T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/6050
Karar No : 2025/4017
DAVACI : ... Sendikası
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU :
Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün ''2021-2022 Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama Süreci Uygulama Esasları'' konulu 22/02/2022 tarih ve 44038915 sayılı yazısının 1 nolu ekinde yer alan Ön Değerlendirme Uygulama Esaslarının;
a) Genel Zihinsel Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları başlıklı kısmının 2. maddesinin (a) ve (b) bentlerinin 3. maddesinin birinci cümlesinin, 20. maddesinin birinci cümlesinin, 23. maddesinde uygulamayı yapan uygulayıcılara artırımlı ek ders ücretine yer verilmemesi suretiyle eksik düzenlemenin,
b) Müzik Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları başlıklı kısmının 3. maddesinin birinci cümlesinde yer alan ''..sınıf öğretmenleri'' ibaresinin,
c) Resim Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları başlıklı kısmının 3. maddesinin birinci cümlesinde yer alan ''..sınıf öğretmenleri'' ibaresinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Dava konusu esasların, Genel Zihinsel Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları başlıklı kısmının 2. maddesinin (a) ve (b) bentleri yönünden; dava konusu Uygulama Esaslarının 2. maddesinin (b) bendinde bir günde dört uygulama yapılacağı, (c) bendinde her uygulamada on beşer kişilik gruplar halinde farklı öğrencilerin uygulamaya alınacağının açıkça belirtildiği, ancak; (a) bendinde iki farklı uygulamanın bir oturum olarak değerlendirildiği, 23. maddede görevlendirilen öğretmenin sabah iki uygulama için bir ( 5 saat ek ders) öğleden sonra iki uygulama için bir (5 saat ek ders) oturum olacak şekilde ücretlendirildiği, Uygulama Esaslarının 23. maddesinin 5. fıkrası gereği, Bakanlığa bağlı bir kuruma öğrenci seçme sürecinde hafta sonları görevlendirilen öğretmenlere, 15’er kişilik gruplar halinde ve her grupta farklı öğrencilere yapacakları dört oturum uygulama için ayrı ayrı ücretlendirme yapılması gerekirken sabah ve öğleden sonraki ikişer oturumun birleştirilerek birer oturum olarak değerlendirilmesinin hatalı bir uygulama olduğu, sabah birinci oturum ile ikinci oturuma katılan adayların da farklı olduğu, bu durumun her bir oturumun ayrı ayrı kabul edilerek ücretlendirme yapılmasını gerektirdiği, 2022 Yılı Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama ve Yerleştirme Kılavuzu’nun “3.5 Ön Değerlendirme Uygulama Esasları” başlıklı bölümünde; cumartesi ve pazar günleri yapılacak sınavlar için genel zihinsel yetenek alanı ön değerlendirme uygulamalarının cumartesi/pazar günleri ve her gün için 5 (beş) oturum şeklinde yapılacağının belirtildiği, dava konusu düzenleyici işlem iki sınavı tek oturum sayarken Kılavuzun her sınavı ayrı oturum olarak düzenlediği, dolayısıyla Kılavuza göre her bir sınav ayrı oturum kabul edilerek ücret ödemesi yapılması gerektiği, Genel Zihinsel Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları başlıklı bölümün 3. maddesinin 1. fıkrası yönünden; düzenlemede her uygulama merkezinde açılan salon sayısına bakılmaksızın bir uygulayıcının yedek olarak görevlendirileceği, oysa; Milli Eğitim Bakanlığı Merkezi Sınav Yönergesinin 23. maddesi uyarınca her beş salona bir yedek uygulayıcının görevlendirilmesi gerektiği, çok sayıda salonu bulunan uygulama merkezinde birden fazla uygulayıcının mazeretinden dolayı sınava gelememesi durumunda öğrencilerin mağdur olacağı, Genel Zihinsel Yetenek alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları başlıklı bölümün 20. maddesinin 1. cümlesi yönünden; tek bir uygulayıcının 15 kişilik öğrenci grubuna 4 oturum uygulama yapmasının yanı sıra bu sınavları değerlendirip sisteme girmesinin alacağı sınav ücreti ile karşılaştırıldığında açıkça angarya yasağının ihlali niteliğinde olduğu, düzenlemenin hata riskini artırdığı, sınav güvenliğini zedelediği, Müzik Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esaslarında ve Resim Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları başlıklı bölümünün 3. maddesi ile, Resim Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları başlıklı bölümün 3. maddesinde yer alan “sınıf öğretmenleri” ibareleri yönünden; dava konusu düzenlemeyle, Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'ın 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca sınıf öğretmenlerinin haftada 18 saat ders okutmakla yükümlü oldukları; bu görevin dışında istek dışı başkaca bir görev verilmesinin hukuka aykırı olduğu, bu durumun açıkça angarya yasaktır ilkesinin ihlali niteliğinde olduğu, müzik ve resim alanında yetkinliği olmayan öğretmenlere alanları ile bağlantısı bulunmayan görevin verilmesi öğrencilerin gereği gibi değerlendirilmemesine hem de testi yapan sınıf öğretmenlerinin haksız yere soruşturma geçirmelerine neden olacağı ileri sürülmektedir.
