T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/6810
Karar No : 2025/7575
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALILAR : 1- ... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Üniversitesi
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU :
1- 7417 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 83. madde uyarınca davalı Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen "7417 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanuna Eklenen Geçici Madde 83 Uygulama İlkeleri"nin 6. maddesi ile;
2- Bu düzenlemeye dayalı olarak tesis edilen, üniversiteye yeniden kaydının yapılmamasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi işleminin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
2547 sayılı Kanun’un 83. maddesinin uygulanmasına ilişkin ilkelerin 6. maddesinde, Geçici 83. maddede yer almayan “hukuken geçerli olmayan yollarla kayıt yaptırdığı gerekçesiyle okuldan ilişiği kesilenler” ibaresinin yer aldığı, bu düzenlemenin normlar hiyerarşisine aykırı olduğu, eğitim hakkı ve ödevinin temel hak olduğu, 2547 sayılı Kanun’un Geçici 83. maddesinde düzenlenmeyen kuralın uygulama ilkeleri ile getirilmesinin temel hakkın sınırlanması niteliğinde olduğu, Geçici 83. maddede sahte belge sebebiyle kaydı silinenlerin af Kanunu’ndan yararlanamayacağının düzenlendiği, durumunun bu kapsamda olmadığı, ortaöğretimin tamamını yurt dışında okumadığı için kaydının silindiği, işlemin hukuka aykırı olduğu iddia edilmektedir.
DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI :
... BAŞKANLIĞI'NIN SAVUNMASI : 2547 sayılı Kanun’un Geçici 83. maddesinde, “...sahte belge sebebiyle kaydı iptal edilenler ile kayıt sırasında sahte belge verenler ile...” ve “Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Yükseköğretim Kurulu yetkilidir.” hükmünün olduğu, bu maddeye istinaden 18/07/2022 tarih ve 22.10.361 sayılı Yükseköğretim Genel Kurulu kararının alınarak tüm üniversitelere gönderildiği, anılan kararın 6. maddesi ile "hukuken geçerli olmayan yollarla kayıt yaptırdığı gerekçesiyle okuldan ilişiği kesilen kişilerin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun Geçici 83. madde kapsamından yararlanamayacaklarına" karar verildiği ve dayanak Kanun hükmünden farklı bir düzenleme getirilmediği, üst norma aykırı durum yaratılmadığı, Türkiye Cumhuriyeti uyruğunda olup Türkiye'de yaşayan, Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin sağladığı eğitim öğretim olanaklarından yararlanmayarak, yabancı bir ülkede uzaktan öğretim yoluyla ortaöğretim diploması almış olan kişiler yönünden Türkiye Cumhuriyeti liselerinden mezun olmak suretiyle yükseköğretime geçiş için yapılan merkezi sınavlara çalışan öğrencilere karşı farklı kural ve sınavlara tabi tutulmaları suretiyle ayrıcalıklı bir durum yaratılmasının hakkaniyetle bağdaşmayacağı, Türkiye Cumhuriyeti liselerinden mezun olan öğrencilerle aynı öğrenim düzeyinde sayılması ve bu sebeple aynı hukuk kurallarına tâbi olmaları gerektiği, Milli Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulunca yapılan inceleme soruşturma sürecinde; FETÖ terör örgütü tarafından bu durumdaki kişilere ilişkin olarak İl Milli Eğitim Müdürlüklerinden Denklik Belgesi alınarak Türkiye’deki üniversitelere yerleştiği iddiası olduğu, bunun üzerine Şanlıurfa, Gaziantep ve Bursa İl Milli Eğitim Müdürlüklerinde yapılan incelemede, öğrencilerin yurtdışı eğitimi ile Türkiye’deki eğitiminin çakıştığının tespit edildiği ve ilgili üniversitelere