T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/1317
Karar No : 2025/7459
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Otomotiv San. ve Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, adına kayıtlı ... plaka sayılı aracın, ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan belediye sınırları dahilinde yolcu taşıdığı gerekçesiyle 2918 sayılı Kanun'un Ek-2/3 maddesinin (a) bendi uyarınca 60 (altmış) gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... seri numaralı araç trafikten men tutanağının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, davacı şirketin ruhsat sahibi olduğu ... plaka sayılı aracın, 01/01/2021 tarihinde araç kiralama sözleşmesi ile dava dışı ... Servis Hizm. Taş. San. ve Tic. A.Ş. tarafından kiralandığı, akabinde kiralayan şirket, dava konusu aracı, 01/01/2021-28/02/2021 tarihleri arasında Samsun İl Sağlık Müdürlüğü ile aralarında imzalamış olduğu "araç kiralama ve taşıma hizmeti alımına ait" sözleşme uyarınca kullanmaya başladığı dönem içerisinde Samsun İl Emniyet Müdürlüğü Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü ekiplerince 10/02/2021 tarihinde yapılan denetim sırasında söz konusu aracın içerisinde iki yolcunun bulunduğunun görüldüğü, araç sürücüsüne taşımacılık yapması sebebiyle çalışma izni/ruhsat belgesinin bulunup bulunmadığının sorulduğu, söz konusu çalışma izni/ruhsat belgesinin ibraz edilmemesi üzerine de davalı idarece 2918 sayılı Kanun'un Ek-2/3 maddesinin (a) bendi uyarınca aracın 60 (altmış) gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği, anılan işlemin iptali istemiyle de bakılmakta olan davanın açıldığı, öte yandan, olaya ilişkin olarak görevli polis memurlarında tutulan tutanakta, aracın sürücüsünün, araç içerisinde yer alan yolcuları Tekkeköy Hastanesinden Gazi Devlet Hastanesine düzenli olarak götürdüğü şeklinde beyanına yer verildiği, davacı tarafından dava dilekçesinde de, olay günü uyuşmazlık konusu aracın ... Servis Hizm. Taş. San. ve Tic. A.Ş. tarafından, Samsun İl Sağlık Müdürlüğü ile imzalamış olduğu "araç kiralama ve taşıma hizmeti alımına ait" sözleşme uyarınca diyaliz hastalarının taşıdığını ifade ettiği dikkate alındığında uyuşmazlık konusu araç içerisinde bulunan yolculara ilişkin olarak görevli polis memurlarınca tutulan tutanakta yer alan hususlar ile bu konuya ilişkin davacının beyanının örtüştüğü, her ne kadar davacı şirket tarafından dava dilekçesinde, dava konusu aracın 01/01/2021 tarihinde araç kiralama sözleşmesi ile ... Hizm. Taş. San. ve Tic. A.Ş.'ye kiralandığı, aracın şoförünün davacı şirket ile bir bağının bulunmadığı, araç sürücüsünün ve aracın kullanıldığı faaliyetin davacı şirketle hiçbir ilgi ve alakası bulunmadığı ileri sürülmekte ise de, mülkiyeti davacıya ait ... plakalı araçla yolcu taşımacılığı yapıldığı hususu gerek bu konudaki davacının beyanından ve gerekse de olaya ilişkin olarak görevli polis memurlarınca tutulan tutanaktan anlaşılmış olup; bu kapsamda anılan araçla ilgili belediyeden alınmış herhangi bir çalışma izni/ruhsatı olmadığı da göz önünde bulundurulduğunda, ilgili Kanun hükmü uyarınca aracın işleteni veya sahibinin, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın çalışma izni/ruhsat olmadan çalışması hususunda davacının gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlü olduğu, bu durumda, mevzuat hükümleri gereğince büyükşehir belediyesi sınırları içinde yolcu taşımacılığı yapılabilmesi için yetkili belediyeden çalışma izni veya ruhsatı alınması gerektiğinden, mülkiyeti davacıya ait aracın kiralanan şahıs tarafından, yetkili belediyeden izin ve ruhsat almaksızın yolcu taşımacılığı yaptığının sabit olduğu görülmekle, davacıya ait araç hakkında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca tesis edilen 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin düzenlenme amacının ilgili belediye