DAVALI İDARENİN SAVUNMASI :
2021-2022 eğitim öğretim yılı bilim ve sanat merkezlerine genel yetenek öğrenci seçim sürecinin ilk aşamasında Bildiren Sözel Olmayan Test (BNV) kullanılmasına karar verildiği, sürecin sağlıklı yürütülmesi için uygulama sayısı endeksli mahalli ve merkezi olarak uygulayıcı eğitimleri planlandığı, il tanılama komisyonu tarafından uygulayıcı sayısı ve uygulama merkezi salon sayıları dikkate alınarak aday öğrenciler için randevu oluşturularak uygulama sürecinin planlandığı ve sürecin tamamlandığı, bilim ve sanat merkezine genel yetenek ile öğrenci seçim sürecinin ön değerlendirme kısmında uygulanan testin ortalama süresinin 20-25 dakika olduğu, 40 dakika süren bir dersin karşılığının bir ek ders saati ücreti olarak ödendiği dikkate alındığında ortalama 20-25 dakika süren bir uygulama için uygulama başına 5 saat ek ders ödenmesinin kamu kaynaklarının etkin kullanılması yönüyle uygun görülmediği, Personel Genel Müdürlüğü’nün resmi yazısı doğrultusunda öğleden önce (09:00 ve 10:30 uygulaması) ve öğleden sonra (13:00 ve 14:30 uygulaması) olarak toplam 2 oturum olarak planlama yapıldığı, Merkezi Tanılama Sınav Komisyonu’nun, 24/12/2021 tarih ve 39811325 sayılı Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi’nin 32. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca uygulamanın 1 oturum kabul edilerek 1 oturum için 5 ek ders saati ücreti ödenmesinin kararlaştırıldığı, yedek uygulayıcı sayısının az olması nedeniyle sınav sürecine ilişkin aksaklık yaşandığına dair bir değerlendirmenin il tanılama sınav komisyonuna iletilmediği, uygulamaların sorunsuz bir şekilde tamamlandığı, gönüllülük ilkesine dayalı yürütülen ön değerlendirme aşamasında görev almak isteyen her uygulayıcıya ön değerlendirme aşamasında kullanılan bilişsel temelli psikolojik bir ölçme aracı olan BNV ile ilgili eğitim verildiği, eğitim verilmeyenlerin görevlendirilmediği, sürecin hem adaylara grup tarama testinin uygulanması hem de sonuçların Milli Eğitim Bakanlığı veri tabanına girilmesini kapsadığı, bu durum uygulayıcılar için ayrı bir iş niteliğinde olmayıp psikolojik test uygulama sürecinin bir parçası olduğu, test uygulayıcılarının verilen eğitimler ve uygulama sertifikaları doğrultusunda testin güvenli, bilimsel ve etik ilkelere göre yürütülmesi ve sonuçlandırılmasından bizzat sorumlu oldukları, Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama ve Yerleştirme Kılavuzu hükümleri uyarınca resim ve müzik alanında ön değerlendirmenin sınıf öğretmenleri tarafından yapılacağının kurala bağlandığı, yine Bakanlık tarafından hazırlanan sorular öğretmenlerin erişimine açılmış olup; öğrencilerin uygulama sırasında verdiği cevapların sisteme otomatik olarak düştüğü ve böylece puanların hesaplandığı, öğretmenlerden herhangi bir değerlendirme yapmalarının istenilmediği, mesai saatleri içerisinde yerine getirilen görev nedeniyle herhangi bir ilave ücret ödemesinin yapılmasının söz konusu olmadığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün ''2021-2022 Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama Süreci Uygulama Esasları'' konulu 21/02/2022 tarih ve 44038915 sayılı yazısının 1 nolu ekinde yer alan Ön Değerlendirme Uygulama Esaslarının:
a) Genel Zihinsel Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları başlıklı kısmının 2. maddesinin (a) ve (b) bentlerinin 3. maddesinin birinci cümlesinin, 20. maddesinin birinci cümlesinin, 23. maddesinde uygulamayı yapan uygulayıcılara artırımlı ek ders ücretine yer verilmemesi suretiyle eksik düzenleme yönünden,
b) Müzik Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları başlıklı kısmının 3. maddesinin birinci cümlesinde yer alan ''... sınıf öğretmenleri'' ibaresinin,
c) Resim Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları başlıklı kısmının 3. maddesinin birinci cümlesinde yer alan ''... sınıf öğretmenleri'' ibaresinin,
iptali istemiyle açılmıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89. maddesinde; her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebileceği, ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususların ilgili Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulunun kararı ile tespit olunacağı hükmüne yer verilmiştir.
439 sayılı Kanun ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89. maddesinin verdiği yetkiye istinaden hazırlanan ve 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı'nın "Ek Ders Görevinden Sayılan Haller" başlıklı Üçüncü Bölümünde yer alan "Sınav görevi" başlıklı 12.maddesinde, "(1) Her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ilgili mevzuatı gereğince yapılan bekleme, sorumluluk, dışarıdan bitirme, final, ortalama yükseltme, seviye tespiti, meslekî formasyon, adaylık eğitimi, beceri sınavı ve beceri/proje yarışması sınavlarında görevlendirilen öğretmenlere, öğrencileri girmeleri kaydıyla her bir sınav komisyon üyeliği ve her bir sınav gözcülüğü için 5 saat ek ders ücreti ödenir. ... (5) Bakanlığa ve diğer bakanlık ve kurumlara bağlı okullara alınacak öğrenciler ile açık öğretim kapsamında merkezî sistemle yapılan sınavlarda il sınav yürütme kurulu başkan ve üyeleri ile bina, salon sorumlusu ve gözcü olarak görevlendirilen yönetici ve öğretmenlere her sınav oturumu için 5 saat ek ders ücreti ödenir. Ancak, bu iş ve işlemlerle ilgili döner sermayeden ücret alanlara bu tür ücret ödemesi yapılmaz." hükmü, 25. maddesinde ise, "Bu Karar kapsamında ek ders ücreti ödenebilmesi için, ek ders görevinin fiilen yapılmış olması, ek ders görevinden sayılan veya ek ders görevinin yapılmış sayılacağı hâller bakımından ise bu Kararda belirlenen koşulların oluşması şarttır." hükmü yer almıştır.
439 sayılı Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Yüksek ve Orta Dereceli Okullar Öğretmenleri ile İlkokul Öğretmenlerinin Haftalık Ders Saatleri ile Ek Ders Ücretleri Hakkında Kanun'un 03/04/1998 tarih ve 4359 sayılı Kanun'un 7. maddesi ile değişik Ek 1. maddesinde; kimlere zorunlu olarak ek ders görevi verileceği, kimlerin zorunlu ek ders görevi alacağı ve haftalık çalışmalarının ne kadarının zorunlu ek ders görevinden sayılacağı, ayrıca zorunlu ders görevinin sayısı, öğretmen ve yöneticilere haftada verilecek zorunlu ek ders sayısı ve diğer hususların 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89. maddesi hükümleri uyarınca düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
Özel eğitim ihtiyacı olan bireylere sunulacak eğitim ve öğretim hizmetlerinin yürütülmesine yönelik hükümleri içeren, 07/07/2018 tarih ve 30471 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğinin 4. maddesinin d) bendinde "Bilim ve sanat merkezi: Örgün eğitim kurumlarına devam eden; genel zihinsel, görsel sanatlar veya müzik yetenek alanlarında özel yetenekli olan öğrencilere, yeteneklerini geliştirerek kapasitelerini en üst düzeyde kullanmalarını sağlamak amacıyla destek eğitim hizmeti vermek üzere açılan kurumu,", ş) bendinde, "Özel eğitim: Bireysel ve gelişim özellikleri ile eğitim yeterlilikleri açısından akranlarından anlamlı düzeyde farklılık gösteren bireylerin eğitim ve sosyal ihtiyaçlarını karşılamak üzere geliştirilmiş eğitim programları ve özel olarak yetiştirilmiş personel ile uygun ortamlarda sürdürülen eğitimi," ifade eder şeklinde tanımlanmış, 40. Maddesinde, Bakanlıkça tanılanan özel yetenekli öğrencilerin Bilim ve Sanat Merkezine (BİLSEM) yerleştirilmesi ile ilgili karar almanın özel eğitim hizmetleri kurulunun görevleri arasında olduğu belirtilmiş, 44. maddesinde bireylerin eğitsel değerlendirme ve tanılaması yaparak özel eğitim ihtiyacına karar vermek özel eğitim değerlendirme kurulunun görevleri arasında sayılmıştır.
“Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği ile 24/12/2021 tarihli ve 39811325 sayılı Makam onayı ile uygun görülen Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi hükümlerine göre hazırlanan 2021 - 2022 yılları Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama ve Yerleştirme Kılavuzunda, 2021 - 2022 eğitim öğretim yılında örgün eğitim kurumlarına devam eden ve genel zihinsel, resim veya müzik yetenek alanlarında özel yetenekli olarak tanılanan öğrencilerin bilim ve sanat merkezlerine (BİLSEM) öğrenci tanılama ve yerleştirme sürecine ilişkin usul ve esaslar belirlenmiş, ön değerlendirme uygulamalarının genel zihinsel yetenek alanı için il tanılama sınav komisyonları tarafından belirlenen uygulama merkezlerinde, resim ve müzik yetenek alanları için ise, öğrencilerin kayıtlı bulundukları okullarda 19 Şubat - 08 Mayıs 2022 tarihleri arasında yapılacağı, il tanılama sınav komisyonlarının oluşumu ve görevleri açıklanmış, resim ve müzik yetenek alanları ön değerlendirme uygulamalarının sınıf öğretmenleri tarafından yürütüleceği, ön değerlendirme uygulamalarında Bakanlıkça belirlenen ölçme araçlarının kullanılacağı, ön değerlendirme uygulamaları tamamlandıktan sonra yetenek alanlarına göre Bakanlık tarafından belirlenecek puanı geçen öğrenciler yetenek alanlarına göre bireysel değerlendirmeye alınacağı, bireysel değerlendirme uygulamaları sonucunda Bakanlık tarafından yetenek alanlarına göre belirlenecek olan puanı geçen öğrenciler bilim ve sanat merkezine kayıt hakkı kazanacakları belirtilmiştir.
Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Yönetmeliği ile Ocak 2022 tarihli ve 2771 sayılı Tebliğler Dergisi’nde yayımlanan Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi doğrultusunda Milli Eğitim Bakanlığına bağlı bilim ve sanat merkezlerine alınacak özel yetenekli öğrencileri belirlemek üzere 2021-2022 eğitim öğretim yılında yapılacak olan tanılama ve yerleştirme sürecine ait ”Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama ve Yerleştirme Kılavuzu” 29/12/2021 tarihli ve E-71131733-20-40118838 sayılı Makam Onayı ile uygun görülmüş olup, bu çerçevede genel zihinsel yetenek alanı için gerçekleştirilecek olan ön değerlendirme uygulama esasları, MEB Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 21/02/2022 tarihli ve 44038915 sayılı yazısıyla uygulamaya konulmuştur.
Genel Zihinsel Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları'nın 1. maddesinde, "Genel zihinsel yetenek alanı ön değerlendirme süreci 19 Mart - 08 Mayıs 2022 tarihleri arasında cumartesi ve pazar günleri “Bildiren Sözel Olmayan Test” uygulanarak gerçekleştirilecektir." kuralı, 2. maddesinde, "Ön değerlendirme uygulamalarında öğrenci yerleştirme işlemleri il tanılama sınav komisyonu tarafından 25 Şubat 2022 tarihine kadar rehberlik ve araştırma merkezinin hizmet bölgesinde bulunan öğrenci ve uygulayıcı sayısına göre;" kuralı, a)bendinde de, "Bir gün iki oturumdan, her oturum da iki uygulamadan oluşacaktır." kuralı, 23. maddesinde ise, "Ön değerlendirme sürecinde iki uygulamadan oluşacak her bir oturumda görev alanlara Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerin Ders ve Ek Ders Saatlerine ilişkin Karar’ın 12’nci maddesinin beşinci fıkrası hükmüne göre ücret ödemesi yapılacaktır." kuralı yer almıştır.
Ön Değerlendirme Uygulama Esaslarının; a) Genel Zihinsel Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları başlıklı kısmının 2. maddesinin (a) ve (b) bentlerinin 3. maddesinin birinci cümlesinin, 20. maddesinin birinci cümlesinin, 23. maddesinde uygulamayı yapan uygulayıcılara artırımlı ek ders ücretine yer verilmemesi suretiyle eksik düzenleme iddiası hakkında:
BİLSEM Bilim ve Sanat Merkezlerine alınacak öğrencileri saptamak amacıyla ön değerlendirme kapsamında zihinsel, müzik ve resim alanlarındaki yeteneklerin belirlenmesi için sınıf öğretmenlerince yapılan müzikal yatkınlık ve görsel yatkınlık düzeylerini ölçmeye yönelik ön değerlendirme uygulamaları merkezi bir sınav olmadığı konusunda herhangi bir duraksama bulunmamaktadır. Ön değerlendirme uygulamasında yer alan "Müzikal Yatkınlık Testi" ile "Görsel Algı Testi" uygulamalarının Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararın 12. maddesinin 1. fıkrasında sayılan sınavlar ve merkezi sistemle yapılan sınavlar arasında yer almadığı öte yandan bu görevin mesai saatleri içinde yerine getirildiği tartışmasızdır.
