T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/3579
Karar No : 2025/7770
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI): ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) :... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, adına kayıtlı... plaka sayılı araç için 2021/2022 eğitim öğretim yılı özel izin belgesi düzenlenmesi talebiyle yapmış olduğu başvurusunun, 31/10/2021 tarih itibarıyla üst üste 2 yıl süresinin dolduğu ve anılan tarihe kadar müracaatının bulunmadığından bahisle Okul Servis Araçları Hizmet Yönetmeliğinin 8.10'uncu madde kapsamında plakasının iptal edilerek seriden plakaya çevrilmesine karar verilmesi suretiyle reddine ilişkin Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezince tesis edilen... tarih ve .../... karar sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.... İdare Mahkemesince verilen...tarih ve E... K:...sayılı kararda; bakılan uyuşmazlıkta davacı tarafından adına kayıtlı... plaka sayılı aracına, Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Dairesi Başkanlığı Ticari Plaka İşlemleri Şube Müdürlüğü tarafından, 2018-2019 Eğitim Öğretim dönemi için 04/11/2018 tarihinden 31/10/2019 tarihine kadar geçerli 75 sayılı Özel izin Belgesi verildiğinin görüldüğü, 2019-2020 ve 2020-2021 Eğitim Öğretim dönemleri için herhangi bir başvurusu olmayan davacının, 05/11/2021 tarihli başvurusu ile 2021-2022 Eğitim Öğretim dönemi için Özel izin Belgesi müracaatında bulunduğunun görüldüğü, bu durumda; Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi sınırları genelinde zorunlu eğitim kapsamındaki okul öncesi, okul dönemi ile diğer öğrenci taşıma hizmetlerini, düzenli ve güvenli hale getirmek, belirlenen güzergâhlarda öğrenci taşıma izni verilen araçların hangi koşullar altında ve ne şekilde çalışacaklarını, bunların işleticileri ile verilen hizmetten yararlanan kişi ve kuruluşlar arasındaki ilişkileri, bu amaçla taşıma yapacak gerçek ve tüzel kişilerin sayısını, yeterlilik ve çalışma şartlarını düzenlemek ve bu Yönetmeliğin gerekli kıldığı denetim hizmetlerini yapmak amacıyla hazırlanan Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı Okul Servis Araçları (J Plaka) Hizmet Yönetmeliğinde, "J" plaka hakkı bulunan araçların arz ve talep dengesini sağlayacak şekilde taşımacılık hizmetinde kalmalarını sağlamak, hizmetin ifası için verilen ticari plakaların yatırım aracı olarak kullanılmasını engellemek, kamu hizmeti olan ulaşım hizmetinin devamlılığını sağlamak, korsan taşımacılığın önüne geçmek, diğer bir ifade ile verimli, etkin ve düzenli bir taşımacılık hizmeti oluşturmak amacıyla, üst üste iki yıl süre ile özel izin belgesi almayanların plaka hakkının iptal edileceği kural altına alındığından, davacı adına tescilli ... plakalı sayılı aracın en son aldığı özel izin belgesinin 31/10/2019 tarihine kadar geçerli olduğu, bu tarihten sonra iki yıllık sürenin dolduğu tarih olan 31/10/2021 tarihine kadar özel izin belgesi almadığı anlaşılan davacının plaka haklarının iptal edilerek seriden plakaya çevrilmesine ilişkin... tarih ve... karar sayılı Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, geçimini servis şoförlüğü ile sağladığı, 2018-2019 tarihleri arasında eğitim öğretim dönemi için okul servis işi yaptığı, 2019-2020 ve 2020-2021 dönemleri arasında ise ekonomik şartlardan ve küresel salgın olayından ötürü özel izin belgesi alamadığı müracaatta bulunamadığı, 05/11/2021 tarihinde bu belgeyi almak için başvurduğu fakat Okul Servis Araçları Yönetmeliğinin 9. maddesine göre bunun şartlarından biri olan Mesleki Yeterlilik Belgesi eksikliği tespit edildiği, bu belgeyi alma zorunluluğunun 03/09/2021 tarihinde yürürlüğe girdiği, bu belgeyi almak için en erken sınavın 16/11/2021 tarihinde yapılacakken sınavın iptal edildiği, bu sınava bu yüzden 26/02/2022 tarihinde girdiği ve başarılı olduğu ve belgeyi 11/03/2022 tarihinde aldığı, aldığı bu belgenin geçerlilik süresinin hala devam ettiği, davalı idarece tesis edilen işlemin usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, haksız ve mesnetsiz olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı tarafından, adına kayıtlı ...plaka sayılı araç için 2021/2022 eğitim öğretim yılı özel izin belgesi düzenlenmesi talebiyle yapmış olduğu başvurusunun, 31/10/2021 tarih itibarıyla üst üste 2 yıl süresinin dolduğu ve anılan tarihe kadar müracaatının bulunmadığından bahisle Okul Servis Araçları Hizmet Yönetmeliğinin 8.10'uncu madde kapsamında plakasının iptal edilerek seriden plakaya çevrilmesine karar verilmesi suretiyle reddine ilişkin Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezince tesis edilen ... tarih ve ... karar sayılı işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin (f) fıkrasında; "Büyükşehir ulaşım ana planını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek" büyükşehir belediyesinin görevleri arasında sayılmış, anılan Kanun'un 9. maddesinde; “Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.
Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer. Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır.Koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcileri, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.Büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.” kuralına yer verilmiştir.
15/06/2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin "Ulaşım Koordinasyon Merkezi" başlıklı üçüncü kısmının “Görev ve yetkileri” kenar başlıklı 18. maddesinde “(1) UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir. Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, … ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmekle…d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle, e) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım, toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla,...” görevli ve yetkilidir kuralı, “Ulaşım Koordinasyon Birimi” kenar başlıklı 21. maddesinde, “(1) UKOME'nin sekreterya hizmetleri, büyükşehir belediye başkanlığı bünyesinde bu amaçla oluşturulacak ulaşım koordinasyon birimi tarafından yürütülür.”; “Görevleri" kenar başlıklı 22. maddesinde ise, “(1) Ulaşım koordinasyon birimi; a) Başkanın emir ve talimatları doğrultusunda gündemi hazırlar ve üyelere duyurur. b) Görüşme tutanaklarını düzenler. c) Alınan kararları yazar, üyelerin imzalarını tamamlatır ve ilgili mercilere gönderir. ç) UKOME toplantılarına üye gönderen kurum ve kuruluşlarla irtibatı sağlar. d) Büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde nazım plana uygun arazi kullanım ve ulaşım planlama çalışmaları doğrultusunda büyükşehir ulaşım planının yapılması için gereken ön çalışmaları yaparak kurula sunar.” hükümlerine yer verilmiştir.
27/02/2015 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren 5216 sayılı Kanun'un 7. ve 9. maddelerine dayanılarak çıkarılan Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı Okul Servis Araçları (J Plaka) Hizmet Yönetmeliğinin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, Özel İzin Belgesi, okul servis araçlarına verilen ve okul servis aracının işletenini, şoförünü, rehber personelini, taşıtın plakasını, cinsini, taşıma sınırını belirten ve bir yıl süre ile geçerliliği olan belge olarak tanımlanmış; "Okul Servis Araçlarına Özel İzin Belgesi Verilmesi İle İlgili İşlemler" başlıklı 8. maddesinin 10. bendinde, "Üst üste 2 (iki) yıl süre ile özel izin belgesi almayanların plakaları Özel izin belgesi iptali istemiyle UKOME kuruluna sunulur. Onayı durumunda aracın trafikten men edilmesi için ilgili Trafik Tescil Şube Müdürlüğüne, kullanılan
ticari plakanın boşa çıkartılarak seriden plakaya çevrilmesi için yazı yazılır." şeklinde düzenlenmiştir.