bildirildiği, 04/11/2020 tarih ve 60 sayılı Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararı ile; “Yurtdışında bulunmaksızın uzaktan öğretim yoluyla yurtdışındaki bir liseden diploma alan adayların yurt dışından öğrenci kabul kontenjanları çerçevesinde yükseköğretime geçiş için bu diplomaları ile işlem yapılmaması ancak bu adayların YKS ile yükseköğretime geçiş başvurusu yapabilecekleri, yurtdışındaki bir liseden örgün eğitim yoluyla alınan diplomalar bağlamında ise, pasaport veya emniyet kayıtlarından diplomanın alındığı ülkeye giriş ve çıkışlarının kontrol edilmesi, ilgili ülkede kalınan sürenin lise eğitiminin örgün yolla alındığını desteklememesi halinde bu diplomalar ile de yurt dışından öğrenci kabul kontenjanları çerçevesindeki başvurularına işlem yapılmaması”na karar verildiği, örgün eğitim için pandemi sürecinin dikkate alınması hususunun 18/01/2021 tarihli yazı ile belirtildiği, davacı hakkında da, davacının lise 1, 2 ve 3. Sınıflarını Türkiye’de tamamladığı, lise 4. Sınıfı Açıköğretim Lisesi Yurtdışı Programında tamamladığı, davacının Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar uyarınca TC uyrukluların lise eğitiminin tamamını yurt dışında okumuş olma şartını sağlamadığı, anılan programa kayıt hakkının olmadığı, işlemin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.
... ÜNİVERSİTESİNİN SAVUNMASI : Geçici 83. maddenin uygulama alanı bulabilmesi için öncelikle kazanılmış bir hakkın varlığının gerektiği, davacının 2020-2021 eğitim yılında YÖS’e girerek ... Fakültesi’ne kayıt olduğu, daha sonra lise diploması üzerinde yapılan incelemede lise eğitiminin tamamını yurt dışında okumadığının tespit edildiği ve okul ile ilişkisinin kesildiği, anılan işleme açılan davanın derdest olduğu, hukuken geçerli olmayan yollarla kayıt yaptırdığı tespit edildiğinden 2547 sayılı Kanun’un Geçici 83. maddesinden yararlanmasının mümkün olmadığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava; Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi ... Fakültesi öğrencisi iken ilişiği kesilen davacı tarafından, 2547 sayılı Kanun'a 7417 sayılı Kanun ile eklenen Geçici 83. madde kapsamındaki öğrenci affından yararlanmak istemiyle yaptığı başvurunun "üniversiteden ilişiğinin kesilmesine ilişkin işleme karşı açılan davanın karara bağlanmasının beklenmesi gerektiğinden" bahisle reddine ilişkin Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi ... Fakültesi Dekanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işlemi ile 7417 Sayılı Kanun İle 2547 Sayılı Kanuna Eklenen Geçici Madde 83 Uygulama İlkelerinin 6. maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 26. maddesinde, Ortaöğretim; "ilköğretime dayalı dört yıllık zorunlu örgün veya yaygın öğrenim veren genel, mesleki ve teknik öğretim kurumları ile mesleki eğitim merkezlerinin tümünü kapsayan öğretim" olarak tanımlanmış; 28. maddesinde, ortaöğretimin amaç ve görevleri, "Milli Eğitimin genel amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olarak,
1. Bütün öğrencilere ortaöğretim seviyesinde asgari ortak bir genel kültür vermek suretiyle onlara kişi ve toplum sorunlarını tanımak, çözüm yolları aramak ve yurdun iktisadi sosyal ve kültürel kalkınmasına katkıda bulunmak bilincini ve gücünü kazandırmak,
2. Öğrencileri, çeşitli program ve okullarla ilgi, istidat ve kabiliyetleri ölçüsünde ve doğrultusunda yüksek öğretime veya hem mesleğe hem de yüksek öğretime veya hayata ve iş alanlarına hazırlamaktır." şeklinde belirtilmiştir.
