T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/3333
Karar No : 2025/7966
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ...Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) :...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Artvin ili hudutları dahilinde davacı uhdesinde bulunan S:... sayılı IV. grup maden ruhsat sahasıyla ilgili olarak yapılan işletme izni başvurusu üzerine tetkik heyeti tarafından yapılan değerlendirme sonucunda ruhsat sahasında ekonomik ve işletilebilir düzeyde bakır, kalkopirit varlığı tespit edilemediğinden bahisle sahanın iptal edilerek IV. grupta ihale kapsamına alınmasına ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarihli ve E:... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 14/09/2021 tarihli yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu bilirkişiler tarafından düzenlenen 01/11/2021 havale tarihli bilirkişi raporunda ayrıntılı olarak irdelendiği üzere, Ruhsat sahasında Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) tarafından görevlendirilen heyet tarafından farklı tarihlerde 3 kez yapılan mahallinde tetkik sırasında alınan numunelerin 132.87 hektarlık alana sahip işletme izin alanını temsil edemeyecek kadar dar bir alandan alındığı, numunelerin dar bir alandan alınmasına bağlı olarak elde edilen analiz sonuçlarına göre işletme izin alanının ekonomik değere sahip cevherleşme içerip içermediği konusunda değerlendirme yapılmasının hatalı olduğu, kaldı ki; davalı idare tarafından görevlendirilen tetkik heyeti tarafından ve keşif ve bilirkişi incelemesi sırasında temin edilen numunelere ait analiz sonuçlarında; bakır değerlerinin, ekonomik olarak işletilebilecek bakır değerlerinin üzerinde olduğu, ayrıca sahada bakır (Cu) varlığına işaret eden kalkopirit (CuFeS2 oluşumlarının yanı sıra bornit (Cu5FeS4), kalkosin (Cu2S) ve kovellin (CuS) minerallerinin de tespit edildiği, dolayısıyla işletme izin talep edilen sahada ekonomik değere sahip bakır (Cu) bakır ve kalkopirit varlığının tespit edildiği anlaşıldığından, ruhsat sahasında ekonomik ve işletilebilir düzeyde bakır, kalkopirit varlığı tespit edilemediğinden bahisle sahanın iptal edilerek IV. grupta ihale kapsamına alınmasına ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarihli ve E:... sayılı dava konusu işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İlk derece Mahkemesince işletme izin talep edilen sahada ekonomik değere sahip bakır (Cu) bakır ve kalkopirit varlığının tespit edildiğinin anlaşıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de farklı tarihlerde yapılan mahallinde tetkik sırasında alınan numunelerin sistematik örneklemeden ziyade ön arama amacına yönelik kaya yüzeyinin muhtelif yerlerinden ve 132.87 hektarlık bir alana sahip işletme izin alanının tamamını temsil etmekten uzak çok küçük lokal bir alandan alındığı, buna bağlı olarak elde edilen analiz sonuçlarına göre işletme izin alanının ekonomik değere sahip cevherleşme içerip içermediği konusunda değerlendirme yapılmasına imkan tanımadığı dikkate alındığında bu aşamada sahada ekonomik değere sahip bakır ve kalkopirit varlığının bulunduğundan söz edilemeyecek olması sebebiyle Mahkemenin gerekçesinin yerinde görülmediği, uyuşmazlığın çözümü için Mahkemesince yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen raporda; dava konusu ruhsat sahasında MAPEG tarafından alınan kayaç numune türünün ne olduğunun belli olmadığından analiz sonucunda elde edilen bakır değerlerinin temel değer mi yoksa cevherleşmeyi işaret eden anomali değeri mi olduğunun tespit edilmesi ve buna bağlı olarak sahanın ekonomik olarak işletilebilir nitelikte olup olmadığı konusunda yapılacak değerlendirmenin hatalı olacağı, sınırlı sayıda alınan kayaç numunelerinin 132.87 hektarlık alana sahip işletme alanını temsil etmeyecek kadar dar bir alanda alınmasına bağlı olarak elde edilen analiz sonuçlarına göre işletme izin alanının ekonomik değere sahip cevherleşme içerip içermediği konusunda değerlendirme yapılmasının da hatalı