T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/3443
Karar No : 2025/6235
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılardan ... adına kayıtlı ... plaka sayılı aracın, ilgili belediyeden çalışma izin veya ruhsat alınmaksızın kullanıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü ... adına düzenlenen aynı tarihli, ... sayılı ve 9.125,00 TL tutarlı idari para cezasına dair işlemlerin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, davalı idare ekipleri tarafından yapılan denetimde davacıya ait araç ile çalışma izni/ruhsatı almadan ticari amaçlı olarak yolcu taşındığının davalı idare elemanlarınca tanzim edilen tutanak ile sabit olduğu, bu hususun tutanak ile kayıt altına alındığı ve tutanağın araç sürücüsü tarafından imzalandığının görüldüğü, dosyadaki mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesinden anılan mevzuat hükümleri uyarınca söz konusu araca ait bulunması gereken çalışma izni/ruhsatı bulunmadığının görüldüğü, bu durumda ilgili belediyeden çalışma izin/ruhsatı alınmadan, davacıya ait araçla belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığının tutanaktaki beyanlar ile sabit olduğu görüldüğünden ve dosyada aksini ispatlar nitelikte bir bilgi ve belge yer almadığından, aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-a maddesi uyarınca trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile araç sürücüsü olan davacıya trafik idari para cezası verilmesine ilişkin işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dosyanın incelenmesinden, 01/04/2022 tarihinde yapılan denetimde, davacı ...'a ait ... plakalı araç ile acente aracılığıyla yabancı uyruklu bir kişinin Şişli ...'dan alınarak, İstanbul Havalimanı'na götürülüp, yolculuk ücretinin ise acenteden alınacağını belirtir şekilde düzenlenen tutanağa istinaden, söz konusu aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ve trafik para cezası verilmesine ilişkin işlemlerin tesis edildiği, bu işlemlerin iptali istemiyle de bakılan davanın açıldığı, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin düzenlenme amacının ilgili belediye hudutları dahilinde, izinsiz ticari amaçlı yolcu taşımacılığını ve alınan izin belgesinin kapsamı dışında yolcu taşımacılığının engellenmesi olduğu, davacının ise aracını kiraladığı ... Turizm Ltd. Şti.'nin turizm faaliyetiyle iştigal ettiği ve tespit tarihinden üç gün sonra makul sürede, anılan şirketin yolcularını taşımak üzere, 04/04/2022 tarihinde düzenlenen ve 15/09/2022 tarihine kadar geçerliliği bulunan turizm yolcu taşımacılığı izin belgesini aldığı, esasen aracın denetim tarihinden öncesine ait ve 03/02/2021-30/03/2021 tarihlerini içeren turizm yolcu taşımacılığı izin belgesinin de bulunduğu, ancak denetim tarihinde süresinin dolduğu görüldüğünden, bu haliyle turizm yolcu taşıma izin belgesi veriliş amaç ve kapsamına uygun faaliyet gösterilmesi karşısında, tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk görülmediği sonucuna varıldığı gerekçesiyle davacıların istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemlerin iptaline, karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, usul ve hukuka aykırı olduğundan bahisle kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacılar tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacılardan ... adına kayıtlı ... plaka sayılı aracın, ilgili belediyeden çalışma izin veya ruhsat alınmaksızın kullanıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü ... adına düzenlenen aynı tarihli, ... sayılı ve 9.125,00 TL tutarlı idari para cezasına dair işlemlerin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri/araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin/ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmelerinin gerektiği, başka bir ifadeyle söz konusu belgelerin denetim ve işlem tarihinde düzenlenmiş bulunması gerekmekte olup, daha sonra temin edilen izin/ruhsat gibi belgelerin tesis edilen işlemleri hukuka uygun hale getirmeyeceği gibi, hakkaniyet ilkesi ve nesafet kuralı kapsamında makul süre sınırlarını da aşacağı açıktır. Bu durumun tek istisnasının, araç sahipleri/araç sürücüleri tarafından işlem tarihinden önce izin/ruhsat için ilgili belediyeye başvuru yapılmış olmasıdır.
Dosyadaki bilgi ve belgelerden; olaya ilişkin 01/04/2022 tarihli tutanakta belirtildiği üzere davacılardan ...'ın ... plakalı tur aracının şoförü olduğu, "yolcuları acente üzerinden ... İstanbul Şişliden aldığı, İHL'ye getirdiği, yolculuk ücretinin acente tarife üzerinden alınacağı, aracın yol güzergah belgesinin süresinin bittiğini bilmediğinin" beyan ve imza edildiği, dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte (01/04/2022) davacılar tarafından fiilen yapılan turizm taşımacılığına izin veren turizm yolcu taşımacılığı izin belgesinin bulunmadığı, ancak davacılar tarafından denetim tarihinden üç gün sonra 01/04/2022 tarihinde düzenlenen ve 15/09/2022 tarihine kadar geçerliliği bulunan turizm yolcu taşımacılığı izin belgesinin temin edildiği, ilgili düzenleme uyarınca, işlemlerin tesis edildiği sırada belgenin olması veyahut hakkaniyet ilkesi ve nesafet kuralı kapsamında en geç aynı gün düzenlenmiş olması gereken izin belgesinin, takip eden günlerde alınması halinde makul süre sınırından bahsedilemeyeceği anlaşılmaktadır.
Bölge İdare Mahkemesince her ne kadar davacıya ait turizm yolcu taşımacılığı izin belgesinin olay (01/04/2022) tarihinden sonra (04/04/2022 tarihinde) makul sürede alındığından bahisle davacıya 2918 sayılı Kanun'un Ek-2/3-a uyarınca ceza verilemeyeceğine karar verilmişse de, Dairemizin içtihatlarına göre söz konusu belgelerin edinilmesi için makul sürenin işlem tarihi ile aynı gün olduğu kabul edilmiş olup, dava konusu işlemler tesis edildiğinde geçerli izin belgesi bulunmadığı anlaşıldığından dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulüne, dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 26/06/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının; usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varıldığından, onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.