Anılan hükümlerden de anlaşılacağı üzere Ülkemizde ortaöğretim, ilköğretim üzerine görülen zorunlu ve belli istinisnalar dışında yurtiçinde alınması gereken bir eğitimdir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Yükseköğretim Kurulu" başlıklı 6. maddesinin (a) bendinde, Yükseköğretim Kurulu'nun, tüm yüksek öğretimi düzenleyen ve yükseköğretim kurumlarının faaliyetlerine yön veren, bu kanunla kendisine verilen görev ve yetkiler çerçevesinde özerkliğe ve kamu tüzel kişiliğine sahip bir kuruluş olduğu belirtilmiş, "Yükseköğretim Kurulunun görevleri" başlıklı 7. maddesinin (h) bendinde; “Üniversitelerin her eğitim - öğretim programına kabul edeceği öğrenci sayısı önerilerini inceleyerek kapasitelerini tespit etmek; insangücü planlaması, kurumların kapasiteleri ve öğrencilerin ilgi ve yetenekleri doğrultusunda ortaöğretimdeki yönlendirme esaslarını da dikkate alarak öğrencilerin seçilmesi ve kabul edilmesi ile ilgili esasları tespit etmek”, (ı) bendinde; “Yükseköğretim kurumlarında ve bu kurumlara girişte imkan ve fırsat eşitliği sağlayacak önlemleri almak” Yükseköğretim Kurulunun görevleri arasında sayılmıştır. Yine anılan Kanunun, 11/04/2012 tarih ve 28261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6287 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile değişik "Yükseköğretime giriş ve yerleştirme" başlıklı 45. maddesinde, yükseköğretime giriş ve yerleştirmenin nasıl yapılacağı düzenlenmiş olup, (a) bendinde, yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemlerinin imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılacağı; (b) bendinde, yükseköğretim kurumlarına esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî sınavlarla girileceği belirtildikten sonra, (f) bendinde, "Yabancı uyruklu öğrenciler ile ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlayan öğrencilerin yükseköğretim kurumlarına kabul usul ve esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir. Uluslararası andlaşmalar gereği Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında burslu olarak öğrenim görecek yabancı uyruklu öğrencilerin yerleştirme işlemleri Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılır." hükmü, Geçici Madde 83'de ise; (Ek: 1/7/2022-7417/35 md.)"Yükseköğretim kurumlarında hazırlık dâhil bütün sınıflarda intibak, önlisans, lisans tamamlama, lisans, lisansüstü öğrenimi gören öğrencilerden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar, kendi isteğiyle ilişikleri kesilenler dâhil, terör suçu ile kasten öldürme suçlarından (madde 81, 82 ve 83), işkence suçundan (madde 94 ve 95), eziyet suçundan (madde 96), cinsel saldırı (madde 102), çocukların cinsel istismarı (madde 103), uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan (madde 188) mahkum olanlar ile sahte belge sebebiyle kaydı iptal edilenler ile kayıt sırasında sahte belge verenler ile 5/12/1951 tarihli ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 71 inci maddesinde yazılı suçlar ile terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı nedeniyle ilişiği kesilenler hariç, her ne sebeple olursa olsun ilişiği kesilenler ile bir programı kazanarak kayıt yapma hakkı elde ettikleri halde kayıt yaptırmayanlar bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dört ay içinde ilişiklerinin kesildiği veya kayıt hakkı kazandıkları yükseköğretim kurumuna başvuruda bulunmaları şartıyla bu Kanunun 44 üncü maddesinde belirtilen esaslara göre 2022-2023 eğitim-öğretim yılında öğrenimlerine başlayabilirler.
Birinci fıkra kapsamında yeniden öğrenime başlayanların askerlik ertelemeleri 25/6/2019 tarihli ve 7179 sayılı Askeralma Kanununun 20 nci maddesindeki usul ve esaslara göre yapılır. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte askerlik görevini yapmakta olanlar terhislerini takip eden 2 ay içinde ilgili yükseköğretim kurumuna başvurmaları halinde bu maddede belirtilen haklardan yararlandırılır.