Uyuşmazlıkta, 2021-2022 eğitim öğretim yılı bilim ve sanat merkezlerine genel yetenek öğrenci seçim süreci için uygulayıcı eğitimleri planlandığı, il tanılama komisyonu tarafından uygulayıcı sayısı ve uygulama merkezi salon sayıları dikkate alınarak aday öğrenciler için randevu sistemi oluşturularak sürecin tamamlandığı, bilim ve sanat merkezlerine genel yetenek alanı öğrenci seçim sürecinin ön değerlendirme sürecinde kullanılan "Bildiren Sözel Olmayan Test"in araştırma raporuna göre, uygulama süresinin ortalama 20 - 25 dakika sürdüğünün belirlendiği halde 40 dakika süren bir dersin karşılığı olan bir ek ders ücreti ödendiği göz önüne alındığında, ortalama 20 - 25 dakika süren her bir uygulama için uygulama başına 5 saat ek ders ücreti ödenmesinin kamu kaynağının etkin kullanılması amacına uygun olmadığı, ancak, merkezi tanılama sınav komisyonunun, Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi'nde yer alan hüküm doğrultusunda söz konusu sürede tamamlanan uygulama için 2 uygulamanın 1 oturum kabul edilerek, 1 oturum için 5 saat ek ders ücreti ödenmesinin daha uygun olacağı, öte yandan, bilim ve sanat merkezleri öğrenci tanılama ve yerleştirme sürecinin hiçbir aşamasının bir başarı sınavı olmadığı, norm değerleri olan bilimsel, standart ve bilişsel değerlendirmenin yapıldığı performansa dayalı bir test olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, kamu hizmetinin eksiksiz ve düzenli yürütülmesinden sorumlu olan idarece; mevzuatın öngördüğü şekilde hizmetin gerekleri esas alınarak, "Milli Eğitim Bakanlığına bağlı BİLSEM sınavlarında uygulayıcı olarak görevlendirilenlere, kamu kaynağının etkin kullanılması amacına uygun olmak suretiyle ne kadar ek ders görevi ve ek ders ücreti verileceği" hususları ile ilgili usul ve kriterler belirlenerek hizmetin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesini temin etme amacına yönelik çıkarılan uyuşmazlık konusu düzenlemelerde, Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Yönetmeliği, Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi ile 439 sayılı Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Yüksek ve Orta Dereceli Okullar Öğretmenleri ile İlkokul Öğretmenlerinin Haftalık Ders Saatleri ile Ek Ders Ücretleri Hakkında Kanun ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine aykırılık bulunmadığı gibi eksik düzenlemenin varlığı da söz konusu değildir.
Ön Değerlendirme Uygulama Esaslarının; b)Müzik Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları başlıklı kısmının 3. maddesinin birinci cümlesinde yer alan ''... sınıf öğretmenleri'' ibaresi ile c)Resim Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları başlıklı kısmının 3. maddesinin birinci cümlesinde yer alan ''... sınıf öğretmenleri'' ibaresi hakkında:
Belirtilen düzenlemelere, göre örgün öğretim kurumlarındaki öğrencilerden genel zihinsel, görsel sanatlar veya müzik yetenek alanlarında özel yetenekli olanların yeteneklerini geliştirerek kapasitelerini en üst düzeyde kullanmalarını sağlamak için destek eğitim hizmeti veren Bilim ve Sanat Merkezine (BİLSEM) alınacak öğrencileri belirlemek amacıyla ön değerlendirme yapılması, bu değerlendirmelerin Bakanlıkça belirlenen zeka ölçekleri, müzikal yatkınlık ve görsel algı test uygulamaları sonucu alınan puanlara göre sonuçlandırılması ve bu uygulamaların sınıf öğretmenleri tarafından yürütülmesi öngörülmüştür.
Gönüllülük ilkesine dayalı yürütülen ön değerlendirme aşamasında görev almak isteyen her uygulayıcıya ön değerlendirme aşamasında kullanılan bilişsel temelli psikolojik bir ölçme aracı olan BNV ile ilgili eğitim verildiği, eğitim verilmeyenlerin ise görevlendirilmediği anlaşılmaktadır.
Ayrıca, soruların Bakanlık tarafından hazırlanarak öğretmenlerin erişimine açıldığı, öğrencilerin uygulama sırasında verdiği cevapların sisteme otomatik olarak düştüğü, öğretmenlerden herhangi bir değerlendirme yapmalarının istenilmediği, dolayısıyla resim ve müzik alanında ön değerlendirmenin sınıf öğretmenleri tarafından yapılmasında yetkinlik ve sınav güvenliği bakımından bir sorun olmadığı sonucuna varılmaktadır. Öte yandan anılan görevin mesai saatleri içerisinde yerine getirilmiş olması nedeniyle angarya yasağının ihlal edildiği yolundaki davacı iddiasının isabetli olmadığı değerlendirilmektedir.
Dolayısıyla üst hukuk normlarına uygun olduğu anlaşılan Uygulama Esaslarında, hak ve adalet ilkeleri ile hukuka, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Danıştay Sekizinci ve Onikinci Dairelerince 2575 sayılı Yasaya 3619 sayılı Yasayla eklenen Ek 1 maddesi hükmü uyarınca birlikte yapılan toplantıda işin gereği görüşüldü.
HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı Sendika tarafından, Bilim ve Sanat Merkezlerine (BİLSEM) yapılacak öğrenci tanılama ve yerleştirme işlemleri kapsamında, genel zihinsel yetenek, müzik yetenek ve resim yetenek alanları ön değerlendirme aşamasında görevlendirilen uygulayıcılar ve sınıf öğretmenlerine, anılan görevler kapsamında yapılacak ek ders ücreti ödemesinin yetersiz olduğu iddiasıyla, ön değerlendirme uygulama usul ve esasları ile uygulayıcı sorumluluklarının düzenlendiği "Ön Değerlendirme Uygulama Esaslarının"; Genel Zihinsel Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları başlıklı kısmının 2. maddesinin (a) ve (b) bentlerinin, 3. maddesinin birinci cümlesinin, 20. maddesinin birinci cümlesinin, 23. maddesinde uygulamayı yapan uygulayıcılara artırımlı ek ders ücretine yer verilmemesi suretiyle eksik düzenlemenin, Müzik Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları başlıklı kısmının 3. maddesinin birinci cümlesinde yer alan; ''..sınıf öğretmenleri'' ibaresi ile Resim Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları başlıklı kısmının 3. maddesinin birinci cümlesinde yer alan; ''..sınıf öğretmenleri'' ibaresinin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
07/07/2018 tarih ve 30471 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 4. maddesinin (d) bendinde; " Bilim ve sanat merkezi: Örgün eğitim kurumlarına devam eden; genel zihinsel, görsel sanatlar veya müzik yetenek alanlarında özel yetenekli olan öğrencilere, yeteneklerini geliştirerek kapasitelerini en üst düzeyde kullanmalarını sağlamak amacıyla destek eğitim hizmeti vermek üzere açılan kurumunu(...) ifade eder." hükmü yer almakta olup; "Eğitsel değerlendirme ve tanılama esasları" başlıklı 7. maddesinin 8. fıkrasında; özel yetenekli olarak BİLSEM’e aday gösterilen öğrencilerin eğitsel değerlendirme ve tanılaması ile ilgili iş ve işlemlerin Bakanlıkça yayımlanan kılavuzda açıklanan takvim doğrultusunda yapılacağı belirtilmiştir.
Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Yönerge’nin amacı, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı bilim ve sanat merkezlerinin kuruluş, eğitim ve öğretim, yönetim ve işleyişi ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir."; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; " Bu Yönerge, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı bilim ve sanat merkezlerinin kuruluşu, bu merkezlere devam edecek öğrencilerin seçilmesi, kayıt kabul işlemleri, öğretmenlerin seçilmesi ve hizmet içi eğitimleri ile bilim ve sanat merkezlerinde gerçekleştirilecek eğitim ve öğretim hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin usul ve esasları kapsar."; "Tanılama Süreci" başlıklı 8. maddesinde;" BİLSEM’lere kaydı yapılacak öğrencilerin tanılanmasına ilişkin iş ve işlemler Bakanlığın yayımladığı kılavuz doğrultusunda merkez tanılama sınav komisyonu, il tanılama sınav komisyonu, okul yönlendirme komisyonu, BİLSEM’ler ile rehberlik ve araştırma merkezleri tarafından yürütülür.
(2) Bakanlıkça yürütülecek iş ve işlemler:
a) Tanılama takvimini belirlemek.
b) Sınıf düzeyini veya tanılama yaşını belirlemek.
c) Gözlem formlarını hazırlamak ve ön değerlendirme uygulamasına alınacak öğrencilerin belirlenmesi için planlama yapmak.
ç) Ön değerlendirme uygulamasında kullanılacak ölçme araçlarını ve ölçütleri belirlemek.(...)"; "Ön değerlendirme" başlıklı 10. maddesinde; "Aday gösterilen öğrencilerin ön değerlendirme uygulaması Bakanlıkça belirlenen ölçütler esas alınarak yapılır.
(2) Aday gösterilen öğrenciler Bakanlıkça belirlenen ölçme araçları ile ön değerlendirme uygulamasına alınır." hükmü yer almaktadır.
2021-2022 Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama ve Yerleştirme Kılavuzu'nun "3.5.Ön Değerlendirme Uygulama Esasları" başlıklı bölümüne göre; ön değerlendirme uygulamaları genel zihinsel yetenek alanı için il tanılama sınav komisyonları tarafından belirlenen uygulama merkezlerinde, resim ve müzik yetenek alanları için ise öğrencilerin kayıtlı bulundukları okullarda 19 Şubat-08 Mayıs 2022 tarihleri arasında yapılacaktır. Uygulamaya girecek öğrencilerin randevuları, il tanılama sınav komisyonlarınca MEBBİS/BİLSEM İşlemleri Modülü üzerinden verilecektir. Genel zihinsel yetenek alanı ön değerlendirme uygulamalarında öncelikle uygulamanın yapıldığı bölgedeki RAM’larda görev yapan uygulayıcılar görevlendirilecek, uygulayıcı ihtiyacının karşılanamaması durumunda ise farklı RAM’larda görev yapan uygulayıcılar da görevlendirilebilecektir. Öğretmen ve öğrencilerin uygulamaya çağrı cihazı, telsiz, radyo, cep telefonu gibi haberleşme araçları ile veri bank, dizüstü bilgisayar, el bilgisayarı, cep bilgisayarı, saat dışında fonksiyonu bulunan saat vb. her türlü bilgisayar özelliği olan, özel elektronik donanımlı aletler, hesap makinesi, fotoğraf makinesi, kamera vb. cihazlarla gelmeleri yasaktır. Genel zihinsel yetenek alanı ön değerlendirme uygulamaları cumartesi/pazar günleri ve her gün için 5 (beş) oturum şeklinde yapılacaktır. Resim ve müzik yetenek alanları ön değerlendirme uygulamaları sınıf öğretmenleri tarafından yürütülecektir. Ön değerlendirme uygulamalarında Bakanlıkça belirlenen ölçme araçları kullanılacaktır. Uygulamalara ilişkin usul ve esaslar ile ilgili ayrıca bilgilendirme yapılacaktır. Ön değerlendirme uygulamasına girecek öğrencilerin “Uygulama Giriş Belgeleri” 02 Şubat 2022 tarihinde e-Okul Yönetim Bilgi Sistemi /İlkokul Ortaokul Kurum İşlemleri/Sınav İşlemleri Modülü’nde yayımlanacak olup fotoğraflı giriş belgeleri okul müdürlükleri tarafından onaylanarak öğrenci velilerine imza karşılığında teslim edilecektir.
Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün ''2021-2022 Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama Süreci Uygulama Esasları'' konulu 22/02/2022 tarih ve 44038915 sayılı yazısının 1 nolu ekinde yer alan Ön Değerlendirme Uygulama Esaslarının "Genel Zihinsel Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları" başlıklı bölümünde; "(...) 2. Ön değerlendirme uygulamalarında öğrenci yerleştirme işlemleri il tanılama sınav komisyonu tarafından 25 Şubat 2022 tarihine kadar rehberlik ve araştırma merkezinin hizmet bölgesinde bulunan öğrenci ve uygulayıcı sayısına göre;
a) Bir gün iki oturumdan, her oturum da iki uygulamadan oluşacaktır.
b) Birinci oturumda yer alacak uygulamaların başlangıç saatleri 9.00 ve 10.30; ikinci oturumda yer alacak uygulamaların başlangıç saatleri ise 13.00 ve 14.30 olacak şekilde planlanacaktır.
c) Her bir uygulama salonu on beş öğrenciden oluşturulacaktır. Ön değerlendirme uygulamasına katılacak öğrencilerin randevuları İl Tanılama ve Sınav Komisyonları tarafından MEBBİS/BİLSEM İşlemleri/ BİLSEM Sınav Yeri İşlemleri (İl Komisyonu) / BİLSEM Öğrenci Yerleştirme İşlemleri ekranı üzerinden yapılacaktır.
3. Her uygulama merkezinde açılan salon sayısına bakılmaksızın bir uygulayıcı yedek olarak görevlendirilebilecektir. Görevlendirilecek yedek uygulayıcının her uygulama gününde farklı bir kişi olması esastır. Yedek uygulayıcılar görevli oldukları uygulama merkezinde fiilen hazır bulunacaklardır.
(...)
20. Uygulama ve uygulama sonuçlarının kayıt altına alınması uygulayıcıların sorumluluğundadır. Uygulamanın gizliliğinin sağlanması ise uygulayıcıların, rehberlik ve araştırma merkezlerinin ve uygulamanın gerçekleştirildiği okul/kurum müdürlüklerinin sorumluluğundadır.
(...)
