T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/1885
Karar No : 2025/6650
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI): ... San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bitlis ili, Ahlat ilçesi sınırları dâhilinde ve davacı şirketin uhdesinde bulunan Sicil: ... sayılı IV(a) grubu (pomza) işletme ruhsatının iptaline ilişkin ... tarih ve E... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcu bulunmadığına ilişkin belgenin davacı tarafından davalı idareye sunulmadığından bahisle dava konusu işlemin tesis edildiği görülmekte ise de; işlem tesis edildikten sonra işleme dayanak gösterilen madde metninde davacı lehine olacak şekilde düzenlemeye gidildiği, 25/11/2020 tarihli ve 7257 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesiyle "6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun bulunmaması şartıyla" ibaresinin madde metninden çıkarıldığı anlaşıldığından; salt "6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcu bulunmadığına ilişkin belgenin" Genel Müdürlüğe teslim edilmediği gerekçesiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı, davalı idare tarafından, davacının yaptığı temdit talebinin, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 24/2. maddesi kapsamında yeniden incelenerek, diğer eksiklerin tespiti halinde yeniden işlem tesis edilebileceği gerekçeleriyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Mahkemece, 3213 sayılı Kanun'un 24. maddesinde davacı lehine değişiklik yapıldığı ruhsat uzatım taleplerinde vadesi geçmiş borcu bulunmadığına ilişkin belgenin temin edilmesi şartının kaldırıldığı yönünde gerekçeye yer verilmiş ise de aynı maddenin devamı fıkralarında mevcut şartın muhafaza edildiği, davacı lehine kanun değişikliğinin söz konusu olmadığı, davacı tarafından Kanunun zorunlu tuttuğu belgenin davalı idareye ibrazının sağlanamadığı görülmekle dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptali yönündeki karara karşı istinaf isteminde bulunan davalı idarenin istinaf başvurusu kabul edilerek kararın kaldırılmasına davanın reddine, davacı tarafından özetle "hukuka aykırı bedeller (tesis olunan idari para cezaları) nedeniyle ilgili belgenin alınabilmesi için ödeme yükümlülüğü altındaki miktarı ödeyememesi nedeniyle davaya konu belgeyi alamadığı" iddiasıyla yapmış olduğu istinaf başvurusunun -dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmaması nedeniyle- reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu işlemin, salt 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcu bulunmadığına ilişkin belgeye dayandığı gözetildiğinde ilgili belgenin alınmaya çalışıldığı ancak bizzat dava konusu işlemi tesis eden davalı idarenin hukuka aykırı eylem ve işlemleri sonucunda, vergi dairesine bildirilmemesi gereken ve mahkeme kararlarıyla öncelikle yürütmesi durdurulan ve akabinde iptal edilen idari para cezaları ve Devlet haklarının hukuka aykırı olarak vergi dairesine bildirilmesi ve 22/A belgesinin alınabilmesi için söz konusu haksız bedelleri talep etmesi sonucunda ödeme güçlüğü çekildiği için ilgili belgeyi alamadıkları, davalı idarenin önce ruhsat iptali işlemini tesis edip, daha sonra Mahkeme kararlarını uygulamak üzere idari para cezalarının terkini yoluna gittiği, işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının usule ve hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Bitlis ili, Ahlat ilçesi sınırları dâhilinde ve davacı şirketin uhdesinde bulunan S:... sayılı IV-(a) grubu (pomza) işletme ruhsat sahası ile ilgili olarak davalı idareye verilen ... tarih ve ... sayılı dilekçe ve ekindeki belgelerle süre uzatımı (temdit) talebinde bulunulduğu, temdit talebinin Genel Müdürlüğün ... tarih ve ... sayılı Oluru ile uygun bulunduğu, 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belgenin Genel Müdürlüğe verilmediği ve S:67914 sayılı ruhsata ait 2019 yılı işletme ruhsat bedelinin henüz yatırılmadığının tespit edildiği, yazının davacıya tebliğ edildiği tarihten itibaren en geç 3 (üç) ay içerisinde, S:... sayılı ruhsata ait 2019 yılı işletme ruhsat bedelinin yatırılması ve 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcu bulunmadığına ilişkin