanya Şubesi'ne aktarıldığı, aktarılan tutarın amacı dışında başka bir hesaba aktarıldığı gerekçesiyle iadesi için yargı yoluna başvurulduğu, bu kapsamda iade tutarının 4/11/2016 tarihinde 2014 tarihinde ödenen tutar ile aynı miktar olarak (40.039.000,00 TL) iade edildiği, TEMA Almanya Şubesine bağış yapıldığı tarih ile iadenin yapıldığı tarih arasında kur farkından dolayı 5.000.000,00 USD'nin davacı üniversite gelirinde azalmaya sebep olduğu, bu azalmanın, davacı üniversitenin akademik faaliyetlerini, yatırım ve cari giderlerini finanse etmesinde de azalmaya sebebiyet verdiği görülmekle, dava konusu 5.000.000,00 USD tutarın altı ay içerisinde üniversiteye iade edilmesine ilişkin işlemde bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine
2. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının;
a) 6.2.14, 6.2.51 ve 6.2.66 maddeleri yönünden BOZULMASINA,
b) 6.2.55 maddesi yönünden ONANMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 07/10/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının; 6.2.51 maddesi yönünden yapılan incelemede;
06/01/2017 tarihli Nihai Denetleme Raporu'nun 6.2.51. maddesinde; ... Danışmanlık firmasına ait denetim dönemine ilişkin 6.108.000,00 TL tutarlı bir adet fatura bulunmasına karşın firmaya banka aracılığı ile 11.601.108. 00 TL ödeme yapıldığı, muhasebe kayıtlarının açıklamalarında bu firmayla ilgili işlemin Sağlık Meslek Yüksekokulu ile ilişkilendirildiği, Meslek Yüksekokulu'nun toplam gelirinin 36.777.107.97 TL olduğu göz önüne alındığında, elde edilen gelirin 3 te 1'inin danışmanlık gideri olarak ve fatura olup olmadığına bakılmaksızın düzenli olarak anılan firmaya aktarıldığı, ayrıca aynı nitelikli gider özelliği taşıyan ... Firmasına yapılan ödemelerin Yükseköğretim Denetleme Kurulu Başkanlığı'na sunulan Tablo 20'de farklı gider kalemleri altında dağıtılarak gösterildiği, firmaya faturasız olarak yapılan ödemelerin, bu firmadan aynı nitelikli hizmet alınmasına rağmen farklı gider kalemlerine dağıtılarak tablolarda gösterilmediğinin tespit edildiğinden bahisle Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinin 25/e-7 maddesi uyarınca faaliyet izninin kaldırılması önleminin uygulanması gerekmekte iken, söz konusu yaptırımın sonuçları dikkate alınarak 2017-2018 eğitim öğretim yılında ön lisans, lisans ve yüksek lisans programlarına %30 oranında kontenjan kısıtlanmasına ve doktora programına öğrenci alınmamasına ve aynı tespit uyarınca 11.601.108 Türk kaynak aktarımı tutarının altı ay içerisinde üniversiteye iade edilmesine karar verildiği görülmüştür.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun ek 11. maddesinin 2. fıkrasında; "Eğitim-öğretim faaliyetlerini yürütmekle birlikte kurucu vakfa veya üçüncü şahıslara doğrudan ya da dolaylı kaynak aktardığı Maliye Bakanlığının görüşü alınarak Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen nesnel ve ölçülebilir kriterlere göre tespit edilen vakıf yükseköğretim kurumları hakkında, verilen süre içerisinde aktarılan kaynağın vakıf yükseköğretim kurumuna iade edilmemesi hâlinde, Yükseköğretim Kurulu gerektiğinde düzeltici, kısıtlayıcı veya faaliyet iznini kaldırma şeklinde tedbir niteliğinde kararlar alır." hükmü yer almıştır.
31/12/2005 tarih ve 26040 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 'Vakıf yükseköğretim kurumlarının mevzuata aykırı işlem ve eylemleri hakkında uygulanacak önlemler' başlıklı 25. maddesinin (e) fıkrasının 7. bendinde; "28 inci maddede sayılan yöntemlerden herhangi biri ile vakıf yükseköğretim kurumundan kaynak aktarımı yapıldığının tespiti üzerine verilen süre içerisinde aktarılan kaynağın iade edilmemesi" hali faaliyet izninin kaldırılmasını gerektiren durumlar arasında düzenlenmiş olup 'Kazanç amacı gütmeme ve kaynak aktarımı' başlıklı 28. maddesinde; "Vakıflar kendilerine kazanç sağlamak amacı ile yükseköğretim kurumu kuramazlar. Kurmuş oldukları yükseköğretim kurumundan herhangi bir surette gelir, kazanç ve hak elde edemezler. Vakıf yükseköğretim kurumunun her çeşit gelirleri yükseköğretim kurumunda kalır ve geçici ya da dolaylı olarak dahi hiç bir surette vakıf mamelekine veya üçüncü şahıslara intikal ettirilemez. Vakıf yükseköğretim kurumları diğer gerçek ve tüzel kişilere faaliyetleri ile ilgisi olmayan konularda kefalet veremez ve yükümlülük altına sokulamaz. Vakıf yükseköğretim kurumları kaynak aktarımı yapamaz. Kaynak aktarımı sayılan haller şunlardır:
a) Mütevelli heyeti ve üyeleri ile bunlar dışındaki üçüncü gerçek ya da tüzel kişilerden yapılan borçlanmanın Merkez Bankasının Bankalarca Açılan Kredilere Uygulanan Ağırlıklı Ortalama Faiz oranlarından, kiralamanın Gelir Vergisi Kanununda tanımlanan emsal kira bedelinden, mal ve hizmet alımlarının piyasa rayiçlerinden sebepleri izah edilemeyecek derecede yüksek bedeller ile yapılması,
..." düzenlemesine yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat düzenlemesi uyarınca davalı idare tarafından, davacı üniversitenin kurucu vakfa veya üçüncü şahıslara doğrudan ya da dolaylı kaynak aktardığı konusuna yönelik Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan görüş alınmadığı görüldüğünden, dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bu gerekçe ile onanması gerektiği düşüncesiyle, Daire kararına bu kısmına katılmıyorum.