T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/2781
Karar No : 2025/4242
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Uluslararası Turizm Otomotiv Taşımacılık İnş. Petrol San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzinsiz yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle davacı şirkete ait ... plaka numaralı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... nolu işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; trafik ekiplerince yapılan denetim ve kontroller sonucunda tanzim olunan araç tespit tutanağı ile davacı şirkete ait ... plakalı araçla ... Lojistik - ...'tan aldığı yolcuların Çayırova ve Gebze'ye götürüldüğü, araçta D4 şehirler arası yetki belgesinin mevcut olduğunun tespit edildiği, ancak bu belge ile Kocaeli ili içinde taşıma yapılamayacağı gerekçesiyle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği, uyuşmazlığa konu D4 yetki belgesine sahip ... plakalı araç ile Gebze - Tuzla arasında personel servis taşımacılığı yapıldığından bahisle özel izin belgesi verilmesi talebiyle yapılan 31/08/2021 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işleme karşı açılan davada, Mahkemelerinin E:... sayılı, 01/12/2021 tarihli kararı ile yürütmenin durdurulmasına karar verildiği, bu karara karşı yapılan itiraz başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve YD. İtr. No:... sayılı kararı ile itirazın reddine karar verildiği, bu arada 02/03/2022 tarihli ara kararı ile Kocaeli Büyükşehir Belediyesinden D4 yetki belgesine sahip ... plakalı aracın taşımacılık güzergahına ilişkin (kalkış, varış noktası, izlenecek güzergah) bilgi ve belgelerin bir örneğinin gönderilmesinin istenilmesine karar verildiği, anılan idarece ara kararına cevaben, gerek Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin geçici 3. maddesinin 5. fıkrası gereğince, gerekse Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının görüş yazılarında belirtildiği üzere, 2022 yılı itibarıyla D2 yetki belgesi ile servis taşımacılığı yapılmasına yasal olarak imkan bulunmadığı, davacı tarafın Yönetmeliğin geçiş süreci içerisinde (31.12.2021 tarihinden önce) D2 yetki belgesine istinaden
Güzergah İzin Belgesi verilmesini mahkeme kararı ile elde ettiği ve bu kararın gereğini yerine getirmek üzere UKOME kararı alınarak güzergah izin belgesi verildiğinin bildirildiği, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Dairesi Başkanlığı UKOME Şube Müdürlüğünce düzenlenen D4 Güzergah İzin Belgesi incelendiğinde ise, davacı şirkete ait ... plakalı 2013 model, ... marka minibüse 09/02/2022 - 31/12/2022 tarihleri arasında "Kocaeli İl Sınırlarında Geçerli" olmak üzere güzergah izni verildiği, bu durumda, davacı şirkete ait ... plakalı araç ile Gebze - Tuzla arasında şehirler arası personel servis taşımacılığı yapıldığından bahisle özel izin belgesi verilmesi talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin yürütmesinin durdurulması ve bu karara karşı yapılan itirazın da reddedilmesi üzerine, söz konusu araç için 09/02/2022 - 31/12/2022 tarihleri arasında ve Kocaeli il sınırlarında geçerli olacak şekilde güzergah izin belgesi düzenlendiği dikkate alındığında, Kocaeli il sınırları içerisinde izinsiz servis (personel) taşımacılığı yapıldığından söz edilemeyeceğinden, dava konusu trafikten men işleminde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, trafik ekiplerince 14/01/2022 tarihinde gelen ihbar üzerine ... plakalı aracın durdurulduğu ve yapılan kontrollerde araç içerisinde sürücü dışında 13 yolcu olduğu, yolcuların ... iş yerinden alınıp Çayırova ve Gebze ilçelerine götürüldüğünün tespit edildiği, aracın Kocaeli il sınırları içerisinde umum servis taşımacılığı yapması için tahsis edilen "P" plakalı araçlardan olmadığı, Kocaeli UKOME Müdürlüğünden çalışma izin belgesi almadığı hususunun evrakların kontrolü, sürücü ve yolcuların beyanı ile tespit edildiği, taşımacının yaptığı işe göre B2, D2, D3, D4 gibi belgeleri bulunsa dahi şehir içi güzergahlarını kullanması durumunda ilgili belediyeden ayrıca güzergah izin belgesi almasının gerektiği, bu belgenin alınmadığının ya da süresi içerisinde yenilenmediğinin tespiti halinde ilgili maddede belirtilen yaptırımların uygulanmasının normal olduğu, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı şirket tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
155 ihbar hattına gelen ihbar üzerine, trafik ekiplerince yapılan denetim ve kontroller sonucunda tanzim olunan araç tespit tutanağı ile davacı şirkete ait ... plakalı araçla ... - ...'tan alınan yolcuların Çayırova ve Gebze'ye götürüldüğü, araçta D4 şehirler arası yetki belgesinin mevcut olduğunun tespit edildiği, ancak bu belge ile Kocaeli ili içinde taşıma yapılamayacağı gerekçesiyle söz konusu aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... nolu işlemin tesis edilmesi üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinde; "1. Temyiz incelemesi sonunda Danıştay;
a) Kararı hukuka uygun bulursa onar. Kararın sonucu hukuka uygun olmakla birlikte gösterilen gerekçeyi doğru bulmaz veya eksik bulursa, kararı, gerekçesini değiştirerek onar.
b) Kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onar.
2. Temyiz incelemesi sonunda Danıştay;
a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması sebeplerinden dolayı incelenen kararı bozar." hükmüne yer verilmiştir.