25/10/2017 tarih ve 30221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Okul Servis Araçları Yönetmeliğinin ''Taşıma işlerinde çalışanların şartları, görev ve sorumlulukları'' başlıklı 9/1-(f).maddesinde düzenlemesi gereğince mesleki yeterlilik belgesinin alınmasının gerekli olduğu belirtilmiş olup aynı Yönetmeliğin "Geçiş hükümleri" başlıklı Geçici 2/1-(3) maddesinde, bu Yönetmeliğin 9'uncu maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinin uygulanmasına 12/09/2020 tarih ve 31242 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan değişiklik ile 3/9/2021 tarihinde uygulanmaya geçileceği belirlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Servis hizmetleri faaliyetleri kapsamında, Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi sınırları genelinde zorunlu eğitim kapsamındaki okul öncesi, okul dönemi ile diğer öğrenci taşıma hizmetlerini, düzenli ve güvenli hale getirmek, belirlenen güzergâhlarda öğrenci taşıma izni verilen araçların hangi koşullar altında ve ne şekilde çalışacaklarını, bunların işleticileri ile verilen hizmetten yararlanan kişi ve kuruluşlar arasındaki ilişkileri, bu amaçla taşıma yapacak gerçek ve tüzel kişilerin sayısını, yeterlilik ve çalışma şartlarını düzenlemek ve bu Yönetmeliğin gerekli kıldığı denetim hizmetlerini yapmak amacıyla hazırlanan Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı Okul Servis Araçları (J Plaka) Hizmet Yönetmeliğinde, J plaka hakkı bulunan araçların arz ve talep dengesini sağlayacak şekilde taşımacılık hizmetinde kalmalarını sağlamak, hizmetin ifası için verilen ticari plakaların yatırım aracı olarak kullanılmasını engellemek, kamu hizmeti olan ulaşım hizmetinin devamlılığını sağlamak, korsan taşımacılığın önüne geçmek, diğer bir ifade ile verimli, etkin ve düzenli bir taşımacılık hizmeti oluşturmak amacıyla, üst üste iki yıl süre ile özel izin belgesi almayanların plaka hakkının iptal edileceği öngörülmüştür.
Uyuşmazlıkta; davacı tarafından, adına kayıtlı bulunan... plakalı araç için 2018-2019 eğitim-öğretim yılı dönemi için 04/11/2018-31/10/2019 tarihleri arasında geçerli Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı (Ulaşım Dairesi Başkanlığı Ticari Plaka İşlemleri Şube Müdürlüğü) tarafından 75 sayılı okul servis aracı özel izin belgesinin düzenlendiği ve bu belge kapsamında servis taşımacılığı faaliyetinde bulunduğu, devamında 2021-2022 eğitim-öğretim yılı dönemi için özel izin belgesi almak için ... tarih ve ... sayılı başvuruyu yaptığı, bu başvurunun "21/09/2006 tarihli ve 5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu Kanunu çerçevesinde alınan Mesleki Yeterlilik Belgesinin" eksik olduğundan bahisle reddedildiği, söz konusu belgenin alınması zorunluluğunun 03/09/2021 tarihinde yürürlüğe girdiğini öğrenmesi üzerine bu evrakı tamamlamak üzere bu tarihten sonra Mesleki Yeterlilik Kurumunca yetkilendirilen ... Belgelendirme Hizmetleri Ticaret Limited Şirketine başvurduğu, belgeyi almak için düzenlenen sınava 16/11/2021 tarihinde girmesi gerekirken kendisinden bağımsız olarak sınavın iptal edildiği, mecburen sınava 26/02/2022 tarihinde girdiği ve söz konusu belgeyi 11/03/2022 tarihinde alabildiği görülmektedir.
Bu durumda, davacı tarafından özel izin belgesi alması gereken 2 yıllık süre (31/10/2019-31/10/2021 tarihleri arasında) içerisinde mevzuatla yeni bir belge alma zorunluluğu getirildiğinin anlaşıldığı, davacının 2021-2022 dönemi için özel izin belgesi almak istediği esnada bir evrakının eksik olduğunu öğrenmesi üzerine bu evrakı tamamlamak için üzerine düşen sorumluluğu yerine getirdiği ve Mesleki Yeterlilik Belgesini alarak başvurusu esnasında eksik belgenin sonrasında tamamlandığı, idareye başvurmak suretiyle özel izin belgesi almak isteğini beyan etmesi üzerine, dava konusu ... tarih ve ... sayılı UKOME kararı ile davacının 11/03/2022 tarihli mesleki yeterlilik belgesi olmasına rağmen başvurusunun reddi ile, ticari plakanın iptal edilerek seriden plakaya çevrilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda netice olarak özel izin belgesinin düzenlenmesi maksadıyla girişimde bulunarak irade ortaya koyduğu, sözü geçen eksik evrak nedeniyle başvurusunun Yönetmelikte öngörülen iki yıllık sürenin sonu olan (31/10/2021 tarihinde) sonuçlandırılmamasında kusurunun olmadığı, kaldı ki bu belgenin dava konusu işlemin tesisinden(15/03/2022) önceki bir tarihte (11/03/2022 tarihinde) davacı tarafından temin edilerek, eksik evrakın tamamlandığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki Mahkeme kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 20/10/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)-Temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanmasına karar verilmesi gerektiği oyuyla, aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyoruz.