T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/6352
Karar No : 2025/7511
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ... San. ve Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
2- ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, İstanbul ili, Şile ilçesi, ... Köyü sınırları içerisinde bulunan ruhsat sahası içerisinde 53.390,76 m² açık işletme sahası, 1.924,50 m² altyapı tesisi (pasa döküm sahası), 1.444,57 m² verimli toprak depolama alanı olmak üzere toplam 56.759,83 m² ilave alanın ruhsat süresinin sonu olan 16/01/2028 tarihine kadar kullanımı için yapılan 18/05/2021 tarihli (mahkemece sehven 18/06/2020 yazılmıştır.) ilave izin başvurusunun reddine ilişkin Şile Orman İşletme Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işleme dayanak Orman Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasına ekli izin raporunda, talep konusu alanın, tohum meşeçeresi ve gen koruma alanları içerisinde bulunmadığı gibi muhafaza orman içerisinde ve endemik ve korunması gereken nadir ekosistem içerisinde bulunmadığı yönünde tespite yer verildiği, bu bakımdan, talep konusu alanın verimli devlet orman niteliğini haiz olmadığı, ancak söz konusu talep alanı içerisinde kestane, meşe ve diğer yapraklı bitki örtüsünün bulunduğu, alan fonksiyonunun ise en yüksek miktarda odun üretimine haiz olduğu hususları göz önüne alındığında, talep hakkında izin verilmesi halinde ormancılık faaliyetlerinin olumsuz olarak etkileneceği, anılan izin raporunda, yapılacak tesis veya altyapı tesislerinin orman dışında yapılmasının mümkün olmadığının değerlendirildiği, bu kapsamda, daha önceki izin alanı ile yeni talep konusu alanın mevcut ormanlık sahanın derinliklerinde kalması, etrafında da herhangi bir yerleşim merkezi ve imar alanı bulunmaması hususları göz önüne alındığında, yapılan tespitlerin orman ekosisteminin korunması kapsamında uygun olduğu bu durumda, dava konusu izin talebine konu ilave alanın orman olarak muhafazasındaki kamu yararının maden olarak işletilmesine kıyasen daha üstün olduğu sonucuna ulaşıldığından, davacı şirket tarafından ilave işletme saha izni verilmesi için yapılan başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, talep edilen izinlerin ruhsat hukukunun devam ettiği sürece verilmesi gerektiği, bu durumun haklı beklentiden kaynaklandığı, keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: Davalı idare Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından, haksız ve hukuki dayanağı bulunmayan temyiz başvurusunun reddine karar verilmesi gerektiği savunulmuş olup, diğer davalı Orman Genel Müdürlüğünce savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı şirket tarafından, İstanbul ili, Şile ilçesi, ... Köyü sınırları içerisinde bulunan ... ruhsat ve ... erişim numaralı IV-a grubu (Kuvars Kumu) işletme ruhsat sahası içerisinde 53.390,76 m² maden işletme izin alanı, 1.924,50 m² pasa döküm izin alanı, 1.444,57 m² toprak depo izin alanı olmak üzere toplam 56.759,83 m² ilave izin verilmesi istemiyle 29/04/2021 tarihli ve 18/05/2021 tarihinde kayda alınan dilekçe ile başvuruda bulunulduğu, yapılan başvuru üzerine Şile Orman İşletme Müdürlüğü'nce 22/06/2021 tarihli izin raporu oluşturularak yapılan incelemeler sonucu 09/07/2021 tarihli heyet onayı verildiği, tanzim edilen dosyanın Bakanlık makamına onaya sunulduğu, Bakanlık makamının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile reddedildiği, talebin reddine dair işlemin Orman Genel Müdürlüğü İstanbul Orman Bölge Müdürlüğü Şile Orman İşletme Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile davacıya tebliğ edilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 169. maddesinde; "Devlet, ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için gerekli kanunları koyar ve tedbirleri alır. Yanan ormanların yerinde yeni orman yetiştirilir, bu yerlerde başka çeşit tarım ve hayvancılık yapılamaz. Bütün ormanların gözetimi Devlete aittir. Devlet ormanlarının mülkiyeti devrolunamaz. Devlet ormanları kanuna göre, Devletçe yönetilir ve işletilir. Bu ormanlar zamanaşımı ile mülk edinilemez ve kamu yararı dışında irtifak hakkına konu olamaz. Ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemez. Ormanların tahrip edilmesine yol açan siyasi propaganda yapılamaz; münhasıran orman suçları için genel ve özel af çıkarılamaz. Ormanları yakmak, ormanı yok etmek veya daraltmak amacıyla işlenen suçlar genel ve özel af kapsamına alınamaz." amir hükmü bulunmaktadır.
