T.C.
DANIŞTAY
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/7792
Karar No : 2025/10535
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ... Elektrik Üretim Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Bursa ili, Orhaneli ilçesi, ... Mahallesinde bulunan orman sahasında kendisine tahsis edilen 799.053,40 m²lik kısım karşılığında 2018 yılı için 2.883.225,34-TL (KDV hariç) "Arazi izin bedeli" tahakkuk ettirilmesine ilişkin Orhaneli Orman İşletme Müdürlüğünün ... tarih ... sayılı işlemi ile bu işleme 07/06/2018 tarihinde yapılan itirazın reddine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; bakılan davanın, davacı şirket tarafından, varlık satışı yöntemi ile tarafına ihale usulü ile satışı gerçekleşen işletmeye ilişkin kül nakil hattı, kül yolu, kül barajı ve kuşaklama havuzuna ilişkin arazi izin bedeline %85 indirim uygulandığı ancak santral sahası, idari tesis, mıcır stok sahası, su isale hattı, kömür konveyor bandı, su isale yolu, su deposu, su pompası, duru su deposu, kömür bandı servis yolu ve su isale hattına ilişkin arazi izin bedeline ise indirim uygulanmadığı ileri sürülerek açıldığı, uyuşmazlığın çözümünün; davacı şirket tarafından %85 indirim uygulanmasını talep ettiği diğer kullanım alanlarının (santral sahası, idari tesis, mıcır stok sahası, su isale hattı, kömür konveyor bandı, su isale yolu, su deposu, su pompası, duru su deposu, kömür bandı servis yolu ve su isale hattının) anılan indirim kapsamına dahil olup olmadığının saptanmasına bağlı olduğu, Orman Kanununun 17/3 ve 18 inci Maddelerinin Uygulama Yönetmeliği'nin 8. maddesinin 9. fıkrasında; -Kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan ve varlık satışı suretiyle özelleştirilen termik santrallerin işletilmesi esnasında ortaya çıkan katı atıkların bertarafı ve düzenli depolanması için 10 yıl süreyle indirimin uygulanacağının- belirtildiği, bu hükme göre; özelleştirilen termik santrallerin işletilmesi esnasında ortaya çıkan -katı atıkların bertarafı ve düzenli depolanması- için gereken alanlara indirim uygulanması öngörülmüş olup davacı tarafından indirim talep edilen ve -katı atıkların bertarafı ve düzenli depolanması- amacına hizmet etmediği sonucuna varılan -santral sahası, idari tesis, mıcır stok sahası, su isale hattı, kömür konveyor bandı, su isale yolu, su deposu, su pompası, duru su deposu, kömür bandı servis yolu ve su isale hattı- alanlarında isabet eden yerler için %85 indirim uygulanmasının mümkün olmadığı, bu durumda; davacı şirketten 2018 yılı için 2.883.225,34-TL (KDV hariç) "Arazi izin bedeli" talep edilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, davalı idarece indirim uygulanmayan alanların da tesis kapsamında olduğu, yasal düzenlemenin amacının üretim faaliyetine özgülenen ve üretimin bir parçası olan tesislere ayrıcalık tanınması olduğu, davalı idarece bazı tesislerin bu kapsamda sayılırken bazılarının kapsam dışında tutulmasının mevzuata aykırı olduğu, idari istikrar ilkesiyle bağdaşmadığı, davalı idarenin kendisini kanun koyucu yerine koyarak istisnalar tayin etmesinin mümkün olmadığı belirtilerek kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek davacının hukuki dayanaktan yoksun isteminin reddi gerektiği savunulmuş olup davalı Orman Genel Müdürlüğü tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı şirket tarafından, Bursa ili, Orhaneli ilçesi, ... Mahallesinde bulunan orman sahasında kendisine tahsis edilen 799.053,40 m²lik kısım karşılığında 2018 yılı için 2.883.225,34-TL (KDV hariç) "Arazi izin bedeli" tahakkuk ettirilmesine ilişkin Orhaneli Orman İşletme Müdürlüğünün ... tarih ... sayılı işlemi ile bu işleme 07/06/2018 tarihinde yapılan itirazın reddine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun Geçici 4. maddesinde; ''....... (4) Bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren 31/12/2020 tarihine kadar işletmeye girecek olan ve Bakanlık tarafından düzenlenen bir maden işletme ruhsatı ve izni kapsamında 3213 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin IV. Grup (b) bendinde yer alan madenlerin girdi olarak kullanıldığı elektrik üretim tesislerinden, ulaşım yollarından ve lisanslarında belirtilen sisteme bağlantı noktasına kadarki TEİAŞ ve dağıtım şirketlerine devredilecek olanlar da dâhil enerji nakil hatlarından, lisans tarihinden itibaren on yıl boyunca izin, kira, irtifak hakkı ve kullanma izni bedellerine yüzde seksen beş indirim uygulanır. Bunlardan Orman Köylüleri Kalkındırma Geliri ile Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Geliri alınmaz. Bu Kanunun yayımı tarihinden önce kamu kurum veya kuruluşları tarafından elektrik üretim tesisi yapılmak amacıyla ihalesi yapılan ya da sözleşmeye bağlanan maden sahalarında kurulmuş ve kurulacak tesisler bu fıkrada yer alan indirim ve istisnalardan faydalanamaz. Bu fıkra kapsamındaki sürenin beş yıla kadar uzatılmasına Cumhurbaşkanı yetkilidir.'' kuralına yer verilmiştir.
(Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan) 18/04/2014 tarih ve 28976 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Orman Kanununun 17/3 ve 18 inci Maddelerinin Uygulama Yönetmeliği'nin 8. maddesinin 9. fıkrasında; 5346 sayılı Kanun kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik üretim tesisleri ile Bakanlık tarafından düzenlenen bir maden işletme ruhsatı ve izni kapsamında 4/6/1985 tarihli ve 3213 sayılı Maden Kanununun 2 nci maddesinin IV. Grup (b) bendinde yer alan madenlerin girdi olarak kullanıldığı elektrik üretim tesislerinde tesis, ulaşım yolları ve şebeke bağlantı noktasına kadarki Türkiye Elektrik İletim A.Ş. ve dağıtım şirketlerine devredilecek olanlar da dahil enerji nakil hattı izinleri için 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun geçici 4 üncü maddesinde belirtilen şekliyle bedeller alınır. Kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan ve varlık satışı suretiyle özelleştirilen termik santrallerin işletilmesi esnasında ortaya çıkan katı atıkların bertarafı ve düzenli depolanması için ise özelleştirme esnasında izinli olanların bedelleri, aynı maddedeki şekliyle özelleştirildiği tarihten itibaren on yıl için uygulanarak alınır.'' kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, EÜAŞ'a ait işletmenin varlık satışı yöntemi ile davacı şirkete ihale usulü ile satıldığı, bahse konu işletmeye ilişkin kül nakil hattı, kül yolu, kül barajı ve kuşaklama havuzuna ilişkin arazi izin bedeline davalı idarece %85 indirim uygulandığı ancak santral sahası, idari tesis, mıcır stok sahası, su isale hattı, kömür konveyor bandı, su isale yolu, su deposu, su pompası, duru su deposu, kömür bandı servis yolu ve su isale hattına ilişkin arazi izin bedeline ise indirim uygulanmadığı ileri sürülerek dava açılmış olup davacı şirketin %85 indirim uygulanmasını talep ettiği diğer kullanım alanlarının (santral sahası, idari tesis, mıcır stok sahası, su isale hattı, kömür konveyor bandı, su isale yolu, su deposu, su pompası, duru su deposu, kömür bandı servis yolu ve su isale hattının) anılan indirim kapsamına dahil olup olmadığının saptanması uyuşmazlığın çözümü için önem arz etmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine bakıldığında, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun Geçici 4. maddesinde; Bakanlık tarafından düzenlenen bir maden işletme ruhsatı ve izni kapsamında 3213 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinin IV. Grup (b) bendinde yer alan madenlerin girdi olarak kullanıldığı elektrik üretim tesislerinden, ulaşım yollarından ve lisanslarında belirtilen sisteme bağlantı noktasına kadarki TEİAŞ ve dağıtım şirketlerine devredilecek olanlar da dâhil enerji nakil hatlarından, lisans tarihinden itibaren on yıl boyunca izin, kira, irtifak hakkı ve kullanma izni bedellerine yüzde seksen beş indirim uygulanacağı belirtilmiş olup Orman Kanununun 17/3 ve 18 inci Maddelerinin Uygulama Yönetmeliği'nin 8. maddesinin 9. fıkrasında da Bakanlık tarafından düzenlenen bir maden işletme ruhsatı ve izni kapsamında 04/06/1985 tarihli ve 3213 sayılı Maden Kanununun 2 nci maddesinin IV. Grup (b) bendinde yer alan madenlerin girdi olarak kullanıldığı elektrik üretim tesislerinde tesis, ulaşım yolları ve şebeke bağlantı noktasına kadarki Türkiye Elektrik İletim A.Ş. ve dağıtım şirketlerine devredilecek olanların enerji nakil hattı izinleri ile termik santralin işletilmesi esnasında ortaya çıkan katı atıkların bertarafı ve düzenli depolanması için gereken alanlar dâhil verilen izinler için 14/03/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun Geçici 4 üncü maddesinde belirtilen şekliyle bedel alınacağı, kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan ve varlık satışı suretiyle özelleştirilen termik santrallerin işletilmesi esnasında ortaya çıkan katı atıkların bertarafı ve düzenli depolanması için ise özelleştirme esnasında izinli olanların bedellerinin, aynı maddedeki şekliyle özelleştirildiği tarihten itibaren on yıl için uygulanarak alınacağı belirtilmiş olup davacı şirketin, mevzuatta belirtildiği üzere Bakanlık tarafından düzenlenen bir maden işletme ruhsatı ve izni kapsamında 3213 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinin IV. Grup (b) bendinde yer alan madenlerin girdi olarak kullanıldığı elektrik üretim tesislerinden olduğu hususunda bir ihtilaf bulunmamaktadır.