olduğu, ruhsat sahasında MAPEG tarafından farklı tarihlerde 3 kez yapılan mahallinde tetkik sırasında alınan numunelerin sistematik örneklemeden ziyade ön arama amacına yönelik kaya yüzeyinin muhtelif yerlerinden ve 132.87 hektarlık bir alana sahip işletme izin alanının tamamını temsil etmekten uzak çok küçük lokal bir alandan alındığı, buna bağlı olarak elde edilen analiz sonuçlarına göre işletme izin alanının ekonomik değere sahip cevherleşme içerip içermediği konusunda değerlendirme yapılmasının hatalı olduğu görüş ve kanaatine varıldığı, kayaç numune türünün ne olduğunun belli olmaması sebebiyle analiz sonucunda elde edilen bakır değerlerinin temel değer mi yoksa cevherleşmeyi işaret eden anomali değeri mi olduğunun tespit edilmesi ve buna bağlı olarak sahanın ekonomik olarak işletilebilir nitelikte olup olmadığı konusunda yapılacak değerlendirmenin hatalı olacağı, ruhsat sahasından farklı tarihlerde alınan numunelerin sistematik örneklemeden ziyade ön arama amacına yönelik kaya yüzeyinin muhtelif yerlerinden ve 132.87 hektarlık bir alana sahip işletme izin alanının tamamını temsil etmekten uzak çok küçük lokal bir alandan alındığı, sınırlı sayıda alınan kayaç numunelerinin 132.87 hektarlık alana sahip işletme alanını temsil etmeyecek kadar dar bir alanda alınmasına bağlı olarak elde edilen analiz sonuçlarına göre işletme izin alanının ekonomik değere sahip cevherleşme içerip içermediği konusunda değerlendirme yapılmayacağı dikkate alındığında, 132.87 hektarlık alana sahip işletme alanını temsil etmeyecek kadar dar bir alandan ve usulüne uygun şekilde alınmayan numunelere bağlı olarak elde edilen analiz sonuçlarına göre işletme izin alanının ekonomik değere sahip cevherleşme içerip içermediği konusunda değerlendirme yapılamayacak olması sebebiyle dava konusu işlemde hukuka uygunluk, Mahkeme kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmadığı belirtilerek istinaf başvurusunun gerekçe ile reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, ruhsat sahasında yapılan tetkiklerde alınan numunelerin ruhsat sahibi nezaretinde alındığı ve tetkik anında numunelerin yerine ve alınış şekline herhangi bir itirazda bulunulmadığı, numunelerin analizinin akredite kuruluşlarca gerçekleştirildiği, tetkik raporlarının da adı geçen analizlere istinaden düzenlendiği, ruhsat sahasında arama faaliyetini gerçekleştirecek görünür ve muhtemel rezervi belirlemenin ruhsat sahibinin görevi olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, bilirkişi raporu ile sahada işletilebilir bakır cevheri olduğunun ortaya konulduğu, davalı idarece işletme projesinin 7-8 yıl sonra sahaya heyet göndererek değerlendirilmesinin idarenin kusurundan kaynaklandığı, ruhsat süresi dolduğundan orman arazisinde izin alınamadığı için mevcut yarmaların tekrar açılması için kazı yapılmasının mümkün olmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi değiştirilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı tarafından Artvin ili hudutları dahilinde bulunan S:... sayılı IV. grup arama ruhsatının 08/03/2007 tarihinde yürürlüğe giren ruhsatı için... tarih ve ... sayılı dilekçe ekinde verilen işletme projesi ile işletme ruhsatı ve bakır, kalkopirit işletme izni talebinde bulunulmuştur.
Davalı idare tarafından 06/01/2018 tarihli yazı ile işletme projesindeki eksikliklerin davacıya bildirilmesi üzerine 22/03/2018 tarihli dilekçe ekindeki belgeler ile birlikte pirit, kalkopirit revize işletme projesi verildiği, revize projeye istinaden Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı makam oluru kapsamında yapılan denetleme sonucu düzenlenen ve 09/07/2018 tarihli heyet raporunda; ruhsat sahasında tetkik tarihinde herhangi bir madencilik faaliyeti olmadığı, sahanın ilksel topoğrafyasını koruduğu, sahadan alınan numunelerin analizi sonucunda ekonomik olarak işletilebilir bakır (kalkopirit) rezervinin olmadığı, pirit oluşumunun mevcut olduğu, bu nedenle işletme projesinin pirit olarak revize edilmesinin gerektiği belirtilmiştir.
