T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/7249
Karar No : 2025/7044
DAVACILAR : 1- ... Derneği
2- ...
VEKİLLERİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU :
20/09/2022 tarih ve 31959 sayılı Resmi Gazete'de Yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesiyle 29/05/2013 tarih ve 28661 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'ne eklenen; "Emniyet kemeri simülasyon eğitimi" başlıklı 16/A maddesi ile 2. maddesiyle eklenen "Sınav sorumlusu tamamlayıcı eğitimi" başlıklı Geçici 15. maddesinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Dava konusu değişiklik ile Yönetmeliğin 16. maddesinden sonra gelmek üzere 16/A maddesinin yürürlüğe konulduğu, düzenlemeye göre; emniyet kemeri simülasyonu uygulamasının getirildiği, ancak; emniyet kemeri simülasyon eğitiminin icrailiğinin bulunmadığı, simülasyon eğitiminin emniyet kemeri takılı olmadığı halde trafik kazası yaşanması durumunda olabilecekleri modellemeyi amaçladığı, bu nedenle yerden beş metre yükseklikte modellenmiş bir aracın içerisinde kişilerin emniyet kemeri takılı olmadan kontrollü şekilde taklalar atmasının öngörüldüğü, ileri yaştaki bireyler için tehlikeli bir deneyim olacağı, kaza simülasyonunun riskler barındırdığı, öngörülen simülasyon eğitiminin çok pahalı olduğu, sistemin kurulmasının kurumlara mali bir yük getireceği, bu sistemi kuracak mali gücü bulunmayan kursların iş yapamayacağı, bu durumun da rekabeti olumsuz etkileyeceği, zira; anılan simülasyonu kurmayan kursların faaliyetlerinin devamına izin verilmeyeceği, düzenlemenin kamusal bir faydasının bulunmadığı, Yönetmeliğin Geçici 15. maddesinde ise; sınav sorumlusu tamamlayıcı eğitiminin düzenlendiği, buna göre; 29/05/2013 tarihinden önce motorlu taşıt sürücüleri kursu direksiyon eğitimi dersi sınav sorumlusu belgesi alanlardan en az yüksekokul mezunu, en az üç yıl önce alınmış ve kursiyerlerin alacağı sürücü sertifikası sınıfından sürücü belgesi bulunan ve hali hazırda kamu personeli olarak çalışanlardan bu maddenin yayım tarihinden itibaren altı ay içerisinde başvurmaları halinde hizmet içi eğitime alınacağı, hizmet içi eğitimi tamamlayanların Motorlu Taşıt Sürücüleri Kurs Uygulama Sınav Sorumlusu Hizmet İçi Eğitimi Tamamlama Belgesi almaya hak kazananların direksiyon eğitimi sınavı uygulama ve değerlendirme komisyonunda görevlendirileceğinin kurala bağlandığı, direksiyon eğitimi sınavının, kamu personeli olarak çalışan ve en az yüksek okul mezunu olan ve üç yıl ve üzeri ehliyet sahibi herkes tarafından yapılabilmesinin Kanun’a aykırı olduğu, söz konusu eğitim dersi sınavının ülkemizde öğretmenlere tanınan bir hak olduğu, bu görevin hiçbir gerekçe gösterilmeksizin bütün kamu görevlilerine tanınmasının rekabeti engellediği, ayrıca bu kişilerin eğitimci kimliklerinin de bulunmadığı, düzenlemelerin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olduğu ve iptali gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI :
29/05/2013 tarih ve 28661 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yönetmeliğin taslak hali hakkında İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü’nden görüş sorulduğu, taslağa ilişkin görüşlerin yer aldığı görüşün yer aldığı yazının 17. maddesinde emniyet kemeri simülasyonu ile ilgili İçişleri Bakanlığı’nca teklif verildiği, Yönetmeliğin 31. maddesinin 1. fıkrasının eksik düzenlendiği iddiasıyla açılan bir davada Danıştay Sekizinci Dairesi’nin 31/03/2022 tarih ve E2020/6160; K:2022/2269 sayılı kararında; direksiyon eğitimi uygulama ve değerlendirme sınav komisyonunun bir başkan ve bir üyeden oluşacağı, başkan ve üyenin; Genel Müdürlük, il/ilçe milli eğitim müdürlüğü personel veya o il/ilçede bulunan okullarda bulunan görevli öğretmenler ve diğer personeller arasından oluşturulacağına ilişkin belirleme yönünden davanın reddine, dava konusu değişiklikten önceki dönemde gerekli eğitimleri tamamlayarak direksiyon eğitimi dersi sınav sorumlusu belgesi alanlar açısından geçiş hükümleri içermediğinden bahisle iptaline karar verildiği, Geçici 15. maddenin anılan yargı kararının uygulanması amacıyla hazırlandığı ve yürürlüğe konulduğu, dava konusu düzenlemelerin iptali isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Kısmen davanın reddi kısmen dava konusu işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava; 20/09/2022 tarih ve 31959 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik'in 1. maddesiyle 29/05/2013 tarih ve 28661 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'ne eklenen; "Emniyet kemeri simülasyon eğitimi" başlıklı 16/A maddesi ile 2. maddesiyle değişik, "Sınav sorumlusu tamamlayıcı eğitimi" başlıklı Geçici 15. maddesinin iptali istemiyle Milli Eğitim Bakanlığına karşı açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Sürücü adaylarının sınavları ile sürücü belgelerinin verilmesi esasları" başlıklı 42. maddesinin üçüncü fıkrasında, "Sürücülerin eğitimleri ve sınavları, eğitimlerin ve sınavların süresi, içeriği ve yapılacağı yerlerin özellikleri, sınav yapıcıların nitelikleri ve eğitimi ile diğer usul ve esaslar İçişleri Bakanlığının uygun görüşü alınarak Millî Eğitim Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir." hükmü; "Sürücü kursları" başlıklı 123. maddesinin ikinci fıkrasında ise, "Sürücü kurslarının sürücü belgesi cinslerine göre sınıflandırılması, hangi sınıf kursun kimler tarafından açılabileceği, öğretim ve eğitim konuları ile metodu, kurs süreleri, kurslar için eğitim ve öğretimde kullanılacak bina, araç, gereç ve teçhizatın nitelik ve niceliği, teminat miktarları, sertifika sınavlarının esas ve usulleri, sertifika aranmayacak sürücü belgesi sınıfları ve bunların sınavları İçişleri Bakanlığının uygun görüşü üzerine Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca çıkartılan yönetmelikle belirlenir." hükmü yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Kararların sonuçları" başlıklı 28. Maddesinde ise, "Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez." hükmü getirilmiştir.
Bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin Yönetmelik çıkarken görev ve yetki alanları kapsamında kalan bir konuda başka bir idareden görüş talep etmelerini öngören zorunluluk, idareler arasında yapılan iş bölümünden ve sunulan kamu hizmetine yönelik idarelerin uzmanlık alanlarından kaynaklanmaktadır. Böylece, birden fazla idarenin yetki alanına giren hususlarda konu ile alakalı diğer idarenin değerlendirmesinin alınması suretiyle kamu hizmetinin en etkin ve verimli şekilde sunumu gerçekleşmiş olacaktır.
Danıştay 8. Dairesinin 07/04/2023 tarih ve E:2022/4279 sayılı Ara Kararına cevaben dosyaya sunulan bilgi ve belgelerden, dava konusu düzenlemeler yapılırken, davalı idarece, İçişleri Bakanlığının uygun görüşünün alınmadığı görülmektedir.
Davalı idarece anılan düzenlemelerin yargı kararının uygulanmasına yönelik olduğu yolundaki beyanı dikkate alındığında; Kanunen görüş alınmasının zorunlu olduğu durumlarda, yargı kararı gereğinin ifasının nasıl gerçekleşmesi gerektiği hususunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Yargı kararının ifasına yönelik olarak idarenin seçimlik hakkı bulunmadığından, anılan görüş yazısının alınmamış olmasının, düzenlemeyi sakatlayacak veya kusurlandıracak bir eksiklik olarak kabul edilmemesi gerekmektedir. Ancak, gerçekten de birebir yargı kararının uygulanması şeklinde mi, yoksa sadece şeklen tesis edilen bir işlem olup içeriğinde yargı kararının gerekçesiyle çelişen yada ilgisi olmayan yeni hususların eklendiği yeni bir işlem olduğunun açıklığa kavuşturulması amacıyla; dava konusu düzenlemelerin dayandığı yargı kararlarının içeriği dikkate alınarak hukuki denetim yapılması gerekmektedir.
Dava konusu 16/A maddesi İncelendiğinde:
2013 yılında yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'ne 20/09/2022 tarihinde yürürlüğe giren değişiklikle daha önce olmayan yeni eklenen, "Emniyet kemeri simülasyon eğitimi" 16/A maddesinde; "Sertifika sınıfı ayrımı yapılmaksızın ve direksiyon eğitimine başlanmadan önce tüm sürücü adaylarına emniyet kemeri takma alışkanlığı kazandırmak, emniyet kemeri takmamanın doğuracağı sonuçlar hakkında uygulamalı olarak bilgi edindirmek ve emniyet kemeri kullanımının önemini anlatmak amacıyla sürücü adayları emniyet kemeri simülasyon eğitimine tabi tutulurlar." kuralı getirilmiştir.
Davalı idare tarafından, Danıştay Sekizinci Dairesi'nin 31/03/2022 tarih ve E:2020/3741; K:2022/2231 sayılı kararının yerine getirilmesi amacıyla, dava konusu 16/A maddesiyle emniyet kemeri simülasyon eğitimine yönelik düzenleme yapıldığı ileri sürülmüştür.
Danıştay 8. Dairesinin 31/03/2022 tarih ve E:2020/3741; K:2022/2231 sayılı kararının hüküm ve gerekçesinin incelenmesinden; Yönetmeliğin; dava tarihindeki 4. maddesinin (ç) bendinde yapılan tanımda; direksiyon eğitim simülatörünün kursiyerlere, akan trafikte eğitim alacak düzeye ulaşılmasını sağlamak amacıyla bilinçli araç kullanımının temel unsurlarını kazandırıp, gerçekçi bir trafik akışı ile eğitim almalarını sağlayan yazılım ve donanımı olduğu, eğitim metodunu belirleme yetkisini haiz idarece motorlu taşıt sürücüleri kurslarında direksiyon eğitimi derslerinde yeni kullanılacak olan simülatörün tanımının yapılmasında hukuka ve mevzuata aykırılık görülmediği değerlendirmesi yapılarak davanın reddine karar verildiği, yine aynı kararda dava konusu başkaca düzenlemelerin yer aldığı ancak; anılan düzenlemelerin emniyet kemeri simülasyonu ile alakalı olmadığı görülmektedir.
Bu itibarla; idarece yapılan düzenlemenin çerçeve ve içerik açısından yeni bir uygulama öngördüğü ve bu haliyle yargı kararının uygulanması mahiyetinde değerlendirilemeyeceği, düzenlemeye ilişkin İçişleri Bakanlığının uygun görüşünün alınmasının zorunlu olduğu anlaşıldığından; düzenlemede hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.
Anılan Yönetmeliğin hazırlık aşamasında (2013 yılı), taslağın gönderilerek görüş isteminde bulunulan İçişleri Bakanlığınca hazırlanan "Görüş Bildirim Formu"nda, yönetmelik taslağında yer almamasına rağmen "Emniyet kemeri simülasyon eğitimi" başlıklı bir maddenin yönetmeliğe eklenmesinin teklif edildiği ancak Yönetmeliğin ilk halinde (29/05/2013) yer verilmeyen teklife konu maddenin, bu defa Milli Eğitim Bakanlığı tarafından dava konusu düzenleme ile asıl Yönetmeliğe eklendiği belirtilmiş ise de; 2013 yılındaki teklifin, 2022 yılında yapılan değişikliğe dair "uygun görüş" olarak kabul edilme imkanı olmadığı da şüphesizdir.
Dava konusu Geçici 15. maddeye Gelince:
20/09/2022 tarihinde yürürlüğe giren değişiklikle eklenen "Sınav sorumlusu tamamlayıcı eğitimi" başlıklı Geçici 15. maddesinde; "29/5/2013 tarihinden önce motorlu taşıt sürücüleri kursu direksiyon eğitimi dersi sınav sorumlusu belgesi alanlardan en az yüksekokul mezunu, en az üç yıl önce alınmış ve kursiyerin alacağı sürücü sertifikası sınıfından sürücü belgesi bulunan ve hâlihazırda kamu personeli olarak çalışanlar bu maddenin yayımı tarihinden itibaren altı ay içerisinde il/ilçe milli eğitim müdürlüklerine başvurmak kaydıyla bu Yönetmeliğin 31/A maddesinde belirtilen hizmet içi eğitime alınırlar. Hizmet içi eğitimi tamamlayarak EK-15’te yer alan Motorlu Taşıt Sürücüleri Kurs Uygulama Sınav Sorumlusu Hizmet İçi Eğitim Tamamlama Belgesi almaya hak kazananlara direksiyon eğitimi dersi sınavı uygulama ve değerlendirme komisyonunda görev verilebilir." hükmü getirilmiştir.
Yönetmeliğe eklenen Geçici 15. maddenin Danıştay 8. Dairesinin 31/03/2022 tarih ve E:2020/6160; K:2022/2269 sayılı kararının uygulanmasına yönelik olduğu görülmektedir.
Anılan kararda; direksiyon eğitimi dersi sınavı uygulama ve değerlendirme komisyonunda görev alacak personelin "Genel Müdürlük, il/ilçe millî eğitim müdürlüğü personeli veya o ilçede bulunan okullarda görevli öğretmenler ve diğer personel arasından" belirlenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı ancak, dava konusu Yönetmeliğin 31. maddesinin; direksiyon eğitimi dersi uygulama ve değerlendirme komisyonunda görev alacakların sayılan Bakanlık personeli arasından belirleneceğine ilişkin düzenleme yer almadan önce gerekli eğitimleri tamamlayarak davacı gibi direksiyon eğitimi dersi sınav sorumlusu belgesi alanlar açısından da değerlendirilmesi gerektiği, idare tarafından dava konusu değişiklikten önceki dönemde gerekli eğitimleri tamamlayarak direksiyon eğitimi dersi sınav sorumlusu belgesi almasına rağmen getirilen yeni Yönetmelik uyarınca Bakanlık personeli olmayan ve bu nedenle direksiyon eğitimi dersi sınavı uygulama ve değerlendirme komisyonunda görev alma şansı kalmayan kişiler açısından geçiş düzenlemesi yapılmamasının haklı beklenti ve eşitlik ilkesine aykırı olduğu değerlendirmesi yapılmıştır.
Uyuşmazlığa konu düzenlemede ise; önceki dönemde gerekli eğitimleri tamamlayarak direksiyon eğitimi dersi sınav sorumlusu belgesi almasına rağmen getirilen yeni Yönetmelik uyarınca Bakanlık personeli olmayan ve bu nedenle direksiyon eğitimi dersi sınavı uygulama ve değerlendirme komisyonunda görev alma şansı kalmayan kişiler açısından geçiş düzenlemesinin yapıldığı görülmekte olup; kararın uygulanması için ilgili kişiler açısından geçiş hükmü mahiyetindeki düzenleme yönünden İçişleri Bakanlığı görüşü alınmasına gerek olmadığından, düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'nin 16/A maddesinin iptali, Geçici 15 madde yönünden ise davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
20/09/2022 tarih ve 31959 sayılı Resmi Gazete'de Yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesiyle 29/05/2013 tarih ve 28661 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'ne eklenen; "Emniyet kemeri simülasyon eğitimi" başlıklı 16/A maddesi ile 2. maddesiyle değişik, "Sınav sorumlusu tamamlayıcı eğitimi" başlıklı Geçici 15. maddesinin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Sürücü adaylarının sınavları ile sürücü belgelerinin verilmesi esasları" başlıklı 42. maddesinin 3. fıkrasında, "Sürücülerin eğitimleri ve sınavları, eğitimlerin ve sınavların süresi, içeriği ve yapılacağı yerlerin özellikleri, sınav yapıcıların nitelikleri ve eğitimi ile diğer usul ve esaslar İçişleri Bakanlığının uygun görüşü alınarak Millî Eğitim Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir." hükmü bulunmaktadır.