Bu maddede yer alan hükümlerden yararlanarak ayrıldığı yükseköğretim kurumuna kayıt yaptıranlardan ÖSYS/YKS puanı giriş yılı itibarıyla aynı veya farklı bir diploma programının aynı türden taban puanına sahip olanlar, bu programlardan birine yatay geçiş talebinde bulunabilecektir. Bu kapsamda farklı bir diploma programından yatay geçişle kabul edilecek öğrenci sayıları, ilgili programa kayıtlı öğrenci sayısı ve üniversitenin fiziki koşulları dikkate alınmak suretiyle belirlenir. Buna ilişkin usul ve esaslar yükseköğretim kurumları senatolarınca belirlenir.
Bu maddeden yararlanıp bir yükseköğretim kurumunda öğrenci statüsü kazananlar başvurmaları halinde Anadolu Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, Atatürk Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi bünyesindeki açık öğretim önlisans veya lisans düzeyindeki eşdeğer programlara yatay geçiş yapabilirler. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Yükseköğretim Kurulu yetkilidir." hükmü yer almaktadır.
Dosya içeriğinden; davacının, örgün eğitim kurumu olan Diyarbakır Yenişehir Dicle Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesine 2014-2015 eğitim-öğretim yılında kayıt yaptırdığı, lise 1, 2 ve 3. sınıf öğrenimini burada tamamladıktan sonra adı geçen okuldan ayrılarak e-okul sistemi üzerinden 08/10/2018 tarihinde Açık Öğretim Lisesi Yurtdışı Programı'na kayıt yaptırdığı ve lise 4. sınıf derslerinden 3 (üç) dönem uzaktan eğitim görerek mezun olması üzerine de yabancı uyruklu öğrenci kontenjanından yararlanarak Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi ... Fakültesine 26/08/2020 tarihinde kayıt yaptırdığı, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı, Yürütme Kurulunun 04/11/2020 tarih ve 2020.60. sayılı kararında belirtilen yurtdışından öğrenci kabul kontenjanından yararlanmak için ortaöğretimin tamamının yurt dışında tamamlanması gerektiğine ilişkin kurala uymadığı gerekçesiyle ... tarih ve ... sayılı işlemle okulla ilişiğinin kesildiği, kaydının silinmesine karşı açtığı davada, ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile; 2020-2021 Eğitim ve Öğretim Yılı'nda Yabancı Uyruklu Öğrenci Sınavı (YÖS) yoluyla Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi ... Fakültesi'ne kaydı yapılan davacının, ortaöğretimin tamamını yurtdışında görmediği yalnızca lise 4. sınıfın son yarısında Açık Öğretim Lisesi Yurtdışı programında uzaktan eğitim görerek tamamlandığı bu haliyle 2547 sayılı Yükseköğretim Kanun'un 6287 sayılı Kanun'la değişik 45/f maddesinin verdiği yetki doğrultusunda yayınlanan "Yurtdışından öğrenci kabulüne ilişkin esaslar" kapsamında ortaöğretiminin tamamını yurtdışında görme şartını sağlamadığının anlaşıldığı gerekçesi ile davanın reddine karar verildiği, davacının istinaf talebinin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedildiği ve bu karara karşı yapılan temyiz talebinin ise Danıştay Sekizinci Dairesinin E:2023/6220 esasında kayıtlı ve halen derdest olduğu, 05/07/2022 tarih ve 31887 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7417 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na yukarıda metnine yer verilen Geçici 83. maddenin eklenmesi üzerine davacı tarafından, okul kaydının silinme sebebinin 2547 sayılı Kanun'un Geçici 83. maddesinde belirtilen kapsam dışı hallerinden olmadığından bahisle okula kaydının yeniden yapılması için 06/09/2022 tarihinde davalı Üniversiteye başvuruda bulunulduğu ve davalı üniversite tarafından, 7417 Sayılı Kanun İle 2547 Sayılı Kanuna Eklenen Geçici Madde 83 Uygulama İlkelerinin 6. maddesi "Hukuken geçerli olmayan yollarla kayıt yaptırdığı gerekçesiyle okuldan ilişiği kesilen kişilerin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun Geçici 83'üncü madde kapsamından yararlanamayacaklarına" ilişkin kararı doğrultusunda ilişiğin kesilmesine ilişkin ... tarih ve ... işlem sayılı işleme karşı açılan davanın karara bağlanmasının beklenilmesi gerektiğinden bahisle istemin reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
7417 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 83. madde uyarınca Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen "7417 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanuna Eklenen Geçici Madde 83 Uygulama İlkeleri"nin 6. maddesinde; "Hukuken geçerli olmayan yollarla kayıt yaptırdığı gerekçesiyle okuldan ilişiği kesilen kişilerin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun Geçici 83'üncü madde kapsamından yararlanamayacaklarına" ilişkin kurala yer verilmiştir. Türk Medeni Kanunu'nun 2. maddesinde; "Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır. Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.
" hükmü bulunmaktadır.
Bütün bu açıklamalar çerçevesinde; olayın başından itibaren ortada hukuken geçerli bir kaydı bulunmayan davacının hukuk düzenince korunması gereken bir hakkının olduğundan söz etmeye olanak bulunmamakta olup, 2547 sayılı Kanun’un Geçici 83. maddesinin konuluş amacının amaçsal yorum yöntemine uygun olarak yorumlanmasıyla düzenlenen "7417 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanuna Eklenen Geçici Madde 83 Uygulama İlkeleri"nin 6. maddesinde yer alan "hukuken geçerli olmayan yollarla kayıt yaptırdığı gerekçesiyle okuldan ilişiği kesilenler" düzenlemesinde hukuka aykırılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Öte yandan, yukarıda değinilen Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı, Yürütme Kurulunun 04/11/2020 tarih ve 2020.60. sayılı yurtdışından öğrenci kabul kontenjanından yararlanma konulu genel nitelikteki düzenleyici işlem esas alınarak tesis edilen kayıt silme işlemine karşı açılan ve düşünce verildiği tarih itibariyle lehine bir karar verilmeyen davacının yeniden kayıt yapılması talebinin karara bağlanabilmesi için yargı kararının nihai sonucunun beklenilmesine ilişkin bireysel işlemde de sonucu itibariyle hukuka aykırı bir durum olmadığı anlaşılmaktadır. Açıklanan nedenlerle, hukuken geçerli bir sebebe dayanmayan davanın reddine karar verilmesi gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı, lise eğitiminin 1, 2 ve 3. sınıflarını Türkiye’de, 4. sınıfını açık öğretim olarak yurt dışında okuyarak 08/07/2019 tarihinde yurt dışı lise diploması almıştır.
Yurt dışı lise diploması ile Yabancı Öğrenci Sınavına başvurmuş ve Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Rektörlüğü ... Fakültesi’ne kaydını yaptırmıştır.
Davacının ortaöğretiminin tamamını yurt dışında tamamlamadan Yabancı Öğrenci Sınavına girerek üniversiteye yerleştiği gerekçesiyle ilişiği ... tarih ve ... sayılı Üniversite işlemiyle kesilmiştir. Bu işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle açtığı davada Mahkemece, “2020-2021 Eğitim ve Öğretim yılında Yabancı Uyruklu Öğrenci Sınavı (YÖS) yoluyla Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi ... Fakültesi'ne kaydı yapılan davacının, ortaöğretimin tamamını yurtdışında görmediği, yalnızca lise 4. sınıfın son yarısında Açık Öğretim Lisesi Yurtdışı programında uzaktan eğitim görerek eğitimi tamamladığı, bu haliyle 2547 sayılı Yükseköğretim Kanun'un 6287 sayılı Kanun'la değişik 45/f maddesinin verdiği yetki doğrultusunda yayınlanan "Yurtdışından öğrenci kabulüne ilişkin esaslar" kapsamında ortaöğretiminin tamamını yurtdışında görme şartını sağlamadığı, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu kararı gereğince davacının kazanılmış hakkından yada haklı beklentisinden söz edilemeyeceği” gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 30/01/2025 tarih ve E:2023/6220, K:2025/242 sayılı kararıyla Mahkeme kararının onanmasına karar verilmiştir.
