T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/6524
Karar No : 2025/3771
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : S.S. ... Nolu ... Kooperatifini Temsilen
..., ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... sayılı temyiz isteminin incelenmeksizin reddine ilişkin ve ... tarih ve E:..., K:... sayılı istinaf isteminin kabulüne, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Hatay İli, Antakya İlçe Merkezi ile ... Mahallesi arasında yolcu taşımacılığı yapan davacı kooperatif tarafından, Antakya- Defne İlçeleri Merkez Bölgesi toplu taşıma araçları dönüşüm işlemleri kapsamında, Hatay Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) tarafından alınan ... tarih ve ... sayılı kararın iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, büyükşehir belediyelerinde karayolları üzerinde işletilen toplu taşıma araçları ile bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergahlarını, araçların çalışma şekil ve şartları ile teknik özelliklerinin (kapasitesi, model yılı, rengi, plakası vs.) belirlemenin bu amaçla yapılan taşımacılık faaliyetlerinin koordinasyon içerisinde yürütülmesini sağlamanın ve büyükşehir ulaşım ana planı kapsamında bu konulara yönelik kararlar alma ve uygulama yetkisinin büyükşehir belediyelerinde bu amaçlarla hizmet vermek üzere kurulan ulaşım koordinasyon merkezlerine ait olduğu fakat büyükşehir belediyeleri dahilinde daha önce il trafik komisyonları veya valiliklerce alınan karar veya izinlerle elde edilmiş kazanılmış hakların saklı olduğu, öte yandan, toplu taşıma işlerinin büyükşehir belediyesi veya ilçe belediyelerince re'sen yapılabileceği gibi bu hizmetlerin özel hukuk kişileri eliyle de yürütülebileceği açık olup, bu hizmeti yürütülmesinde esas olan unsurun serbest rekabet ortamının gerçekleştirilmesinden ziyade bu hizmetten istifade eden kişilerin elde edeceği toplumsal menfaat, başka bir ifadeyle kamu yararı olması gerektiği, diğer taraftan davalı idare tarafından kamu yararının sağlanması sırasında elbette bu hizmeti sunan kişilerin bireysel menfaatlerini göz ardı etmesinin düşünülemeyeceği, bu bağlamda; davaya konu proje detayları ayrıntılarıyla incelendiğinde; davalı idarenin toplu taşıma hizmetlerinden istifade eden vatandaşların daha rahat ve konforlu bir şekilde hizmet almasını sağlamak, Antakya İlçesi- Defne Merkez Bölgesi'ndeki mevcut trafik kargaşasını ortadan kaldırma maksadıyla kapsamlı bir proje hazırlanması sırasında hizmet sunucularının hali hazırda mevcut kar ve zarar dengelerinin teknik analizinin detaylı bir şekilde yapıldığının görüldüğü, bu durumda; davalı idarenin trafik yoğunluğunun azaltılması, taşıma faaliyetlerinin insan onuruna ve çağın gereklerine uygun, kurumsal bir yapı içerisinde, sistematik ve daha etkin bir şekilde yürütülmesi, toplu taşıma hizmetlerinin engelli vatandaşların erişilebilirliğine uygun hale getirilmesi, yolcuların tek vasıta ile hastane, kamu kurumları ve diğer cazibe noktalarına ulaşabilmeleri, işletmeciler arasında yolcu almaktan kaynaklanan olumsuz rekabeti sonlandırmak ve daha kaliteli ulaşım hizmeti sunulmasını sağlamak amacıyla hazırlamış olduğu "Antakya-Defne Merkez Bölgesi Projesi"nin uygulamaya geçirilmesi ve toplu taşıma işlerinin tek çatı altında yürütülmesi için belediye kanunlarının kendisine verilen yetkiyi kullandığı, dönüşüme katılmak isteyenlerin ise ortak ve eşit şartlarda çalışabilmesi için kendi kuralları ile değil idarenin belirlemiş olduğu kurallarla sisteme dahil olmaları gerektiği, "dönüşüme katılmak isteyen işletmeciler" için belirlenen kriterlerde serbest rekabet ortamını bozacak ve tekelleşmeye yol açacak herhangi bir uygulamanın bulunmadığı dikkate alındığında, ulaşım hizmetlerini sağlamakla yetkilendirilmiş olan davalı idarenin ulaşım hizmetlerini kaliteli, insan onuruna, çağın gereklerine uygun, şehrin yapısını bozmadan şehirde oluşan trafik yoğunluğunu azaltmak ve sistematik hale getirebilmek amacıyla almış olduğu dava konusu kararın hak sahiplerinin menfaatini de düşünerek kişisellikten uzak, somut uygulanabilir ve yukarıda anılan amaca uygun bir düzenleme olduğu sonuç ve kanaatine ulaşılmış olup, bu kapsamda davaya konu davalı idare işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı ayrıca dava dilekçesinde, dava konusu UKOME toplantısına, Milli Savunma Bakanlığı, Kara Ulaştırma Genel Müdürlüğü ve Demiryolları, Liman ve Hava Meydanları İnşaat Genel Müdürlüğü temsilcilerinin katılmamış olması nedeniyle alınan kararın usule uygun olmadığı belirtilmiş ise de, dava konusu UKOME kararı incelendiğinde, dava konusu işlemle doğrudan ilgili olan Hatay Büyükşehir Belediyesi, Defne Belediyesi, Antakya Belediyesi, İl Emniyet Müdürlüğü, İl Jandarma Komutanlığı, Hatay Şoförler ve Otomobilciler Odası temsilcileriyle