T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/7693
Karar No : 2025/253
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...İnşaat Nakliye San. ve Tic. Ltd. Şti.
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:......, K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, adına kayıtlı... plakalı aracın Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu işlemin tesis edildiği 30.09.2019 tarihinde polis memurlarınca düzenlenen tutanakta "... Ulaştırma Bölge Müdürlüğünce yapılan sorgusunda yetki belgesinin güncelliğini yitirdiği bilgisi üzerine" dava konusu işlemin tesis edildiğinin belirtildiği, bu hususa ilişkin Mahkemece yapılan 10.01.2020 tarihli ara kararına Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından verilen cevap incelendiğinde, B2 yetki belgesinin, 30.09.2019 tarihinde sigorta eksikliği nedeniyle düşürüldüğü, 01.10.2019 tarihinde ise yeniden eklenerek güncellendiği ve hâlen anılan yetki belgesinin geçerli olduğunun görüldüğü; diğer taraftan, Mahkemece yapılan 10.01.2020 tarihli ara kararda ... Büyükşehir Belediyesinden, "Karayolları Taşıma Yönetmeliği kapsamında yetki belgesi verilen araçların belediye sınırları dahilinde taşımacılık yapması hususunda alınmış bir karar bulunup bulunmadığının" sorulduğu, anılan idarenin 21.01.2020 tarihli cevap yazısında B2 yetki belgesi sahibi araçlarla ticari ve tarifesiz taşıma yapılmasına karşı ilgili belediye tarafından herhangi bir kısıtlayıcı karar alınmadığının anlaşıldığı, bu durumda, sigorta eksikliği nedeniyle B2 yetki belgesi re'sen düşürülen, dava konusu işlemin uygulanmasından hemen sonra B2 yetki belgesini aktif hâle getiren ve böylece korsan taşımacılık olarak değerlendirilebilecek bir faaliyetinin bulunmadığı anlaşılan davacı hakkında, ilgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı belirtilerek anılan işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, uyuşmazlığa konu aracın ... Ulaştırma Bölge Müdürlüğünce yapılan sorgulamasında yetki belgesinin güncelliğini yitirdiğinin tespit edildiği, dava konusu işlemin somut delillere dayanılarak tesis edildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
30.12.2019 tarihinde yapılan denetimde, ... plaka sayılı aracın yetki belgesinin güncelliğini yitirdiğinin tespit edildiğinden bahisle dava konusu işlem tesis edilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
26/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 2. maddesi değiştirilerek, "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır.
Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten men edilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün
süreyle trafikten men edilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten men edilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun "Yetki belgesi alma zorunluluğu ve taşıma hizmeti" başlıklı 5. maddesinde; taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınmasının zorunlu olduğu belirtilmiş; taşımacılara, yetki belgesinden ayrı olarak taşımalarda kullanılacak taşıtların niteliğini ve sayısını gösteren taşıt belgesi ile taşımacının taşıt belgesinde kayıtlı her taşıt için düzenlenen ve taşıtta bulunması gereken taşıt kartı verileceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun'un 7. maddesinde; "Taşımacı, yolcuların sağlıklı, rahat ve güvenli bir yolculuk yapmasını sağlayacak tedbirleri almak, yolcu ve eşyayı taahhüt ettiği yere kadar götürmekle yükümlüdür.
İlgili mevzuat hükümlerine uygun bir taşıtı, nitelikli şoför ve hizmetli personeli sefere göndermek, şoförlerin sürücü belgelerinin bulunup bulunmadığını araştırmak, teknik şartlara uymayan taşıtların trafiğe çıkmasına engel olmak, güzergâh mesafesini dikkate alarak yeteri kadar şoför bulundurmak, taşıt kartları olmayan ve bu Kanunda öngörülen sorumluluk sigortası bulunmayan taşıtları trafiğe çıkarmamak hususunda taşımacı gereken özeni ve duyarlılığı göstermek zorundadır." hükümleri yer almaktadır.
08.01.2018 tarih ve 30295 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ve işlem tarihinde yürürlükteki haliyle Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin "Yetki belgesi türleri" başlıklı 6. maddesinde; B türü yetki belgesinin otobüsle yurtiçi ve/veya uluslararası yolcu taşımacılığı veya hususi taşımacılık yapacak gerçek ve tüzel kişilere, B2 yetki belgesinin ticari ve tarifesiz yapacaklara verileceği; "Taşıtların yaşı, cinsi ve diğer şartlar" başlıklı 24. maddesinin 3. fıkrasının (ç) bendinde; yolcu taşımacılığında kullanılan ve yaptırılması zorunlu olan sigortalardan herhangi biri bulunmayan taşıtların yetki belgesi eki taşıt belgelerinden re’sen düşüleceği, "Taşıt belgelerine kayıtlı taşıtların kullanılması ve istisnai haller" başlıklı 30. maddesinde; yetki belgesi sahiplerinin; yapacakları taşımacılık faaliyetlerinde sadece kendi taşıt belgelerinde kayıtlı taşıtlarını kullanacağı, bu fıkraya aykırı hareket edenlere, Kanunun 26 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde belirtilen miktarda idari para cezası uygulanacağı kural altına alınmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
30.09.2019 tarihinde saat 12:00 sıralarında ... önünde yapılan denetimde, davacının maliki olduğu ... plakalı araçtaki yolcuların ...dan şehir merkezine taşındığı, yapılan taşımacılığa ilişkin yetki belgesinin bulunmadığı, güncelliğini yitirdiğinin tespit edildiğinden bahisle Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-a maddesi uyarınca bahse konu aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine karar verilmiştir.
Uyuşmazlık konusu... plakalı araç, davacı adına Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından düzenlenmiş ve 07.07.2017 tarihinden 07.07.2022 tarihine kadar geçerli B2 yetki belgesi kapsamında çalıştırılmak üzere davacının taşıt kartına kayıtlı olmakla birlikte, denetim günü itibarıyla aracın zorunlu sigorta eksikliği nedeniyle yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri gereğince taşıt kartından re'sen düşürüldüğü anlaşılmış olup, denetim sırasında araca ilişkin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın sisteminde güncel kayıt bulunmaması gerekçe gösterilerek 2918 sayılı Kanun'un Ek-2/3-a maddesi uyarınca işlem tesis edilmiş ise de, söz konusu durum 4925 sayılı Kanun'a dayanılarak yürürlüğe konulan Karayolu Taşıma Yönetmeliği kapsamında yaptırım uygulanmasını gerektirdiğinden, davalı idarece 2918 sayılı Kanun'un Ek-2/3-a maddesi hükmü tatbik edilmek suretiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunan temyize konu kararın belirtilen gerekçe ile onanması gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:......, K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 30/01/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.