Davacı tarafından, 2547 sayılı Kanun'a 7417 sayılı Kanun ile eklenen geçici 83. madde kapsamında öğrenci kaydının tekrar yapılması talebiyle davalı Üniversiteye yapılan başvurunun, davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı işlemi ile, ilişiğin kesilmesine ilişkin işleme karşı yargı yoluna başvurulduğu, 83. maddeden faydalanmasına ilişkin talebin, Mahkemede açılan davanın karara bağlanmasından sonra değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle reddine karar verilmiştir.
Davacı tarafından anılan işlem ve dayanak düzenlemenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT :
Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti'nin nitelikleri olarak belirtilen hukuk devletinin temel ilkeleri arasında "hukuki güvenlik" ve "belirlilik" ilkeleri yer almaktadır. Kişilerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde Devlete güven duyabilmesini, Devletin de yaptığı düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Hukuki güvenlik ve hukuki istikrar kişilerin gelecekle ilgili plan, düşünce ve kararlarında, var olan hukuk kurallarına güvenerek hareket etmelerinin hukuken korunmasına dayanak teşkil eder.
Anayasanın 124. maddesi gereği idarelerin, düzenleme yetkisine sahip olduğu alanlarda, eski hukuki durum çerçevesinde, hak kayıplarını önleyici düzenleme yapması da gerekmektedir. Bu sayede; hukuk devleti olmanın gereği olarak üstün kamu yararı ihlal edilmeden, kişilerin hukuki güvenliği korunmakla birlikte, idari istikrar da sağlanmaktadır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun, 11/04/2012 tarih ve 28261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6287 sayılı Kanun'un 14 maddesi ile değişik "Yükseköğretime giriş ve yerleştirme" başlıklı 45. maddesinde, yükseköğretime giriş ve yerleştirmenin nasıl yapılacağı düzenlenmiş olup, (a) bendinde, yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemlerinin imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılacağı; (b) bendinde, yükseköğretim kurumlarına esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî sınavlarla girileceği, (f) bendinde, yabancı uyruklu öğrenciler ile ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlayan öğrencilerin yükseköğretim kurumlarına kabul usul ve esaslarının Yükseköğretim Kurulu tarafından belirleneceği, hükmü yer almıştır.
Aynı Kanun'un Geçici 83. maddesinde, "Yükseköğretim kurumlarında hazırlık dâhil bütün sınıflarda intibak, önlisans, lisans tamamlama, lisans, lisansüstü öğrenimi gören öğrencilerden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar, kendi isteğiyle ilişikleri kesilenler dâhil, terör suçu ile kasten öldürme suçlarından (madde 81, 82 ve 83), işkence suçundan (madde 94 ve 95), eziyet suçundan (madde 96), cinsel saldırı (madde 102), çocukların cinsel istismarı (madde 103), uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan (madde 188) mahkum olanlar ile sahte belge sebebiyle kaydı iptal edilenler ile kayıt sırasında sahte belge verenler ile 5/12/1951 tarihli ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 71 inci maddesinde yazılı suçlar ile terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı nedeniyle ilişiği kesilenler hariç, her ne sebeple olursa olsun ilişiği kesilenler ile bir programı kazanarak kayıt yapma hakkı elde ettikleri halde kayıt yaptırmayanlar bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dört ay içinde ilişiklerinin kesildiği veya kayıt hakkı kazandıkları yükseköğretim kurumuna başvuruda bulunmaları şartıyla bu Kanunun 44 üncü maddesinde belirtilen esaslara göre 2022-2023 eğitim-öğretim yılında öğrenimlerine başlayabilirler.
...
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Yükseköğretim Kurulu yetkilidir." kuralı yer almıştır.