6831 sayılı Orman Kanunu'nun dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan haliyle 16. maddesinde; ''Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir. Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Çevre ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır. Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz. Ruhsatname veya imtiyaz almış olanlarla, ruhsatname veya imtiyaz alacaklar, işe başlamadan evvel çalışma sahalarını orman idaresine haber vermeye ve ormana zarar gelebilecek hallerde, orman idaresinin göstereceği tedbirleri almaya ve yapmaya mecburdurlar. Madencilik faaliyetlerinin ve faaliyetlerle ilgili her türlü yer, yol, bina ile tesislerin hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlarda veya özel ormanlarda yapılmak istenmesi halinde Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilebilir. Bu takdirde kullanım bedeli, kullanım süresi, yapılan bina ve tesislerin devri gibi hususlar genel hükümlere uygun olarak taraflarca tespit edilir. Madencilik faaliyetlerinin sona ermesi neticesinde idareye teslim edilen veya terk edilen doğal yapısı bozulmuş orman alanları rehabilite edilir. Rehabilite maksadı ile bu alanların orman yetiştirilmek üzere inşaat, yıkıntı ve hafriyat atıkları ile doldurularak ağaçlandırmaya hazır hale getirilmesi için büyükşehir mücavir alanlarında büyükşehir belediyelerine, diğer yerlerde ise il ve ilçe belediyelerine bedeli karşılığında izin verilebilir. Maddenin uygulanması ile ilgili tanım, şekil, şart ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.'' düzenlemesine yer verilmiştir.
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan Orman Kanunu'nun 16'ncı Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin ''Kesin İzin'' başlıklı 7. maddesinin ilk fıkrasında; ''Bakanlıkça uygun görülenlere ruhsat süresi dikkate alınarak izin verilir. Ormanlık alandan verilen izin, müracaat sahibine tebliğ edilir. Tebligat tarihinden itibaren üç ay içerisinde izin sahibinden teminat, bedeller ve onaylı taahhüt senedi istenir. Tebligat tarihinden itibaren üç ay içerisinde bedellerin ödenmemesi, teminatın veya onaylı taahhüt senedinin verilmemesi halinde ise saha teslimi yapılmaz, her hangi bir bildirime gerek kalmaksızın izin iptal edilir. İptal işlemi ilgiliye bildirilir. Aynı yerle ilgili yeniden izin talep edilmesi yeni izin talebi olarak değerlendirilir.'' hükmü, ''Kesin izin süre uzatımı'' başlıklı 10. maddesinde; ''(1) İzin sahibinin yenilenmiş ruhsat, revize edilmiş rehabilitasyon projesi ve bu Yönetmelik hükümlerine göre istenen evrak ile birlikte izin süresi son günü mesai bitimine kadar bölge müdürlüğüne müracaatı halinde mevcut iznin bitim tarihinden itibaren bu Yönetmelik hükümlerine göre süre uzatımı yapılabilir. Süre uzatımının Bakanlıkça uygun bulunması halinde teminat ve arazi izin bedeli güncellenir, onaylı taahhüt senedi alınır. (2) İzin süresi ile birlikte ruhsat süresinin de sona ermesi ve izin sahibinin ilgili kanun hükümlerine göre yenilenmiş ruhsatı alamaması halinde; izin sahibinin, izin süresi son günü mesai bitimine kadar Maden İşleri Genel Müdürlüğünden alınmış ruhsat hukukunun yürürlükte olduğuna veya işletme ruhsatına geçişle ilgili işlemlerin devam ettiğine dair belge ile birlikte bölge müdürlüğüne müracaat etmesi, bir yıllık arazi izin bedelini ödemesi ve mevcut taahhüt senedi hükümlerini kabul ettiğine dair onaylı ek taahhüt senedi vermesi halinde bir yıl süreyle izin aynı şartlarla devam eder. (3) Bu maddenin ikinci fıkrasında tanınan süre içinde yenilenmiş ruhsat, revize edilmiş rehabilitasyon projesi ve bu yönetmelik hükümlerine göre istenen evrak ve bir yıllık arazi izin bedelini ödediğine dair belge ile birlikte süre uzatımı için müracaat edilmesi halinde izin bir yıl daha devam eder, ancak bu fıkradaki süre içinde sahada çalışmaya müsaade edilmez.'' düzenlemeleri yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, davacının İstanbul ili, Şile ilçesi, ... Köyü sınırları içerisinde bulunan ruhsat sahası içerisinde toplam 56.759,83 m²'lik ilave orman izni talebinin, davalı idarece "her ne kadar civarında ve bitişiğinde mevcut izinli saha bulunsa da talep alanının verimli devlet ormanına isabet etmesi ve bu yönde ilerlemesi sonucu sosyal probleme sebep olacağı, orman-halk ilişkilerini ve ormancılık faaliyetlerini olumsuz etkileyeceği göz önüne alındığında izin verilmesinde kamu yararı görülmediği" belirtilerek reddedildiği, davacının aşamalardaki beyanlarında ise izin talep edilen sahadan çıkarılacak madenin niteliği itibarıyla ülke ekonomisine önemli ölçüde katkı sağlayacağı yönünde beyanlarda bulunduğu görülmüştür.
Bu durumda, uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için izin talep edilen sahanın verimli devlet ormanına isabet edip etmediği hususu başta olmak üzere, tarafların iddialarının Mahkemesince keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak değerlendirilmesi gerektiğinden eksik inceleme sonucunda davanın reddine karar verilmesine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 13/10/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.