23. Ön değerlendirme sürecinde iki uygulamadan oluşacak her bir oturumda görev alanlara Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerin Ders ve Ek Ders Saatlerine ilişkin Karar’ın 12’nci maddesinin beşinci fıkrası hükmüne göre ücret ödemesi yapılacaktır. (...); "Müzik Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları" başlıklı bölümünde; (...) Ön değerlendirme uygulaması öğrencilerin kayıtlı bulundukları okullarda, öğrencilerin sınıf öğretmenleri tarafından, 8.00-17.00 saatleri arasında ve MEBBİS BİLSEM İşlemleri Modülü üzerinden yapılacaktır. Ancak özel okullara kayıtlı öğrencilerin uygulamaları okul rehber öğretmen/psikolojik danışman tarafından MEBBİS BİLSEM İşlemleri Modülü üzerinden yapılacaktır. Rehber/psikolojik danışman olmaması durumunda uygulamalar okul müdür/müdür yardımcısı tarafından yapılacaktır.(...); "Resim Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları" başlıklı bölümünde, (...)Ön değerlendirme uygulaması öğrencilerin kayıtlı bulundukları okullarda, öğrencilerin sınıf öğretmenleri tarafından, 8.00-17.00 saatleri arasında ve MEBBİS BİLSEM İşlemleri Modülü üzerinden yapılacaktır. Ancak özel okullara kayıtlı öğrencilerin uygulamaları okul rehber öğretmen/psikolojik danışman tarafından MEBBİS BİLSEM İşlemleri Modülü üzerinden yapılacaktır.(...) kuralı yer almaktadır.
16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 01/12/2006 tarih ve 2006/11350 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders Ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'ın "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Kararın amacı, Milli Eğitim Bakanlığının yönetici, öğretmen, uzman ve usta öğreticileri ile diğer görevlilerinin aylık ve ek ders ücreti karşılığında okutacakları ve okutmuş sayılacakları haftalık ders saatlerinin sayısını, ders görevi alacakların niteliklerini ve diğer hususları düzenlemektir." hükmü; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Karar, Milli Eğitim Bakanlığının merkez ve taşra teşkilatı ile Bakanlığa bağlı her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarını, hizmet içi eğitimleri, kurs ve seminerleri kapsar." hükmü yer almakta olup; "Sınav görevi" başlıklı 12. maddesinin 5. fıkrasında; Bakanlığa ve diğer bakanlık ve kurumlara bağlı okullara alınacak öğrenciler ile açık öğretim kapsamında merkezi sistemle yapılan sınavlarda il sınav yürütme kurulu başkan ve üyeleri ile bina, salon sorumlusu ve gözcü olarak görevlendirilen yönetici ve öğretmenlere her sınav oturumu için 5 saat ek ders ücreti ödeneceği, ancak, bu iş ve işlemlerle ilgili döner sermayeden ücret alanlara bu tür ücret ödemesi yapılmayacağı ifade edilmiştir.
Dava devam ederken anılan Karar'a 20/03/2025 tarih ve 9638 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla, "Bilim ve sanat merkezlerine öğrenci seçim sürecinde görevlendirme" başlıklı 12/A maddesi eklenerek; bilim ve sanat merkezlerine öğrenci seçimi sürecinde; ön değerlendirme aşamalarının hafta sonu yapılması hâlinde, bilim ve sanat merkezi il komisyonu başkan ve üyeleri ile bina sorumlusu ve gözetmen olarak görevlendirilen yönetici ve öğretmenlere, günde 5 saati geçmemek üzere, fiilen görev yaptıkları her bir oturum için 1 saat ek ders ücreti ödeneceği kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Dava konusu düzenlemenin Genel Zihinsel Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları başlıklı kısmının 2. maddesinin (a) ve (b) bentleri ile 23. maddesinde uygulamayı yapan uygulayıcılara artırımlı ek ders ücretine yer verilmemesi suretiyle eksik düzenleme iddiası yönünden yapılan inceleme:
Anayasa'nın 125. maddesinin 4. fıkrasında, "Yargı yetkisi, idarî eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olup, hiçbir surette yerindelik denetimi şeklinde kullanılamaz. Yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemez." kuralı ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 2. fıkrasında, "İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler." kuralı yer almıştır.
İdari işlemler üzerindeki yargısal denetim, bu işlemlerin hukuka uygunluğunun saptanmasıyla sınırlıdır. İdarenin takdir yetkisinin denetimine yargı organları yönünden getirilen ve idari işlemlerin yalnızca hukuka uygunluk açısından denetlenebilecekleri biçiminde ifade edilen kural aynı zamanda idarenin takdir yetkisinin kullanılmasında uyması gereken sınırları da koymuş olmaktadır.
Başka bir anlatımla, idarelerin belirli bir kamu hizmetinin etkili ve verimli bir biçimde yürütülmesi, kamu yararının daha somut bir biçimde ortaya konulması için birden çok seçenekten birisini tercihte takdir yetkisiyle donatıldıkları durumda idari yargı organlarının bu yetkisini hukuka uygun olarak kullandığının saptanması koşuluyla idareyi bu seçeneklerden birisini tercihe zorlayacak ya da belli bir yönde işlem veya eylem tesisine zorunlu kılacak biçimde yargı kararı vermeleri Anayasa ve Kanun'un yukarıda belirtilen ilkeleriyle bağdaştırılamaz.
Öğretide türevsel bir yetki olarak kabul edilen idarelerin düzenleme yetkisinin, yasalarla getirilen hükümleri aşacak bir şekilde kullanılamayacağı İdare Hukukunun en temel ilkelerindendir. Ayrıca, mevzuat belirleme tekniği açısından da, idarenin Kanunla kendisine verilmiş olan görevleri idari metinlerle düzenlerken, bu görevlerin gerektirdiği hususlarda, takdir yetkisine sahip olduğu, ancak bu takdir yetkisinin kamu yararı ve düzenine uygun olarak kullanılması gerektiği tartışmasızdır.
Kamu yararı kavramı, tüm devlet organlarının işlem ve eylemlerinin genel nitelikteki amacını ve aynı zamanda nedenini oluşturmakta, çeşitli hak ve özgürlükler açısından bir sınırlama nedeni niteliği de taşımakta olup bu kavram genel bir ifadeyle bireysel, özel çıkarlardan ayrı ve bunlara üstün olan toplumsal yararı ifade etmektedir.
Konuya İlişkin olarak; doktrinde, idareye tanınan takdir yetkisinin kamu yararı amacına ve hizmet gereklerine uygun olarak kullanılmasının zorunlu olduğu, bu hususun, idarenin takdir yetkisi alanı içinde yaptığı işlemlerde hukuken geçerli nedenlere dayanılması ile sağlanacağı, idarenin gösterdiği sebeplerin yargı yerince tartışılacağı, idarenin gösterdiği sebeplerin yargı organınca uygun görülmemesi halinde maksat unsuru yönünden ya da maksat ve sebep unsuru yönünden aykırılık gerekçesiyle iptal edileceği, bir başka anlatımla; idarece işlem tesis gerekçesinin hukuken geçerli bir nedene dayandırılmaması halinde, işlemin tesisinde kamu yararı dışında başkaca bir amaçla hareket edildiği sonucuna ulaşılacağı, dolayısıyla buradaki sebep unsuru yönünden hukuka aykırılık durumunun, işlemi maksat unsuru yönünden sakatlayacağı ifade edilmiştir. (Nuri Alan, Türk İdari Yargısında Yerindelik ve Takdir Yetkisinin Değerlendirilmesi, İdari Yargıda Son Gelişmeler Sempozyumu, (10-11-12 Haziran), Ankara, Danıştay Yayınları,1982, Sf.54-55-56)
Davacı Sendika tarafından; bir günde dört uygulama yapılacağı, her uygulamada on beşer kişilik gruplar halinde farklı öğrencilerin uygulamaya alınacağı, iki farklı uygulamanın bir oturum olarak değerlendirildiği, görevlendirilen öğretmenin sabah iki uygulama için (5 saat ek ders) öğleden sonra iki uygulama için (5 saat ek ders) toplam iki oturum olacak şekilde ücretlendirildiği, dört uygulama için ayrı ayrı ücretlendirme yapılması gerekirken sabah ve öğleden sonraki ikişer oturumun birleştirilerek birer oturum olarak değerlendirilmesinin hatalı bir uygulama olduğu ileri sürülmekte olup; davalı idarece, ortalama 20-25 dakika süren bir uygulama için uygulama başına 5 saat ek ders ödenmesinin kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması amacına uygun olmadığı, Milli eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü’nün görüşü doğrultusunda, öğleden önce (09.00 ve 10.30 uygulaması) ve öğleden sonra (13.00 ve 14.30 uygulaması) olarak toplam iki oturum olarak planlama yapıldığı ve her bir oturum için 5 ek ders saati ücreti ödenmesinin kararlaştırıldığı savunulmaktadır.
Buraya kadar yapılan açıklamalar ışığında; Milli Eğitim Bakanlığına bağlı kurumlarda görevlendirilen yönetici, öğretmen, uzman ve usta öğreticileri ile diğer görevlilerinin aylık ve ek ders ücreti karşılığında okutacakları ve okutmuş sayılacakları haftalık ders saatlerinin sayısını, ders görevi alacakların niteliklerini ve diğer hususları belirleme hususunun Milli Eğitim Bakanlığının görev ve yetkisinde olduğu tartışmasız olup; kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması amacına yönelik olarak, bilim ve sanat merkezlerine öğrenci tanılama ve yerleştirme sürecinin ilk aşaması olan ön değerlendirme uygulamasında görevlendirilen uygulayıcılara anılan görevleri karşılığı yapılacak ek ders ücretinin, hafta sonu olacak şekilde her bir günün iki oturumdan, her oturumun da iki uygulamadan oluşacak şekilde planlanması suretiyle 2022 yılı için yapılan uygulamalarda görev alanlara Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerin Ders ve Ek Ders Saatlerine ilişkin Karar’ın 12’nci maddesinin beşinci fıkrası hükmüne göre ücret ödenmesinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu görülmektedir.
Öte yandan, dava devam ederken Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'a 20/03/2025 tarih ve 9638 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla, "Bilim ve sanat merkezlerine öğrenci seçim sürecinde görevlendirme" başlıklı 12/A maddesi eklenerek; bilim ve sanat merkezlerine öğrenci seçimi sürecinde; ön değerlendirme aşamalarının hafta sonu yapılması hâlinde, görev alan personele günde 5 saati geçmemek üzere, fiilen görev yaptıkları her bir oturum için 1 saat ek ders ücreti ödeneceği kurala bağlanmıştır.
Bu durumda; kamu yararı ile hizmet gereklerine ve üst norm hükümlerine uygun olan dava konusu düzenlemeler yönünden davanın reddi gerekmektedir.
Dava konusu düzenlemenin Genel Zihinsel Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları başlıklı kısmının 3. maddesinin birinci cümlesi yönünden yapılan inceleme:
Dava konusu düzenlemeyle, bilim ve sanat merkezlerine öğrenci tanılama ve yerleştirme işlemleri kapsamında genel zihinsel yetenek ön değerlendirme aşamasında her uygulama merkezinde açılan salon sayısına bakılmaksızın bir uygulayıcının yedek olarak görevlendirilebileceği, görevlendirilecek yedek uygulayıcının her uygulama gününde farklı bir kişi olmasının esas olduğu ve yedek uygulayıcıların görevli oldukları uygulama merkezinde fiilen hazır bulunacakları kurala bağlanmıştır.
Bilim ve Sanat Merkezlerine öğrenci tanılama ve yerleştirme iş ve işlemleri kapsamında gerek ön değerlendirme gerekse bireysel değerlendirme aşamalarının hukuka uygun bir şekilde tamamlanması ve uygulama esnasında yaşanabilecek olumsuzlukların engellenmesi amacıyla gerekli ve yeterli tedbirlerin alınmasının Milli Eğitim Bakanlığı'nın sorumluluğunda olduğu tartışmasızdır.
Bu bağlamda; her bir uygulama merkezi için bir yedek uygulayıcı görevlendirilmesinin anılan tedbir kapsamında olduğu anlaşılmakta olup; uygulama sahasının ihtiyaçlarına yönelik yapılan analiz neticesinde tesis edilen dava konusu kuralda hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Öte yandan; davacı Sendika tarafından, her bir uygulama merkezi için bir yedek uygulayıcı görevlendirilmesinin Merkezi Sınav Yönergesi'ne aykırı olduğu ileri sürülmekte ise de; bilim ve sanat merkezlerine öğrenci tanılama ve yerleştirme sürecinin, "merkezi sınav" olarak nitelenemeyeceği, esasen; burada, yarışma esasına ve/veya sıralama esasına dayalı sınav uygulamasının bulunmadığı, sürecin, bilişsel temelli psikolojik ölçme araçlarının kullanımına dayalı değerlendirme niteliğinde olduğu görüldüğünden davacı Sendika'nın bu iddiasına itibar edilmemiştir.
Ayrıca; genel zihinsel yetenek ön değerlendirme uygulamasında, uygulayıcılar ve/veya yetkili komisyonlarca, yedek personel görevlendirmesinin yetersiz olduğundan bahisle uygulama esnasında olumsuzlukların yaşandığı yolunda bildirim yapılması halinde, konuya ilişkin gerekli tedbirlerin alınması idarenin sorumluluğundadır.
Bu durumda; kamu yararı ile hizmet gereklerine ve üst norm hükümlerine uygun olan dava konusu düzenleme yönünden davanın reddi gerekmektedir.
Dava konusu düzenlemenin Genel Zihinsel Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları başlıklı kısmının 20. maddesinin birinci cümlesi yönünden yapılan inceleme:
Dava konusu kural uyarınca, uygulama ve uygulama sonuçlarının kayıt altına alınması uygulayıcıların; uygulamanın gizliliğinin sağlanması ise; uygulayıcıların, rehberlik ve araştırma merkezlerinin ve uygulamanın gerçekleştirildiği okul/kurum müdürlüklerinin sorumluluğundadır.
Davacı Sendika tarafından, tek bir uygulayıcının sonuçları değerlendirip sisteme girmesinin alacağı sınav ücreti ile karşılaştırıldığında angarya yasağının ihlali niteliğinde olduğu ileri sürülmekte ise de; gönüllülük esasına göre yapılan başvurular çerçevesinde uygulayıcı görevlendirmesi yapıldığı, uygulayıcılara, bilişsel temelli psikolojik ölçme aracı olan Bildiren Sözel Olmayan Testin (BNV) uygulanmasına yönelik gerekli eğitimlerin verildiği, uygulayıcıların, uygulamanın mahiyeti ve karşılığı öngörülen ek ders ücreti hakkında öncesinde bilgi sahibi olduğu dikkate alındığında; davacının iddialarına itibar edilmemiştir.
Öte yandan; bilim ve sanat merkezlerine öğrenci tanılama ve yerleştirme sisteminin birinci basamağı olan ön değerlendirme aşamasında; uygulamanın başlangıç ve bitiş sürelerini yönetmek, bu konuda öğrencileri bilgilendirmek, sürecin sağlıklı olarak yürütülmesi için uygulama sınıfı içinde gerekli tedbirleri alarak uygulamayı tamamlamak, sonuçları kayıt altına alarak ilgili kişi ve birimlere teslimi gereken belge veya kayıtları ulaştırmak suretiyle ön değerlendirme aşaması tamamlamak uygulayıcının sorumluluğundadır. Uygulamanın sağlıklı bir şekilde tamamlanabilmesi için; yukarıda aktarılan her bir aşamanın, bütünün tamamlayıcı parçaları olduğu, her bir aşamaya yönelik sorumluluğun doğası gereği bölünemeyeceği izahtan varestedir. Aksi yönde yapılacak uygulama ise, kayıt ve belge düzeni ile sınav güvenliği bakımından olumsuz neticelerin doğmasına sebebiyet verebilecektir.
Bu durumda; kamu yararı ile hizmet gereklerine ve üst norm hükümlerine uygun olan dava konusu düzenleme yönünden davanın reddi gerekmektedir.
Dava konusu düzenlemenin Müzik Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları başlıklı kısmının 3. maddesinin birinci cümlesinde ve Resim Yetenek Alanı Ön Değerlendirme Uygulama Esasları başlıklı kısmının 3. maddesinin birinci cümlesinde yer alan; ''..sınıf öğretmenleri'' ibareleri yönünden yapılan inceleme:
439 sayılı Kanun ile verilen yetkiye dayanılarak hazırlanan 16/12/2006 tarihli ve 26378 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı'nın 1. maddesinde bu kararın amacının, Millî Eğitim Bakanlığının yönetici, öğretmen, uzman ve usta öğreticileri ile diğer görevlilerinin aylık ve ek ders ücreti karşılığında okutacakları ve okutmuş sayılacakları haftalık ders saatlerinin sayısını, ders görevi alacakların niteliklerini ve diğer hususları düzenlemek olduğu, 5. maddesinde kapsama dâhil örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görevli okul öncesi ve sınıf öğretmenlerinin haftada 18 saat ders okutmakla yükümlü olduğu, bu yükümlülüğün öncelikle alanlarında, alanlarında ders bulunmayanlara ise ihtiyaç hâlinde ve istekleri üzerine alanları dışında ders görevi verilmek suretiyle yerine getirildiği kurala bağlanmıştır.
Davacı Sendika tarafından; resim ve müzik yetenek alanları ön değerlendirme aşamasında sınıf öğretmenlerine görev verilmesinin angarya yasağının ihlali niteliğinde olduğu, müzik ve resim alanında yetkinliği olmayan öğretmenlere alanları ile bağlantısı bulunmayan görev verilmesinin, öğrencilerin gereği gibi değerlendirilmemesi sonucu doğuracağı ileri sürülmekte olup; davalı idarece, sistem üzerinden yapılan değerlendirme için hazırlanan soruların öğretmenlerin erişimine açıldığı, öğrencilerin uygulama sırasında verdiği cevapların sisteme otomatik olarak kaydedildiği ve puanların hesaplandığı, öğretmenlerden herhangi bir değerlendirme yapmalarının istenilmediği, mesai saatleri içerisinde yerine getirilen görev nedeniyle herhangi bir ilave ücret ödemesinin yapılmadığı savunulmaktadır.
Dava konusu düzenlemenin dayanaklarından 2021-2022 Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama ve Yerleştirme Kılavuzu'nda; resim ve müzik alanında ön değerlendirmenin sınıf öğretmenleri tarafından yapılacağının kurala bağlandığı görülmekte olup; resim ve müzik yetenek alanları için yapılacak ön değerlendirmeye ilişkin, uygulama takvimi çerçevesinde, uygulama planı hazırlanırken öğretmenlerin ders saatleri ve ders yoğunluğu gözetilerek asli görevleri aksatmayacak şekilde planlama yapılacağı tabidir.
Söz konusu düzenlemeler ile müzik ve resim yetenek ön değerlendirme aşamasında öğrencilerin uygulama sırasında verdiği cevapların sisteme otomatik olarak kaydedildiği ve puanların hesaplandığı, öğretmenlerin herhangi bir değerlendirme yapmadığı anlaşıldığından, davacı Sendikanın yetkinliği olmayan öğretmenlere alanları ile bağlantısı bulunmayan görev verildiği iddiasına itibar edilmemiştir.
Ayrıca; mesai ve ders saatleri içinde yapılan bir görev olması nedeniyle fazla çalışma kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı da dikkate alındığında, bu hali ile söz konusu düzenlemenin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu, düzenlemede hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda; kamu yararı ile hizmet gereklerine ve üst norm hükümlerine uygun olan dava konusu düzenlemeler yönünden davanın reddi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 28/04/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.