2547 Sayılı Yükseköğretim Kanununa eklenen Geçici Madde 83 uyarınca bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirleme konusunda Yükseköğretim Kuruluna verilen yetki doğrultusunda, söz konusu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar 18/07/2022 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul toplantısında belirlenmiş ve, "6) Hukuken geçerli olmayan yollarla kayıt yaptırdığı gerekçesiyle okuldan ilişiği kesilen kişilerin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun Geçici 83’üncü madde kapsamından yararlanamayacaklarına" karar verilmiştir.
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 06/11/2020 tarihli 75850160-301.02.03-E.71226 sayılı ''Yurtdışından Öğrenci Kabul Kontenjanlarından Yararlanan T.C. Vatandaşları'' konulu yazısında; a) Yurtdışında bulunmaksızın uzaktan öğretim yoluyla yurtdışındaki bir liseden diploma alan adayların yurt dışından öğrenci kabul kontenjanları çerçevesinde yükseköğretime geçiş için bu diplomaları ile işlem yapılmaması ancak bu adayların YKS ile yükseköğretime geçiş başvurusu yapabilecekleri, d) Halihazırda bu tür diplomalar ile yurt dışından öğrenci kabul kontenjanlarına kayıt yaptırmış olan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı veya uyruğundan biri T.C olan çift uyruklu öğrencilerin durumlarının yukarıdaki hususlar çerçevesinde incelenerek işlem yapılması, e) Yukarıda belirtilen hususlara aykırı kayıt yapılmış olduğu tespit edilen öğrencilerle ilgili olarak tesis edilen işlemin iptalinin gerektiğinin bildirilmesinin uygun görüldüğü belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
7417 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 83. madde uyarınca davalı Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen "7417 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanuna Eklenen Geçici Madde 83 Uygulama İlkeleri"nin 6. maddesi yönünden:
Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun 06/07/1987 tarih ve E:1987/1,2,4, K:1987/2 sayılı kararında, hile ile veya idareyi yanıltarak bir yükseköğretim kurumuna kaydını yaptıran ve ara sınıflarda bulunan öğrencilerin, bu durumun idare tarafından farkına varılması üzerine, idari işlemlerin geri alınması yoluyla öğrenim süresi içinde yükseköğretim kurumlarından kayıtlarının silinebileceği, geri alma işleminin ise her zaman yapılabileceği kabul edilmiştir.
Hukuka aykırı olarak tesis edilen idari işlemlerden dolayı ilgili yararına hak veya korunması gereken yerleşmiş bir durum veya hukuki statü doğmuş ise, bu işlemin ancak yokluk ve mutlak butlan halleri ile malül olması, kişinin gerçek dışı beyan veya hilesinin ya da idarenin mevzuatta açıkça öngörülen hükmün uygulanmasında hataya düşmesi sonucunda tesis edildiğinin anlaşılması hallerinde, idare tarafından herhangi bir süre şartına bağlı olmaksızın geriye doğru yürür şekilde her zaman geri alınabileceği, aksi durumda hak doğuran idari işlemlerin ancak iptal davası süresi içerisinde geri alınabileceği; bu sürenin geçmiş olması halinde ise, idareye güven ve idari istikrar prensipleri gereğince bu tür idari işlemlerin yapay bir kesinlik kazanacağı doktrin ve içtihatlarda kabul edilmektedir.
Hukuka aykırılığı sabit, yok hükmünde olan işlemler; ilgilinin hilesine dayalı işlemler, idarenin açık hatası sonucu yapılan işlemler ve hemen hak doğurmaya elverişli olmayan işlemlerdir. Bu işlemlerin ise kazanılmış bir hak doğurmayacağı tartışmasızdır.
Dava konusu düzenleme hükmünün kabul edilmesindeki gerekçe ise, öğrencilik statüsünün kazanılmasına ve idarenin yanlış işlem yapmasına kişilerin hilesinin veya gerçek dışı beyanının sebep olmasıdır.
