T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/3570
Karar No : 2025/6057
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, sürücüsü olduğu ... plakalı aracın, (sahibi ...), belediyeden izin belgesi bulunmaksızın öğrenci servis taşımacılığı yapıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... gün ve ... sayılı işlem ile davacıya toplam 10.948,00 TL tutarında trafik idari para cezası (2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi uyarınca 9.125,00 TL ve aynı Kanun'un 39/2 maddesi uyarınca 1.823,00 TL) verilmesine ilişkin aynı günlü ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının sürücüsü olduğu ... plakalı aracın, 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... gün ve ... sayılı işlem yönünden; uyuşmazlıkta, trafikten men edilen ... plakalı aracın ... isimli kişiye ait olduğu görüldüğünden, trafikten men edilen aracın maliki olmayan davacının bu işlemin iptalini istemekte kişisel bir menfaatinin bulunmaması nedeniyle subjektif ehliyet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın ehliyet yönünden reddine; davacıya toplam 10.948,00 TL tutarında trafik idari para cezası verilmesine ilişkin ... gün ve ... sayılı işlem yönünden; uyuşmazlıkta, davacının, Özel ... Kreş ve Gündüz Bakımevi'ne sevki yapılan öğrencilerin bulunduğu tespit edilen ... plaka sayılı minibüs cinsi aracın sürücüsü olduğu hususunun sabit olduğu, söz konusu aracın Özel ... Kreş ve Gündüz Bakımevi'ne ait olmadığı gibi aracın şehir içinde izlenecek güzergah için özel izin belgesinin de bulunmadığı/sunulmadığı, bu sebeple, 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi gereğince ilgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, C plaka tahdidi olmadan büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde yolcu (servis taşımacılığı) taşıdığından bahisle 9.125,00 TL ve yine aynı Kanun'un 39/2. maddesi (sürücü belgesi sahibinin sürücü belgesinin sıfatına göre sürmeye yetkili olmadığı araçları sürmesi yasaktır) uyarınca 1.823,00 TL trafik idari para cezası olmak üzere toplam 10.948,00 TL trafik idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu işlemlerin hukuka ve usule uygun olmadığı, trafikten men edilen aracın özel bir kreşe ait olduğu, belediyeden özel izin belgesi alınmasının gerekmediği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyize konu kararın aracın trafikten men edilmesi işlemine ve 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a maddesi uyarınca verilen trafik para cezası (9.125,00 TL) işlemine ilişkin kısımları yönünden onanması, 2918 sayılı Kanunun 39/2. maddesi uyarınca verilen trafik para cezası (1.823,00 TL) işlemine ilişkin kısım yönünden ise bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı tarafından, sürücüsü olduğu ... plakalı aracın (sahibi ...), belediyeden izin belgesi bulunmaksızın öğrenci servis taşımacılığı yapıldığının Konya Valiliği emniyet birimlerince düzenlenen 08/06/2022 tarihli tutanakla tespit edildiğinden bahisle, davalı idarece, anılan aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... gün ve ... sayılı işlem ile davacıya aynı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi uyarınca 9.125,00 TL ve yine 39/2. maddesi uyarınca da 1.823,00 TL trafik idari para cezası olmak üzere toplam 10.948,00 TL trafik idari para cezası verilmesine ilişkin aynı günlü ve ... sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine, söz konusu işlemlerin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.(...)" düzenlemesi yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu kararın 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a maddesi uyarınca; aracın trafikten men edilmesi işlemine ve davacıya verilen 9.125,00 TL trafik para cezası işlemine ilişkin kısımları yönünden;
İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır.
Bölge İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe usul ve kanuna uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile kararın anılan kısımlarının onanması gerekmektedir.
Temyize konu kararın 2918 sayılı Kanunun 39/2. maddesi uyarınca verilen 1.823,00 TL trafik para cezası işlemine ilişkin kısmı yönünden;
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Sürücü belgelerine ait esaslar" başlıklı 39. maddesinin 2. fıkrasında; “Sürücü belgesi sahiplerinin, sürücü belgelerinin sınıfına göre sürmeye yetkili oldukları araçların dışındaki araçları sürmeleri yasaktır. Bu fıkra hükmüne aykırı hareket eden sürücüye 700 Türk Lirası idari para cezası verilir. Bu kişilere araç kullandıran araç sahibine de tescil plakası üzerinden aynı miktarda idari para cezası verilir.” hükmü yer almaktadır.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun ''Genel kanun niteliği'' başlıklı 3. maddesinde, bu Kanun'un; idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, diğer genel hükümlerinin ise idari para cezası veya mülkiyeti kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanacağı belirtilmiş olup; "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesinin 1. fıkrasında, “Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.”; "Başvuru yolu" başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında, idarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabileceği, başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararının kesinleşeceği; aynı maddenin 8. fıkrasında, idarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde, idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görüleceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda anılan mevzuat hükümlerinden; idari para cezasının yanında idari davaya konu edilebilecek nitelikte aynı maddi olaya ve aynı kişiye ilişkin işlemlerin birlikte tesis edilmesi durumunda, anılan işlemler hakkında hukuka aykırılık iddiasıyla idarî yargı merciinde dava açılabileceği, aynı maddi olayla ilişkisi olmayan işlemler hakkında ise adli yargı yoluna (Sulh Ceza Hakimliği'ne) başvurulabileceği sonucuna ulaşılmaktadır.
Bakılan davada, araç sürücüsü olan davacıya 2918 sayılı Kanun'un 39/2. maddesi uyarınca yetersiz ehliyetten dolayı verilen 1.823,00-TL trafik para cezasının da dava konusu edildiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, davanın 2918 sayılı Kanun'un 39/2. maddesi uyarınca verilen idari para cezasına yönelik kısmının, 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Kanun'da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, aynı günlü denetim esnasında idari yargı yerinin görevine giren ve 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi uyarınca aracın trafikten men edilmesi ve para cezası verilmesine ilişkin işlemler tesis edilmiş ise de, aynı Kanun'un 39/2. maddesi uyarınca verilen para cezasının söz konusu trafikten men işlemi kapsamında verilmediği, bu işlemlerden tamamen ayrılabilen farklı bir fiil (yetersiz ehliyetle sürücülük yapılması) esas alınarak tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde belirtildiği üzere, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı, 2918 sayılı Kanun'da kanun yoluna ilişkin bir hüküm bulunmaması nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kabahatler Kanun'u hükümlerinin dikkate alınacağı, bu bağlamda uyuşmazlığın, araç sürücüsü davacıya 2918 sayılı Kanun'un 39/2. maddesi uyarınca verilen 1.823,00-TL trafik para cezasından kaynaklanan kısmının görüm ve çözümünde, anılan 5326 sayılı Kanun'un 27/1. maddesi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın bu kısmı hakkında görev yönünden reddine karar verilmesi gerekirken, esasının incelenerek davanın reddi yönünde verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının;
a) 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi uyarınca; aracın trafikten men edilmesi işlemine ve davacıya verilen ... TL trafik para cezası işlemine ilişkin kısımlarının ONANMASINA,
b) 2918 sayılı Kanun'un 39/2. maddesi uyarınca verilen ... TL trafik para cezası işlemine ilişkin kısmının ise BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 24/06/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.