birlikte 22 kurul üyesinden, 19 üyenin toplantıya katılarak oy kullandığı, kararın 2 üyenin muhalif kalması sonucu, 17 üyenin olumlu oyuyla alındığı, dolayısıyla kurula iştirak etmeyen 3 üyenin oyunun sonucu değiştirmeyeceği gibi dava konusu UKOME kararının içeriğinin kurula katılmayan Milli Savunma Bakanlığı, Ulaştırma Den. Hab. Bak. S. Bölge Müd, Devlet Demiryolları Bak. On. Müdürlüğü ve İskenderun Liman Başkanlığının faaliyet alanlarıyla doğrudan ilgili olmadığı görülmediğinden belirtilen temsilcilerinin kurul kararına katılmamasının dava konusu işlemi sakatlamayacağı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin 17. Maddesinde UKOME toplantılarına kimlerin katılacağı, "Toplantı" başlıklı 19.maddesi ile "Toplantı Usulü" kenar başlıklı 20.maddesinde ise toplantı yapılma usulünün belirlendiği mevzuat hükümlerine göre, ilgili maddede sayılan kurum ve kuruluş temsilcilerin koordinasyon merkezlerine üye olarak katılacakları, UKOME toplantı yeter sayısının üyelerin salt çoğunluğu, karar yeter sayısının ise toplantıya katılanların salt çoğunluğu olduğu açık olmakla birlikte toplantının mevzuata uygun biçimde yapılabilmesi için de toplantı yer ve tarihinin toplantıya üye olarak katılacaklara usulüne uygun bir şekilde bildirilmesi gerektiği, bu doğrultuda, Daire tarafından sözkonusu hususa yönelik olarak yapılan 21/10/2021 tarihli ara kararı ile uyuşmazlığa konu UKOME Kurul kararı alınmadan önce, toplantı günü ve saatinin anılan yönetmeliğin 17. maddesinde sayılan kurumlara bildirilmesine ilişkin davet yazılarının söz konusu kurumlara tebliğine ilişkin belgelerin istenilmesi üzerine idarece gönderilen bilgi ve belgelerden, toplantıya katılmadığı görülen Altınözü Belediye Başkanlığı ile Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı 5. Bölge Müdürlüğü'ne toplantı ile ilgili herhangi bir tebliğin yapılmadığının görüldüğü, buna göre yukarda yer verilen Yönetmelik hükmü gereğince işlemin tesis edildiği tarihte Altınözü Belediye Başkanlığı ile Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı 5. Bölge Müdürlüğü temsilcilerinin toplantıya katılımını sağlamak üzere ilgili idareye herhangi bir tebliğin yapılmadığının anlaşılması karşısında uyuşmazlığa konu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı ve işlemin iptal edilmesi gerekitiğinden, davanın reddi yönünde verilen mahkeme kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle davacı tarafından yapılan istinaf isteminin kabulüne, ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Davalı idare tarafından bölge idare mahkemesinin anılan kararına karşı temyiz yoluna başvurulması üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... sayılı kararıyla, kesin nitelikteki karara karşı temyiz yoluna başvurulamayacağı gerekçesiyle, temyiz isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, öncelikle Bölge İdare Mahkemesi tarafınca kararın kesin verildiği gerekçesiyle temyiz talebinin incelenmeksizin reddine karar verilmiş ise de aynı konuda ki diğer uyuşmazlıklar hakkında verilen kararlarda temyiz yolunun açık olduğu, dava konusu işlemin iptaline ilişkin gerekçenin hukuka uygun olmadığı, dava konusu işlemde doğrudan ilgili olan üyelerin UKOME toplantısına katılımının sağlandığı, iştirak etmeyen üyelerin katılması halinde ise karar sonucunun değişmeyeceğinden temyiz incelenmeksizin ret kararı ile davanın reddi yönünde verilen mahkeme kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle davacı tarafından yapılan istinaf isteminin kabulüne, ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince; uyuşmazlık konusu olayda, Hatay İli, Antakya- Defne İlçeleri Merkez Bölgesi toplu taşıma araçları dönüşüm işlemleri kapsamında, Hatay Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) tarafından tesis edilen ... tarih ve ... sayılı kararın belirtilen bölge genelinde taşımacılık faaliyeti yürüten toplu taşıma kooperatifi üye ve hak sahiplerinin ticari faaliyetinin icrasını süresiz veya otuz gün yahut daha uzun süre engelleyecek bir düzenlemeye matuf olması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz" başlıklı 46'ncı maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde sayılan ve maddede sayılmamakla birlikte bu sonucu doğuran her türlü işlemin temyize tabi olduğu anlaşıldığından kararın temyize açık olduğuna karar verilerek, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:... sayılı kararıyla verilen temyiz isteminin incelenmeksizin reddi kararı kaldırılarak, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin esasına geçilerek, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, kullanılmayan ...-TL yürütmenin durdurulması harcı ile posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 16/04/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.