Bu durumda, hile ile tesis edilen işlemlerin hiçbir zaman hukuken geçerli sayılamayacakları, hukuka aykırı yollarla kayıt yaptıran öğrencilerin hukuken öğrenci sıfatını kazanamayacakları, bu kişilerin öğrenci statüsü içine giremeyecekleri ve bu tür işlemlerin idare tarafından her zaman geri alınabileceği sabit olduğundan, bu yönde tesis edilen dava konusu Usul ve Esasla'ın 6. maddesinde yer alan "Hukuken geçerli olmayan yollarla kayıt yaptırdığı gerekçesiyle okuldan ilişiği kesilen kişilerin, madde kapsamından yararlanamayacaklarına" ilişkin hükmünde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bireysel işlem yönünden;
TC uyruklu olup ortaöğretimini yurt dışında sürdüren öğrencilerin, Türkiye'deki yükseköğretim kurumlarının yurt dışından öğrenci kabul kontenjanlarına kabulleri, 2547 sayılı Kanun'un 45. maddesinde yer alan "... ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlayan öğrencilerin yükseköğretim kurumlarına kabul usul ve esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir..." hükmü uyarınca "ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlamış olma" şartı ile yapılmaktadır.
Buna göre; yabancı bir ülkedeki liselerde öğrenim görmek üzere gitmiş olup da, fiilen yurtdışında bulunmak suretiyle ortaöğretimlerinin tamamını tamamlayarak mezun olanların, üniversitelerin yurt dışından öğrenci kabul kontenjanlarına başvuru hakkına sahip olduğu açıktır. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın 04/11/2020 tarih ve 2020.60 sayılı Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararının da, uzaktan öğretim yoluyla yurtdışındaki bir liseden diploma alan adayların yurt dışından öğrenci kabul kontenjanları çerçevesinde yükseköğretime geçiş için bu diplomaları ile işlem yapılmaması, yurtdışındaki bir liseden örgün eğitim yoluyla alınan diplomalar bağlamında ise, pasaport veya emniyet kayıtlarından diplomanın alındığı ülkeye giriş ve çıkışlarının kontrol edilmesi, ilgili ülkede kalınan sürenin lise eğitiminin örgün yolla alındığını desteklememesi halinde bu diplomalar ile yurt dışından öğrenci kabul kontenjanları çerçevesindeki başvurularına işlem yapılmaması hususu belirtilmek suretiyle, 2547 sayılı Kanun'da aranılan "ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlamış olma" şartının sağlanması gerektiğine yönelik olduğu anlaşılmaktadır.
Davacının, 2020-2021 eğitim ve öğretim yılı başında Yurtdışından Öğrenci Kabul kontenjanından faydalanarak davalı üniversitesinin ... Fakültesine yaptırmış olduğu kaydının, Yükseköğretim Kanunu'nun 45/f maddesi ile Yükseköğretim Kurulu tarafından yayımlanan Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslara aykırı olarak, ortaöğretimin tamamının yurtdışında tamamlanmadığı gerekçesiyle silinmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı davalı idare işleminin iptali istemiyle açılan davada verilen davanın reddine ilişkin kararın Dairemizin 05/02/2025 tarih ve E:2023/147, K:2025/414 sayılı kararı ile onanarak kesinleştiği görülmektedir.
Bu durumda; 7417 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu'na eklenen Geçici Madde 83 Uygulama İlkelerinin 6. maddesinde yer alan ''Hukuken geçerli olmayan yollarla kayıt yaptırdığı gerekçesiyle okuldan ilişiği kesilen kişilerin 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu'nun Geçici 83'üncü madde kapsamından yararlanamayacaklarına'' ilişkin hüküm karşısında, hukuken geçerli olmayan yollar ile davalı üniversiteye kayıt yaptırdığı Dairemiz kararıyla ortaya konulan davacının öğrenci affından yararlanma talebinin uygun görülmemesine ilişkin Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi'nin ... tarih ve E.... sayılı işleminde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Davacının adli yardım istemi kabul edildiğinden davacıdan alınmayan ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL'nin tahsili için davanın kesinleşmesinden sonra ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmasına
3.Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
14/10/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.