Anılan Kanun'un "Sürücü kursları" başlıklı 123. maddesinin 2. fıkrasında ise, "Sürücü kurslarının sürücü belgesi cinslerine göre sınıflandırılması, hangi sınıf kursun kimler tarafından açılabileceği, öğretim ve eğitim konuları ile metodu, kurs süreleri, kurslar için eğitim ve öğretimde kullanılacak bina, araç, gereç ve teçhizatın nitelik ve niceliği, teminat miktarları, sertifika sınavlarının esas ve usulleri, sertifika aranmayacak sürücü belgesi sınıfları ve bunların sınavları İçişleri Bakanlığının uygun görüşü üzerine Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca çıkartılan yönetmelikle belirlenir." hükmü yer verilmiştir.
29/05/2013 tarih ve 28661 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'nin "Emniyet kemeri simülasyon eğitimi" 16/A maddesinde; "Sertifika sınıfı ayrımı yapılmaksızın ve direksiyon eğitimine başlanmadan önce tüm sürücü adaylarına emniyet kemeri takma alışkanlığı kazandırmak, emniyet kemeri takmamanın doğuracağı sonuçlar hakkında uygulamalı olarak bilgi edindirmek ve emniyet kemeri kullanımının önemini anlatmak amacıyla sürücü adayları emniyet kemeri simülasyon eğitimine tabi tutulurlar." hükmü; "Sınav sorumlusu tamamlayıcı eğitimi" başlıklı Geçici 15. maddesinde; "29/5/2013 tarihinden önce motorlu taşıt sürücüleri kursu direksiyon eğitimi dersi sınav sorumlusu belgesi alanlardan en az yüksekokul mezunu, en az üç yıl önce alınmış ve kursiyerin alacağı sürücü sertifikası sınıfından sürücü belgesi bulunan ve hâlihazırda kamu personeli olarak çalışanlar bu maddenin yayımı tarihinden itibaren altı ay içerisinde il/ilçe milli eğitim müdürlüklerine başvurmak kaydıyla bu Yönetmeliğin 31/A maddesinde belirtilen hizmet içi eğitime alınırlar. Hizmet içi eğitimi tamamlayarak EK-15’te yer alan Motorlu Taşıt Sürücüleri Kurs Uygulama Sınav Sorumlusu Hizmet İçi Eğitim Tamamlama Belgesi almaya hak kazananlara direksiyon eğitimi dersi sınavı uygulama ve değerlendirme komisyonunda görev verilebilir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dairemizin 07/04/2023 tarih ve E:2022/4279 sayılı Ara Kararı ile, 20/09/2022 tarih ve 31959 sayılı Resmi Gazete'de Yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin dava konusu düzenlemeleri yönünden düzenleme yapılırken, İçişleri Bakanlığının uygun görüşünün alınıp alınmadığı hususunun sorulmasına, alındı ise, buna ilişkin bilgi ve belgenin istenilmesine karar verilmiş olup; Ara Kararı gereği davalı idarece dosyaya sunulan bilgi belgelerden, davalı idarece görüş alınmadığı görülmektedir.
Bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin Yönetmelik çıkarken görev ve yetki alanları kapsamında kalan bir konuda başka bir idareden görüş talep etmelerini öngören zorunluluk, idareler arasında yapılan iş bölümünden ve sunulan kamu hizmetine yönelik idarelerin uzmanlık alanlarından kaynaklanmaktadır. Böylece, birden fazla idarenin yetki alanına giren hususlarda konu ile alakalı diğer idarenin değerlendirmesinin alınması suretiyle kamu hizmetinin en etkin ve verimli şekilde sunumu gerçekleşmiş olacaktır.