belgenin Genel Müdürlüğe verilmesi gerektiği, aksi takdirde söz konusu Kanun hükmü gereğince güncel miktar üzerinde idari para cezası uygulanarak verilen sürenin üç ay daha uzatılacağı ve bu süre sonunda da eksikliklerin tamamlanmaması halinde talebin kabul edilmeyerek ruhsatın iptal edileceğinin bildirildiği, davacı şirkete verilen üç aylık süre içerisinde yazıda belirtilen eksiklikterin tamamlanmadığının tespiti üzerine, bu defa Genel Müdürlüğün ... tarihli ve ... sayılı yazısı ile temdit talebine ilişkin eksikliklerin Genel Müdürlüğe verilmesi gerektiğine dair yazının ruhsat sahibine tebliğ edildiği tarihinden itibaren ikinci üç aylık süre içerisinde tamamlanmadığı tespit edildiğinden, S:... sayılı işletme ruhsatının, "6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcu bulunmadığına ilişkin belgenin" Genel Müdürlüğe teslim edilmesi için verilen sürenin sonu olan 20/01/2020 tarihinden geçerli olmak üzere iptal edildiği hususunun davacı şirkete bildirilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun 24. maddesinin; 1. ve 2. fıkrasında "I. Grup (b) bendi ve II. Grup (a) ve (c) bendi madenler için ihale bedelinin yatırılmasından itibaren iki ay içinde, diğer maden grupları için arama ruhsat süresi sonuna kadar, yetkilendirilmiş tüzel kişilerce maden mühendisinin sorumluluğunda hazırlanmış işletme projesi ruhsat sahibi tarafından Genel Müdürlüğe verilir. Proje ile birlikte projenin uygulanabilmesi için gerekli olan mali yeterliliğine ilişkin belgeler ve genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına işletme ruhsat taban bedelinin yatırıldığına dair belgenin Genel Müdürlüğe verilmesi zorunludur. Aksi hâlde talep reddedilir.
Projedeki teknik eksiklikler, 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belge ve işletme ruhsat bedeli yapılan bildirimden itibaren üç ay içinde tamamlanır. Eksikliklerini verilen sürede tamamlamayanlara 20.000 TL idari para cezası uygulanarak süre üç ay daha uzatılır. Bu süre sonunda eksikliklerini tamamlamayanların talepleri kabul edilmez ve yatırılan işletme ruhsat bedeli iade edilir. Taleplerin uygun görülmesi hâlinde bir ay içinde işletme ruhsatı düzenlenir. Süre uzatım işlemlerinde birinci fıkra ve bu fıkra hükümleri uygulanır..." hükmü yer almakta iken, 14/02/2019 kabul tarihli, 28/02/2019 tarih ve 30700 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 7164 sayılı Kanun'un 17. maddesiyle söz konusu maddenin 2. fıkrası ''Ruhsatların süre uzatım taleplerinde; ruhsat süresinin bitiş tarihinden en geç altı ay öncesine kadar, 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun bulunmaması şartıyla Genel Müdürlüğün bütçesine gelir kaydedilmek üzere işletme ruhsat taban bedeli yatırılarak, yetkilendirilmiş tüzel kişilerce maden mühendisinin sorumluluğunda hazırlanmış işletme projesi ve aktif edilmiş tebligata esas kayıtlı elektronik posta adresinin (KEP) veya kurumsal elektronik tebligat sistemi (e-Tebligat) adresinin ruhsat sahibi tarafından Genel Müdürlüğe verilmesi zorunludur. Aksi hâlde talep reddedilir ve ilgili saha ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır. Genel Müdürlükçe proje üzerinde veya mahallinde yapılan/yapılmış inceleme sonucunda tespit edilen, projedeki teknik eksiklikler ve süre uzatımı talebinde bulunulan ruhsata ilişkin vadesi geçmiş ruhsat harcı, ruhsat bedeli, çevre ile uyum teminatı ve Devlet hakkı gibi mali eksiklikler Genel Müdürlük tarafından ruhsat sahibine iki ay içerisinde bildirilir, eksiklikler yapılan bildirimden itibaren üç ay içinde tamamlanır. Eksikliklerini verilen sürede tamamlamayanlara 31.054 TL idari para cezası uygulanır. Ruhsat süresinin sonuna kadar eksikliklerin tamamlanmaması durumunda ruhsat süresi uzatılmaz ve bu alanlar başka bir işleme gerek kalmaksızın ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır. Talebin kabul edilmemesi hâlinde yatırılan işletme ruhsatı taban bedeli iade edilmez. Süre uzatım talebinin uygun görülmesi hâlinde ise en geç ruhsat süre sonundan itibaren bir ay içinde işletme ruhsatının süresi, işletme ruhsatının süresinin bitim tarihinden itibaren uzatılır. Ruhsat süresi dolan ruhsat sahalarında maden işletme faaliyetleri yapılamaz.'' şeklinde değiştirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlık, Bitlis ili, Ahlat ilçesi sınırları dâhilinde ve davacı şirket uhdesinde bulunan S:... sayılı IV-(a) grubu (ponza) işletme ruhsatının, "6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcu bulunmadığına ilişkin belgenin" Genel Müdürlüğe teslim edilmesi için verilen sürenin sonu olan 20/01/2020 tarihinden geçerli olmak üzere iptaline ilişkin işlemden kaynaklanmaktadır.