Her ne kadar 18/04/2014 tarih ve 28976 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Orman Kanununun 17/3 ve 18 inci Maddelerinin Uygulama Yönetmeliği'nin 8. maddesinin 9. fıkrasında, "Kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan ve varlık satışı suretiyle özelleştirilen termik santrallerin işletilmesi esnasında ortaya çıkan katı atıkların bertarafı ve düzenli depolanması için" sayma suretiyle ayrıca düzenleme yoluna gidilmiş ve davalı idarece, ilgili maddeye atıfla, davacı şirketin üretim tesisinde yer alan katı atıkların bertarafı ve depolanmasına ilişkin kısımlara yönelik indirim uygulanmış, diğer kısımlara yönelik indirim uygulaması yoluna gidilmemiş ise de, 3213 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin IV. Grup (b) bendinde yer alan madenlerin girdi olarak kullanıldığı elektrik üretim tesislerinden olan davacı şirketin, tesislerinde yapılan üretim faaliyeti neticesinde bedellere ilişkin olarak indirime tabi olduğu hususunda bir duraksama bulunmamaktadır. Bir başka deyişle, varlık satışı suretiyle özelleştirilen termik santrallerin katı atık ünitelerine ilişkin ayrıca bir düzenleme getirilmişse de, bu düzenlemenin, ilgili mevzuat kapsamında üretim tesisi olarak faaliyet gösteren davacı şirketin tesisin devamı niteliğindeki diğer üniteleri için indirim uygulanmayacağı anlamına gelmeyeceği sonucuna varılmış olup bu hususta mevzuatta kısıtlayıcı bir hükmün bulunmadığı da görülmüştür.
Bu durumda, yapılan üretim faaliyetinin her aşamasının tesisin tamamlayıcı parçaları içerisinde bir bütün olarak yürütüldüğü, dolayısıyla tesiste yürütülen üretim faaliyetinin kül halinde değerlendirilmesi gerektiğinden, üretimde bulunulan tüm tesisler için indirim uygulanması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk bulunmadığından davanın reddi yönündeki Bursa 2. İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan ... TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak 29/12/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- Dava, davacı şirket tarafından Bursa ili, Orhaneli ilçesi, ... Mahallesinde bulunan orman sahasında kendisine tahsis edilen 799.053,40 m²lik kısım karşılığında 2018 yılı için 2.883.225,34-TL (KDV hariç) "Arazi izin bedeli" tahakkuk ettirilmesine ilişkin Orhaneli Orman İşletme Müdürlüğünün ... tarih ... sayılı işlemi ile bu işleme 07/06/2018 tarihinde yapılan itirazın reddine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun Geçici 4. maddesinde; ''....... (4) Bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren 31/12/2020 tarihine kadar işletmeye girecek olan ve Bakanlık tarafından düzenlenen bir maden işletme ruhsatı ve izni kapsamında 3213 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin IV. Grup (b) bendinde yer alan madenlerin girdi olarak kullanıldığı elektrik üretim tesislerinden, ulaşım yollarından ve lisanslarında belirtilen sisteme bağlantı noktasına kadarki TEİAŞ ve dağıtım şirketlerine devredilecek olanlar da dâhil enerji nakil hatlarından, lisans tarihinden itibaren on yıl boyunca izin, kira, irtifak hakkı ve kullanma izni bedellerine yüzde seksen beş indirim uygulanır. Bunlardan Orman Köylüleri Kalkındırma Geliri ile Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Geliri alınmaz. Bu Kanunun yayımı tarihinden önce kamu kurum veya kuruluşları tarafından elektrik üretim tesisi yapılmak amacıyla ihalesi yapılan ya da sözleşmeye bağlanan maden sahalarında kurulmuş ve kurulacak tesisler bu fıkrada yer alan indirim ve istisnalardan faydalanamaz. Bu fıkra kapsamındaki sürenin beş yıla kadar uzatılmasına Cumhurbaşkanı yetkilidir.'' kuralına yer verilmiştir.
(Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan) 18/04/2014 tarih ve 28976 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Orman Kanununun 17/3 ve 18 inci Maddelerinin Uygulama Yönetmeliği'nin 8. maddesinin 9. fıkrasında; 10/5/2005 tarihli ve 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik üretim tesisleri ile Bakanlık tarafından düzenlenen bir maden işletme ruhsatı ve izni kapsamında 4/6/1985 tarihli ve 3213 sayılı Maden Kanununun 2 nci maddesinin IV. Grup (b) bendinde yer alan madenlerin girdi olarak kullanıldığı elektrik üretim tesislerinde tesis, ulaşım yolları ve şebeke bağlantı noktasına kadarki Türkiye Elektrik İletim A.Ş. ve dağıtım şirketlerine devredilecek olanların enerji nakil hattı izinleri ile termik santralin işletilmesi esnasında ortaya çıkan katı atıkların bertarafı ve düzenli depolanması için gereken alanlar dâhil verilen izinler için 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun geçici 4 üncü maddesinde belirtilen şekliyle bedeller alınır. Kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan ve varlık satışı suretiyle özelleştirilen termik santrallerin işletilmesi esnasında ortaya çıkan katı atıkların bertarafı ve düzenli depolanması için ise özelleştirme esnasında izinli olanların bedelleri, aynı maddedeki şekliyle özelleştirildiği tarihten itibaren on yıl için uygulanarak alınır.'' kuralına yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden, EÜAŞ'a ait işletmenin varlık satışı yöntemi ile davacı şirkete ihale usulü ile satıldığı, bahse konu işletmeye ilişkin kül nakil hattı, kül yolu, kül barajı ve kuşaklama havuzuna ilişkin arazi izin bedeline davalı idarece %85 indirim uygulandığı ancak santral sahası, idari tesis, mıcır stok sahası, su isale hattı, kömür konveyor bandı, su isale yolu, su deposu, su pompası, duru su deposu, kömür bandı servis yolu ve su isale hattına ilişkin arazi izin bedeline ise indirim uygulanmadığı görülmüş olup davacı tarafından, bu yönde tesis edilen işlemlerin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin incelenmesinden, yapılan düzenlemeler ile yenilebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik üretim tesisleri ile 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 2. maddesinin IV-b grubu madenlerin girdi olarak kullanıldığı elektrik üretim tesisleri bakımından bir takım indirimler uygulanması yoluna gidildiği, indirime konu edilen hususların sayma yolu ile belirtildiği ve sadece enerji üretimi ve nakline ilişkin kısım ile IV-b grubu madenlerin girdi olarak kullanıldığı termik santraller bakımından santrallerin işletilmesi esnasında ortaya çıkan katı atıkların bertarafı ve düzenli depolanmasına ilişkin kısımların indirim kapsamına alındığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla uyuşmazlık konusu olayda, yukarıda değinilen hukuki düzenleme ile diğer madenlerden ve üretim tesislerinden farklı olarak 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun Geçici 4. maddesinde yer verildiği üzere 6446 sayılı Kanunun yayım tarihi olan 30/03/2013 tarihinden itibaren 31/12/2020 tarihine kadar işletmeye girecek olan ve Bakanlık tarafından düzenlenen bir maden işletme ruhsatı ve izni kapsamında 3213 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin IV. Grup (b) bendinde yer alan madenlerin girdi olarak kullanıldığı elektrik üretim tesisleri, ulaşım yolları ve lisanslarında belirtilen sisteme bağlantı noktasına kadarki TEİAŞ ve dağıtım şirketlerine devredilecek olanlar da dâhil enerji nakil hatları ve varlık satışı suretiyle özelleştirilen termik santrallerin işletilmesi esnasında ortaya çıkan katı atık tesisleri için indirim uygulamasına gidilmesi gerektiği, aksi durumun kabulü halinde 3213 sayılı Maden Kanununun 2 nci maddesinin IV. Grup (b) bendinde yer alan madenlerin girdi olarak kullanıldığı tüm tesislerde indirim uygulanmasının beklenmesi gerektiği ancak kanun koyucu tarafından yalnızca bahse konu elektrik üretim tesislerine ve bu tesislerin katı atıkla ilgili kısımlarına yönelik teşvik getirildiği dikkate alındığında dava konusu işlemlerde mıcır stok sahası, su isale hattı, kömür konveyor bandı, su isale yolu, su deposu, su pompası, duru su deposu, kömür bandı servis yolu ve su isale hattı yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı ancak indirime tabi olan elektrik üretim tesisinin santral sahası ve bütünleyici parçası olan idari tesis kısmı da mevzuatta belirtildiği üzere indirim uygulanması gereken kısımlardan olduğundan, bu kısma ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu nedenle tesiste yürütülen üretim faaliyetinin kül halinde değerlendirilmesi gerektiğinden, üretimde bulunulan tüm tesisler için indirim uygulanması gerektiği yönündeki dairemiz çoğunluk kararına katılmıyorum.
Full & Egal Universal Law Academy