T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/1901
Karar No : 2025/3445
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Oto. Pet. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket adına kayıtlı ... plakalı aracın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının düzenlenme amacının izinsiz ve ticari amaçlı yolcu taşımacılığını engellemek olduğunun açık olduğu, uyuşmazlığa konu olayda; davacı şirket adına kayıtlı ... plakalı personel servis aracının 01/02/2022 tarihinde arızalanması ve ilgili servis tarafından arızanın giderimi için aracın 13 gün süre ile serviste kalacağının belirtilmesi üzerine Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Dairesi Başkanlığı UKOME Şube Müdürlüğünce arıza yapan aracın yerine kullanılmak üzere ... plakalı araca 03/02/2022 - 14/02/2022 tarihleri arasında geçerli olacak şekilde geçici izin belgesi düzenlendiği, 01/02/2022 tarihinde servise götürülen aracın motor arızasının giderilememesi ve işlemlerinin devam etmesi nedeniyle aracın teslim alınamadığı, bu aracın yerine kullanılmaya devam edilen davaya konu ... plakalı aracın 15/02/2022 günü, saat 07:36'da trafik ekiplerince durdurulduğu ve davaya konu trafikten men işleminin tesis edildiği görüldüğünden, davacı tarafından araç arızasına ilişkin olarak sunulan belgeler incelendiğinde, davaya konu "ikame" araç ile personel taşımacılığı yapılmasının "P" plakalı aracın arızalanması ve bu arızanın giderilememesinden kaynaklandığı, dolayısıyla olaya özgü zaruri ve geçici bir durum olduğu anlaşıldığından, davaya konu trafikten men işleminin hukuka uygun olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, trafik ekiplerince yapılan denetim ve kontrollerde ... plakalı ticari otobüsün durdurulduğu, kamera görüntüsü alınarak izin belgesiz yolcu taşındığının tespit edildiği, konu hakkında tutanak düzenlenerek sürücü ve yolcuların imzasının alındığı, taşımacının yaptığı işe göre B2, D2, D3, D4 gibi belgeleri bulunsa dahi şehir içi güzergahlarını kullanması durumunda ilgili belediyeden ayrıca güzergah izin belgesi almasının gerektiği, bu belgenin alınmadığının ya da süresi içerisinde yenilenmediğinin tespiti halinde ilgili maddede belirtilen yaptırımların uygulanacağı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı şirket tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davalı idare yetkililerince 15/02/2022 günü, saat 07:36'da yapılan kontrollerde davacı şirket adına kayıtlı davaya konu ... plakalı araç ile "Başiskele'den aldığı yolcuları Gölcük Tersanesi'ne götürmekte olduğu" belirtilerek il sınırları içerisinde izinsiz olarak servis (personel) taşımacılığı yapıldığının tutanak ile tespit edildiği, bu tespit uyarınca davaya konu aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin tesis edildiği ve iş bu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri/araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin/ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmeleri gerekmektedir. Başka bir ifadeyle söz konusu belgelerin denetim ve işlem tarihinde düzenlenmiş bulunması gerekmekte olup, daha sonra temin edilen izin/ruhsat gibi belgeler, tesis edilen işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecektir. Bu durumun tek istisnası, araç sahipleri/araç sürücüleri tarafından işlem tarihinden önce izin/ruhsat için ilgili belediyeye başvuru yapılmış olmasıdır. Nitekim denetim tarihine kadar gerekli belgeleri almaksızın taşımacılık hizmeti verenlerin, eğer denetim olmasa idi izinsiz faaliyeti devam ettirebilecekleri, böylece izin almak suretiyle faaliyette bulunanların katlandıkları mali, idari ve toplumsal sorumluluklara katlanmayarak kamu düzenini ve trafik güvenliğini bozmalarının yanında haksız rekabete yol açacakları açıktır.
Dosyanın incelenmesinden; 15/02/2022 tarihinde davacıya ait araç ile personel servis taşımacılığı yapıldığının tespit edildiği, denetimde görevlilere bu taşımacılığa ilişkin güzergah izin belgesi ibraz edilmediği anlaşılmıştır.
Mahkeme kararında, uyuşmazlığa konu olayda; davacı şirket adına kayıtlı ... plakalı personel servis aracının 01/02/2022 tarihinde arızalanması ve ilgili servis tarafından arızanın giderimi için aracın 13 gün süre ile serviste kalacağının belirtilmesi üzerine Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Dairesi Başkanlığı UKOME Şube Müdürlüğü'nce arıza yapan aracın yerine kullanılmak üzere ... plakalı araca 03/02/2022 - 14/02/2022 tarihleri arasında geçerli olacak şekilde geçici izin belgesi düzenlendiği, 01/02/2022 tarihinde servise götürülen aracın motor arızasının giderilememesi ve işlemlerinin devam etmesi nedeniyle aracın teslim alınamadığı, bu aracın yerine kullanılmaya devam edilen davaya konu ... plakalı aracın 15/02/2022 günü, saat 07:36'da trafik ekiplerince durdurulduğu ve davaya konu trafikten men işleminin tesis edildiği görüldüğünden, davacı tarafından araç arızasına ilişkin olarak sunulan belgeler incelendiğinde, davaya konu "ikame" araç ile personel taşımacılığı yapılmasının "P" plakalı aracın arızalanması ve bu arızanın giderilememesinden kaynaklandığı, dolayısıyla olaya özgü zaruri ve geçici bir durum olduğu anlaşıldığı belirtilerek dava konusu işlemin iptaline karar verilmişse de, dosyaya sunulan geçici izin belgesinin 03/02/2022 tarihli ve son geçerlilik tarihinin ise 14/02/2022 olduğu, dava dosyasında işlem tarihi olan 15/02/2022 tarihinde geçerli geçici izin belgesi ya da buna ilişkin bir başvuru belgesi bulunmadığı, davacı tarafın da dava dilekçesinde şirketin tekrar geçici izin belgesi isteme fırsatı bulamadığını beyan ettiği görülmüştür.
Bu durumda, davacının dava konusu işlem tesis edildiğinde personel servis taşımacılığına ilişkin geçerli izin belgesi bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu trafikten men işleminde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak,10/04/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.