hudutları dahilinde, izinsiz ticari amaçlı yolcu taşımacılığının ve alınan izin belgesinin kapsamı dışında yolcu taşımacılığının engellenmesi olduğu, somut olayda Samsun İl Emniyet Müdürlüğü Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü ekiplerince 10/02/2021 tarihinde yapılan denetim sırasında davacı şirketin ruhsat sahibi olduğu ... plaka sayılı araçta iki adet yolcunun bulunduğu, söz konusu yolcuların Tekkeköy ilçesinden Gazi Devlet Hastanesine rutin olarak götürüldüğünün anlaşıldığı, öte yandan ... plaka sayılı aracın 01/01/2021 tarihinde Samsun İl Sağlık Müdürlüğü-Gazi Devlet Hastanesi işinde kullanılmak üzere 28/02/2021 tarihine kadar taşıt kiralama sözleşmesi ile dava dışı ... Servis Hizm. Taş. San. ve Tic. A.Ş. tarafından davacıdan kiralandığı, akabinde kiralayan şirketin, söz konusu aracı, 01/01/2021-28/02/2021 tarihleri arasında Samsun İl Sağlık Müdürlüğü ile aralarında imzalamış olduğu "araç kiralama ve taşıma hizmeti alımına ait" sözleşme uyarınca kullandığının anlaşıldığı, bu durumda 10/02/2021 tarihinde yapılan denetim sırasında davacı şirketin ruhsat sahibi olduğu ... plaka sayılı araçta taşınan iki adet yolcunun dava dışı ... Servis Hizm. Taş. San. ve Tic. A.Ş. tarafından Samsun İl Sağlık Müdürlüğü ile aralarında imzalamış olduğu "araç kiralama ve taşıma hizmeti alımına ait" sözleşme uyarınca rutin olarak yapıldığı anlaşılan hasta nakil amacına yönelik bir taşıma olduğu, söz konusu taşımanın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı kapsamında değerlendirilmesine olanak bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiğinden davanın reddi yönünde verilen istinafa konu Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulüne, ... İdare Mahkemesi'nin ... gün ve E:... K:... sayılı kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Samsun Emniyet Müdürlüğüne bağlı trafik ekiplerince 10/02/2021 günü yapılan denetim esnasında dava konusu aracın güzergah izin belgesi olmadan taşımacılık yaptığının tespit edilmesi üzerine tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı şirket tarafından, adına kayıtlı ... plakalı minibüsü dava dışı ... Servis Hizmetleri Taşıma Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine kiraya verildiği, anılan dava dışı şirketin Samsun İl Sağlık Müdürlüğünce yapılan ihale doğrultusunda diyaliz hastalarının nakli için dava konusu aracı kiraladıklarını bu sebeple herhangi bir sorumluluklarının olmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı şirketin ruhsat sahibi olduğu ... plaka sayılı aracın, 01/01/2021 tarihinde imzalanan araç kiralama sözleşmesi ile dava dışı ... Servis Hizm. Taş. San. ve Tic. A.Ş. tarafından kiralandığı, anılan aracın kiralayan şirket tarafından 01/01/2021-28/02/2021 tarihleri arasında Samsun İl Sağlık Müdürlüğü ile aralarında imzalamış olduğu "araç kiralama ve taşıma hizmeti alımına ait" sözleşme uyarınca kullanmaya başladığı dönem içerisinde Samsun İl Emniyet Müdürlüğü Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü ekiplerince 10/02/2021 tarihinde yapılan denetim sırasında söz konusu aracın içerisinde iki yolcunun bulunduğunun tespit edilerek, görevli polis memurlarında tutulan tutanakta, aracın sürücüsünün, araç içerisinde yer alan yolcuları Tekkeköy Hastanesinden Gazi Devlet Hastanesine düzenli olarak götürdüğü şeklinde beyanına yer verildiği, araç sürücüsüne taşımacılık yapması sebebiyle çalışma izni/ruhsat belgesinin bulunup bulunmadığının görevli polis memurlarınca sorulması üzerine söz konusu çalışma izni/ruhsat belgesinin araç sürücüsü tarafından ibraz edilmemesi neticesinde davalı idarece 2918 sayılı Kanunun Ek-2/3 maddesinin (a) bendi uyarınca aracın 60 (altmış) gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği bu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyada yer alan tutanaklar ile bilgi ve belgeler