26/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 2. maddesi değiştirilerek, "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır.
Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten men edilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün
süreyle trafikten men edilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten men edilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
4925 sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılan, Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin "Yetki belgesi alma zorunluluğu" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik kapsamına giren taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu, taşıma işleri organizatörlüğü, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, dağıtım işletmeciliği, terminal işletmeciliği ve benzeri faaliyetlerde bulunacak gerçek ve tüzel kişilerin yapacakları faaliyetlere uygun olan yetki belgesini/belgelerini Bakanlıktan almaları zorunludur." düzenlemesi, "Yetki belgesi türleri" başlıklı 6. maddesinde ise;...(4) D türü yetki belgesi: Otobüsle tarifeli veya tarifesiz yurtiçi yolcu taşımacılığı veya hususi taşımacılık yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır: a) D1 yetki belgesi: Ticari ve tarifeli olarak yapacaklara, b) D2 yetki belgesi: Ticari ve tarifesiz olarak yapacaklara, c) D3 yetki belgesi: Hususi taşımacılık faaliyetinde bulunarak, kendi personelinin taşımasını yapacaklara, ç) D4 yetki belgesi: Ticari olarak, taşıma mesafesine bakılmaksızın iliçi ve 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası tarifeli ve tarifesiz olarak yapacaklara verilir." kuralı yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dosyasının incelenmesinden, denetim görevlilerince düzenlenen, araçtaki yolcuların isim ve kimlik numaralarının yazıldığı ve davacı sürücü tarafından da imzalanan araç tespit tutanağında; ... plakalı araç ile Kocaeli ili Çayırova ilçesinde bulunan ... firmasında çalışan personelin iş yerinden alınıp Kocaeli ilinin Çayırova ve Gebze ilçelerine götürülmesi suretiyle servis taşımacılığının yapıldığı görülmektedir.
Öte yandan, dava konusu işlem tarihinde davacı şirkete ait araca ilişkin söz konusu kurumun personelinin taşınması için gerekli personel servis aracı güzergah izin belgesinin bulunmadığı, işlem tarihi itibarıyla izin / ruhsat gibi belgelerin dosyaya sunulamadığı, makul sürenin işlem tarihi ile aynı gün olarak kabul edilmesi gerektiği, bu hususun tek istisnasının davacı şirket tarafından işlem tarihinden önce izin / ruhsat için yetkili belediye / büyükşehir belediyesine başvuru yapılması olduğu açıktır.
Bununla birlikte, davacı şirket tarafından, D4 yetki belgesine sahip uyuşmazlığa konu ... plakalı araç ile Gebze - Tuzla arasında personel servis taşımacılığı yapıldığından bahisle özel izin belgesi verilmesi talebiyle yapılan 31/08/2021 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işleme karşı açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... sayılı kararında; şehir içinde izlenecek güzergah için ilgili belediyesinden/belediyeden özel izin belgesi almakla yükümlü olunmakla birlikte, belediye sınırları dışına/dışından yapılan taşımacılık hizmetleri için; taşımacının ayrıca Bakanlıkça düzenlenen yetki belgelerinden birine sahip olmasının zorunlu olduğu, yürürlükteki mevzuata göre davacının çalıştığı güzergah dikkate alındığında "P" plaka almasının mümkün görünmediği, davacının Kocaeli Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde değil, şehir dışına çıkarak yurt içi taşımacılık yaptığı, bu şekilde faaliyette bulunabilmesi için ise ilgili mevzuat uyarınca Bakanlıktan yetki belgesi almak zorunda olduğu, bu nedenle 13/01/2024 tarihine kadar geçerliliği olan ve yaptığı yurt içi tarifeli ve tarifesiz ticari yolcu taşımacılığı faaliyetini kapsayan D4 yetki belgesine haiz davacı şirketin talebinin zımnen reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği, bu karara karşı yapılan itiraz başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve YD İtr. No:... sayılı kararı ile itirazın reddine karar verildiği ve davalı idare tarafından, Mahkeme Kararı uyarınca verildiği şerhi düşülerek, 09/02/2022 veriliş tarihli ... Güvenlik A.Ş. firmasının personelinin taşınması için düzenlenmiş, Kocaeli il sınırlarında geçerli olduğu belirtilen, D4 güzergah izin belgesinin bulunduğu anlaşıldığından, davacı şirketin denetim tarihinden önce izin belgesi verilmesine yönelik bir başvurusunun bulunduğunun kabulü gerektiği, ancak başvurunun verilen yürütmeyi durdurma kararı uyarınca davalı belediyece incelendiği ve davacı şirkete ... Güvenlik A.Ş. firmasının çalışanlarını taşımak üzere güzergah izin belgesinin verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, uyuşmazlığa konu araçla personel servis taşımacılığı yapılması konusunda ilgili belediyeden alınmış yetki ve izin belgelerinin bulunduğu; ancak, denetim sırasında araçta bulunan personelin taşındığı iş yeri olan ... isminin, araç hakkında düzenlenen güzergah izin belgesinde yer almadığı anlaşıldığından, 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-c hükmüne göre işlem tesis edilmesi gerekirken davalı idarece 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a bendi kapsamında çalışma izni/ruhsatı bulunmadığı iddiasıyla tesis edilen işlemlerde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, temyize konu kararda sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmadığından davalı idarenin temyiz isteminin belirtilen gerekçeyle reddi gerekmiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 30/04/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.