Davalı idarece anılan düzenlemelerin yargı kararının uygulanmasına yönelik olduğu yolundaki beyanı dikkate alındığında; Kanunen görüş alınmasının zorunlu olduğu durumlarda, yargı kararı gereğinin ifasının nasıl gerçekleşmesi gerektiği hususunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Yargı kararının ifasına yönelik olarak idarenin seçimlik hakkı bulunmadığından, anılan görüş yazısının alınmamış olmasının, düzenlemeyi sakatlayacak veya kusurlandıracak bir eksiklik olarak kabul edilemeyeceği değerlendirilmektedir.
29/05/2013 tarih ve 28661 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'nin; "Emniyet kemeri simülasyon eğitimi" başlıklı 16/A maddesi yönünden yapılan inceleme:
Davalı idarece; Danıştay Sekizinci Dairesi'nin 31/03/2022 tarih ve E:2020/3741; K:2022/2231 sayılı kararının yerine getirilmesi amacıyla, anayasal ve yasal zorunluluk nedeniyle dava konusu Yönetmelik'te değişiklik yapıldığı ve Yönetmeliğin 16/A maddesiyle emniyet kemeri simülasyon eğitimine yönelik düzenleme yapıldığı ileri sürülmektedir.
Anılan kararın hüküm ve gerekçesinin incelenmesinden; Yönetmeliğin; dava tarihindeki 4. maddesinin (ç) bendinde yapılan tanımda; direksiyon eğitim simülatörünün kursiyerlere, akan trafikte eğitim alacak düzeye ulaşılmasını sağlamak amacıyla bilinçli araç kullanımının temel unsurlarını kazandırıp, gerçekçi bir trafik akışı ile eğitim almalarını sağlayan yazılım ve donanımı olduğu, eğitim metodunu belirleme yetkisini haiz idarece motorlu taşıt sürücüleri kurslarında direksiyon eğitimi derslerinde yeni kullanılacak olan simülatörün tanımının yapılmasında hukuka ve mevzuata aykırılık görülmediği değerlendirmesi yapılarak davanın reddine karar verildiği, yine aynı kararda dava konusu başkaca düzenlemelerin yer aldığı ancak; anılan düzenlemelerin emniyet kemeri simülasyonu ile alakalı olmadığı görülmektedir.
Bu itibarla; yukarıda yer alan açıklamalar ışığında, idarece yapılan düzenlemenin çerçeve ve içerik açısından yeni bir uygulama öngördüğü ve bu haliyle yargı kararının uygulanması mahiyetinde değerlendirilemeyeceği, düzenlemeye ilişkin İçişleri Bakanlığı'nın uygun görüşünün alınmasının zorunlu olduğu anlaşıldığından; kanunen alınması zorunlu olan İçişleri Bakanlığı görüşü alınmayan dava konusu düzenlemede hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.
Öte yandan; 29/05/2013 tarih ve 28661 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'nin hazırlık aşamasında, anılan Yönetmelik taslağının Milli Eğitim Bakanlığı tarafından İçişleri Bakanlığına gönderilerek görüş isteminde bulunulduğu, İçişleri Bakanlığınca hazırlanan "Görüş Bildirim Formu"nda, yönetmelik taslağında yer almamasına rağmen "Emniyet kemeri simülasyon eğitimi" başlıklı bir maddenin yönetmeliğe eklenmesinin teklif edildiği ve görüş bildirim formunda bu madde içeriğine de yer verildiği, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'nin ilk halinde (29/05/2013 tarih ve 28661 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan) yer verilmeyen teklife konu maddenin, bu defa Milli Eğitim Bakanlığı tarafından dava konusu düzenleme ile asıl Yönetmeliğe eklendiği görülmekte ise de; anılan görüşün dava konusu düzenlemenin yürürlük tarihinden yaklaşık dokuz yıl önce verildiği, dolayısıyla aradan geçen süre dikkate alındığında; teklifin, değişen ve gelişen koşullar ile uyumlu olup olmadığının, dava konusu düzenleme tarihi itibarıyla sürücü eğitimi için ihtiyaçlarını karşılayıp karşılamadığının belirsiz olduğu değerlendirilmektedir.