incelendiğinde; davacı şirket tarafından, dava konusu... plakalı aracın 01/01/2021 tarihinde yapılan araç kiralama sözleşmesi kapsamında dava dışı ... Servis Hizmetleri Taşımacılık Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine 01/01/2021-28/02/2021 tarihlerini kapsayacak şekilde kiraya verildiği, araç sürücüsünün davacı şirket ile herhangi bir bağlantısının bulunmadığı, araç sürücüsünün ve aracın kullanıldığı faaliyetin davacı şirketle ilgisinin bulunmadığı ileri sürülmekte ve ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararında da; 10/02/2021 tarihinde yapılan denetim sırasında davacı şirketin ruhsat sahibi olduğu ... plaka sayılı araçta taşınan iki adet yolcunun dava dışı ... Servis Hizm. Taş. San. ve Tic. A.Ş. tarafından Samsun İl Sağlık Müdürlüğü ile aralarında imzalamış olduğu "araç kiralama ve taşıma hizmeti alımına ait" sözleşme uyarınca rutin olarak yapıldığı anlaşılan hasta nakil amacına yönelik bir taşıma olduğu, söz konusu taşımanın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı kapsamında değerlendirilmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de; davacı şirket ile dava dışı ... Servis Hizmetleri Taşımacılık Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi arasında 01/01/2021 tarihinde imzalanan ve 01/01/2021-28/02/2021 tarihleri arasını kapsayan taşıt kira sözleşmesinde işin adı olarak Samsun İl Sağlık Müdürlüğü - Gazi Devlet Hastanesi belirtilerek araç kiralama ve taşıma hizmetine ait ... ihale kayıt numarasına yer verildiği, yine anılan sözleşmenin özel şartlar başlıklı kısmının birinci maddesinde kiralanan aracın kira süresi içerisinde sözleşme konusunda yazılı işte kullanılmak üzere kiralayanın hizmetine bırakıldığı hususunun kira sözleşmesini yapan taraflarca kaleme alındığı, netice olarak dava konusu aracı kiraya veren davacı şirketin anılan aracı kiralayan dava dışı şirketin hangi faaliyet konusu alanda bu aracı kullanacağından 01/01/2021 tarihinde imzalanan taşıt kira sözleşmesi gereğince haberdar olduğu ve kiralanan aracın Samsun İl Sağlık Müdürlüğü ve Gazi Devlet Hastanesine taşımacılık faaliyeti kapsamında kullanılacağı bilgisine de sahip olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda; taraflar arasında izinsiz / ruhsatsız taşımacılık yapıldığı hususunda herhangi bir ihtilafın bulunmadığı, sadece davacı şirket tarafından dava dilekçesinde, dava konusu aracın 01/01/2021 tarihinde araç kiralama sözleşmesi ile ... Servis Hizm. Taş. San. ve Tic. A.Ş.'ye kiralandığı, araç sürücüsünün kendileriyle bir bağının bulunmadığı, araç sürücüsünün ve aracın kullanıldığı faaliyetin davacı şirketle ilgisinin olmadığı ileri sürülmüş ise de; mülkiyeti davacı şirkete ait ... plakalı araçla izinsiz / ruhsatsız bir şekilde yolcu taşımacılığı yapıldığı hususu gerek bu konudaki davacı şirketin beyanından ve gerekse de olaya ilişkin olarak görevli polis memurlarınca tutulan tutanaktan anlaşılmakla birlikte yukarıda detaylı olarak belirtilen araç kiralama sözleşmesi kapsamında da aracı kiralayan dava dışı şirketçe yürütülecek taşıma faaliyeti doğrultusunda yapılacak işin mahiyetinin davacı şirket tarafından bilinmekte olduğu ve kiralama işinin de bu kapsamda gerçekleştirildiği görüldüğünden, aracın işleteni veya sahibinin, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın çalışma izni/ruhsat olmadan çalışması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlü bulunan davacı şirketin ruhsat sahibi olduğu dava konusu aracın 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesine dayanılarak tesis edilen trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulüne, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 09/10/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkün olup, temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri anılan kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.