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler, Dairemizin 30/04/2025 tarihli ara kararına verilen cevabın incelenmesinden, davacı tarafından 25/07/2018 tarihinde ilgili ruhsat için süre uzatımı (temdit) talebinde bulunulduğu, ancak bu tarihten, dava konusu işlem tarihine kadar davacı şirket aleyhine davalı idarece tesis edilen ... tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı işlemlerle verilen idarî para cezaları, ek devlet hakkı borcu, il özel idare payı ve köy payı borcu bulunduğu, dolayısıyla 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcu bulunmadığına ilişkin belgenin davalı idareye ibraz edilemediği anlaşılmaktadır.
UYAP kayıtlarının incelenmesinden ise söz konusu idari para cezaları ve ek devlet hakkı tahakkukuna ilişkin işlemlere karşı açılan davalarda (... İdare Mahkemesi E:..., K:...; ... İdare Mahkemesi E:..., K:...; E:..., K:...; E:..., K:...; E:..., K:... sayılı kararları ile) hesaplarda yeniden değerleme oranlarında hata yapılması dolayısıyla iptal kararları verildiği ve gelinen aşamada bu kararların kesinleşmiş olduğu, dolayısıyla dava konusu işlem tarihi itibarıyla söz konusu idarî para cezaları ve ek devlet hakkı tahakkuklara ilişkin vadelerin ileri tarihe aktarılmış olduğu tespit edilmiştir.
Bu durumda, yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda, davacının temdit talebinin, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 24. maddesindeki diğer şartlar kapsamında değerlendirilmesi gerekirken, yalnızca 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcu yazısı ibraz edilemediğinden bahisle istemin reddine yönelik dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak 10/09/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- Bitlis ili, Ahlat ilçesi sınırları dâhilinde ve davacı şirket uhdesinde bulunan S:... sayılı IV-(a) grubu (pomza) işletme ruhsatının, "6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcu bulunmadığına ilişkin belgenin" Genel Müdürlüğe teslim edilmesi için verilen sürenin sonu olan 20/01/2020 tarihinden geçerli olmak üzere iptaline ilişkin işlemden kaynaklanmaktadır.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacı tarafından 25/07/2018 tarihinde ilgili ruhsat için süre uzatımı (temdit) talebinde bulunulduğu, ancak bu tarihten, dava konusu işlem tarihine kadar davacı şirket aleyhine davalı idarece tesis edilen ... tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı işlemlerle verilen idarî para cezaları, ek devlet hakkı borcu bulunduğu, dolayısıyla 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcu bulunmadığına ilişkin belgenin davalı idareye ibraz edilemediği, bizzat davacı tarafça dosyaya sunulan 01/01/2020 tarihli vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgede 2019 yılına ait olmak üzere toplam 3.392.365,22-TL Motorlu Taşıtlar Vergisi ve Yıllık Gelir Vergisi borcu bulunduğu, Dairemizin 30/04/2025 tarihli ara kararına verilen cevapta ise ilgili tarihlere ait olmak üzere idari para cezaları bulunduğu, Mahkeme kararları uyarınca idarenin hesaplarda yeniden değerleme oranlarında hata yapılması dolayısıyla iptal kararları verildiği ve idarece yeniden hesap yapılarak idarî para cezaları verilebileceği anlaşılmaktadır.
Bu kapsamda davacının temdit talebinin kabul edilmeyerek, 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcu bulunmadığına ilişkin belgenin Genel Müdürlüğe teslim edilmesi için verilen sürenin sonu olan 20/01/2020 tarihinden geçerli olmak üzere iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmakla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının yukarıdaki açıklama ile onanması gerektiği görüşüyle oluşan çoğunluk kararına katılmıyoruz.