Bu durumda; dava konusu Yönetmeliği'nin; "Emniyet kemeri simülasyon eğitimi" başlıklı 16/A maddesinin iptali gerekmektedir.
Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'nin "Sınav sorumlusu tamamlayıcı eğitimi" başlıklı Geçici 15. maddesi yönünden yapılan inceleme:
Yönetmeliğe eklenen Geçici 15. maddenin Danıştay Sekizinci Dairesi'nin 31/03/2022 tarih ve E:2020/6160; K:2022/2269 sayılı kararının uygulanmasına yönelik olduğu görülmektedir.
Anılan kararda; direksiyon eğitimi dersi sınavı uygulama ve değerlendirme komisyonunda görev alacak personelin "Genel Müdürlük, il/ilçe millî eğitim müdürlüğü personeli veya o ilçede bulunan okullarda görevli öğretmenler ve diğer personel arasından" belirlenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı, ancak; dava konusu Yönetmeliğin 31. maddesinin; direksiyon eğitimi dersi uygulama ve değerlendirme komisyonunda görev alacakların sayılan Bakanlık personeli arasından belirleneceğine ilişkin düzenleme yer almadan önce gerekli eğitimleri tamamlayarak davacı gibi direksiyon eğitimi dersi sınav sorumlusu belgesi alanlar açısından da değerlendirilmesi gerektiği, idare tarafından dava konusu değişiklikten önceki dönemde gerekli eğitimleri tamamlayarak direksiyon eğitimi dersi sınav sorumlusu belgesi almasına rağmen getirilen yeni Yönetmelik uyarınca Bakanlık personeli olmayan ve bu nedenle direksiyon eğitimi dersi sınavı uygulama ve değerlendirme komisyonunda görev alma şansı kalmayan kişiler açısından geçiş düzenlemesi yapılmamasının haklı beklenti ve eşitlik ilkesine aykırı olduğu değerlendirmesi yapılmıştır.
Uyuşmazlığa konu düzenlemede ise; önceki dönemde gerekli eğitimleri tamamlayarak direksiyon eğitimi dersi sınav sorumlusu belgesi almasına rağmen getirilen yeni Yönetmelik uyarınca Bakanlık personeli olmayan ve bu nedenle direksiyon eğitimi dersi sınavı uygulama ve değerlendirme komisyonunda görev alma şansı kalmayan kişiler açısından geçiş düzenlemesinin yapıldığı görülmekte olup; kararın ifası için ilgili kişiler açısından geçiş hükmü mahiyetindeki düzenleme yönünden İçişleri Bakanlğı görüşü alınmasına gerek olmadığı görüldüğünden, yukarıda ayrıntısına yer verilen Dairemiz kararında yer alan gerekçe doğrultusundaki dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
20/09/2022 tarih ve 31959 sayılı Resmi Gazete'de Yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin;
1. 1. maddesiyle 29/05/2013 tarih ve 28661 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren asıl Yönetmeliğe eklenen; "Emniyet kemeri simülasyon eğitimi" başlıklı 16/A maddesinin İPTALİNE,
2. 2. maddesiyle asıl Yönetmeliğe eklenen "Sınav sorumlusu tamamlayıcı eğitimi" başlıklı Geçici 15. maddesi yönünden davanın REDDİNE,
3. Dava kısmen iptal kısmen ret ile sonuçlandığından, ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin 1/2'si olan ... TL'nin davacılar üzerinde bırakılmasına, kalan ... TL'sinin davalı idareden alınarak davacılara verilmesine,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacılara verilmesine,
5. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davacılardan alınarak davalı idareye verilmesine,
6. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde taraflara iadesine,
7. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 22/09/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.