05/02/2019 tarihli dilekçe ekinde revize pirit işletme projesi sunulması üzerine, heyetin 27/02/2019 tarihli ek görüşünde sahaya pirit işletme izni düzenlenmesinin uygun olduğunun belirtildiği, ancak davacı tarafından 13/05/2019 tarihli revize işletme projesi ile yeniden heyet talep edildiği, bu talebe istinaden ... tarih ve ... sayılı makam oluru kapsamında yapılan denetleme sonucu düzenlenen ve 27/08/2019 tarihli heyet raporunda; ruhsat sahasında tetkik tarihinde herhangi bir madencilik faaliyeti olmadığı, sahanın ilksel topoğrafyasını koruduğu, sahada 3 adet (1x1 metre) yarma açıldığı, bu yarmalardan alınan numunelerin analizi sonucunda ekonomik olarak işletilebilir bakır (kalkopirit) rezervinin olmadığı belirtilmiştir.
Davacı tarafından 06/08/2019 tarihli dilekçe ekindeki işletme projesi ile itiraz edilerek IV. grup işletme ruhsatı ve bakır+kalkopirit işletme izni talebinde bulunulduğu, söz konusu bu projeye istinaden davalı idarece görevlendirilen heyet tarafından maden mahallinde yapılan inceleme üzerine düzenlenen 04/03/2020 tarihli heyet raporunda ise sahada tetkik tarihi itibarıyla faaliyet olmadığı, saha mülkiyetinin orman arazisi olduğu, ana kayaçta yapılan makroskobik gözlemlerde projeye konu bakır-kalkopirit cevher oluşumunun tespit edilemediği, bu nedenle ana kayaçtan numune alınamadığı, davacının ısrarı üzerine zeminde bulunan ve bölgeye taşınma yoluyla geldiği düşünülen malzemelerden analiz amaçlı 5 adet numune alındığı, sahaya görevlendirilen bir önceki heyet tarafından da aynı lokasyonlarda ana kayalardan alınan numunelerin analiz sonucunda yalnızca bir numuneden değer geldiği, ruhsat sahasında ekonomik olarak işletilebilir miktarda bakır, kalkopirit rezervinin olmaması nedeniyle işletme projesinin uygun bulunmadığı belirtilmiştir.
Genel Müdürlüğe verilen işletme projesinin arza uygun olmadığından bahisle davacı uhdesinde bulunan S:... sayılı IV. grup maden arama ruhsatının iptal edilerek IV. grupta ihale kapsamına alınmasına ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ...tarihli ve E:... sayılı işlemin tesis edildiği, bu işlemin iptali istemiyle de bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge İdare Mahkemesince bilirkişi raporundaki bir kısım açıklamalar dikkate alınarak sahadaki cevherleşmenin anlaşılabilmesi için idarece numune alınan kayaç türü belirtilmediğinden elde edilen analiz sonuçlarının ekonomik değere sahip cevherleşme içerip içermediği konusunda değerlendirmeye yapmaya imkan tanımadığı gerekçesi ile iptal kararı verilmişse de, davacının ruhsat sahasındaki cevherleşmenin tespiti için idarece üç defa farklı tarihlerde gidilen heyetlerle sahadan numune alındığı, ilk derece Mahkemesince de keşif ve bilirkişi incelemesi sırasında dört adet numune alındığı, bilirkişilerce alınan numunelerin analizi sonucunda, sahada ekonomik olarak işletilebilecek bakır cevherinin bulunduğu tespit edilmiş olup bu yönde açıklamalara da ilgili raporda yer verildiği görülmüştür.
Bu nedenle ilk derece Mahkemesinin iptal gerekçesinin yerinde olduğu, sahada ekonomik olarak işletilebilecek bakır cevherleşmesi bulunduğunun yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi ile de ortaya konulduğundan ruhsat sahasında işletilebilir ve ekonomik düzeyde bakır, kalkopirit varlığı tespit edilmediğinden bahisle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamıştır.
Bu kapsamda bilirkişilerce sahada ekonomik olarak işletilebilir bakır cevheri bulunduğu tespit edildiğinden, sahadan idarece alınan numunelerin cevherleşme tespitinde değerlendirme yapmaya imkan tanımadığı yönündeki Bölge İdare Mahkemesinin gerekçesinde hukuki isabet bulunmamış olup sonucu itibarıyla yerinde olan kararın onanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 23/10/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.