T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/4471
Karar No : 2025/3448
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacıya ait ... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... günlü ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... (kararda sehven ... yazılmıştır) tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; denetimi yapan görevlilerce, tutanakta araç sürücüsünün aracın izninin bulunmadığı yolunda beyanı alınmakla birlikte, sözü edilen tutanakların yolcular ya da sürücü tarafından imzalandığı ancak tutanağı tanzim eden polis memurları tarafından imzalanmadığı, bu durumda, Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanaklarının Düzenlenmesinde, Tahsilinde ve Takibinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmeliğin 8. maddesinin 1. fıkrası hükmü uyarınca tutanağın düzenleyen yetkililerce de imzalanması gerekirken yetkililerce imzalanmayan tutanağa dayalı olarak, ... plakalı aracın ilgili belediyesinden izin alınmadan yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle tesis edilen aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline
karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; İdare Mahkemesince, dava konusu işleme dayanak alınan tutanağın, yolcular ve sürücü tarafından imzalandığı ancak tutanağı tanzim eden polis memurları tarafından imzalanmadığı gerekçesiyle tutanak usule aykırı bulunarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, tutanakta, ... Fabrikasına ait personelin taşındığı, araç sürücüsü ve içerisindeki yolcuların bu hususu doğruladığı ve imtina etmeden imzaladıkları, esas itibarıyla bu konuda taraflar arasında herhangi bir çekişme de bulunmadığından, sırf polis memurlarının tutanakta imzalarının bulunmamasının tutanağı geçersiz hale getirmeyeceği sonucuna varılmakla birlikte, olaya ait kamera kayıtlarının da bulunduğu, ancak belediyeden izinli servis aracının arızalanması nedeniyle davaya konu aracın, ikame araç olarak zorunlu olarak kullanıldığının beyan edildiği, dilekçe eki araç servis fişi ve fotoğrafların ve araç taşıma sözleşmesininde bu hususun doğru olduğunu ortaya koyduğu, diğer yandan yapılan taşımanın ücret karşılığında yapıldığına dair de herhangi bir ifade ve tespite de rastlanılmaması karşısında, dava konusu trafikten men etmeye ait işlemde bu bakımdan hukuka uyarlık bulunmadığı belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, 11/08/2022 günü saat 16.39 sıralarında Kocaeli ili, İzmit ilçesi, ... köprü altında yapılan trafik denetim ve kontrollerinde ... plakalı minibüsün durdurulduğu, kamera görüntüsü alınarak araç sürücüsü ve araç içerisindeki yolculara sorulduğunda Gültepe-Bağçeşme'den aldığı yolcuları ... Fabrikasına götürüldüğünün tespit edildiği, konu hakkında tutanak düzenlenerek sürücü ve yolculara imza ettirildiği, ilgili belediyesinden izin alınmadan ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığının anlaşılması üzerine aracın trafikten men edildiği, işlemin usul ve yasaya uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davalı idare yetkililerince 11/08/2022 tarihinde yapılan denetimde ... plakalı araç ile ilgili belediyesinden alınmış izin belgesi olmaksızın Gültepe-Bağçeşme'den alınan yolcuların ... Fabrikasına götürüldüğünün tespit edildiği ve tutanak düzenlendiği, anılan tutanak uyarınca davaya konu ... plakalı aracın 2918 sayılı Kanunun Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendi uyarınca 60 gün trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin tesis edildiği ve iş bu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri/araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin/ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmeleri gerekmektedir. Başka bir ifadeyle söz konusu belgelerin denetim ve işlem tarihinde düzenlenmiş bulunması gerekmekte olup, daha sonra temin edilen izin/ruhsat gibi belgeler, tesis edilen işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecektir. Bu durumun tek istisnası, araç sahipleri/araç sürücüleri tarafından işlem tarihinden önce izin/ruhsat için ilgili belediyeye başvuru yapılmış olmasıdır. Nitekim denetim tarihine kadar gerekli belgeleri almaksızın taşımacılık hizmeti verenlerin, eğer denetim olmasa idi izinsiz faaliyeti devam ettirebilecekleri, böylece izin almak suretiyle faaliyette bulunanların katlandıkları mali, idari ve toplumsal sorumluluklara katlanmayarak kamu düzenini ve trafik güvenliğini bozmalarının yanında haksız rekabete yol açacakları açıktır.
Dava konusu işlemleri tesis eden kolluğun tutanak düzenlemesi zorunlu olmakla birlikte, düzenlenen tutanaklar işlemlerin sebep unsurunun ortaya konulması bakımından önem teşkil etmektedir.
Dava konusu işlemin sebep unsurunun tereddüte mahal bırakmayacak şekilde kamera kaydı, fotoğraf ve sair beşeri, teknolojik imkanlar ile ispat edildiği durumlarda mevcut tutanağın şekli eksiklikler içermesi ya da tutanak düzenlenmemiş olması, işlemi sakat hale getirmeyecektir. İdari yargının re'sen araştırma ilkesi çerçevesinde elde edilen deliller de işlemin sebep unsuruna dayanak alınabilecektir. Diğer bir anlatımla, olayın şekli ve taşımacılığın mahiyeti, imzalı veya imzadan imtina şerhi içeren, geçerli araç trafikten men / muhafaza altına alma tutanağı, trafik idari para cezası tutanağı, video kaydı ve fotoğraflar ile tespit edilebiliyorsa, sadece olay tutanağının bulunmaması, dava konusu işlemin hukuka aykırı olmasına yol açmayacaktır.
Dosyanın incelenmesinden, 11/08/2022 tarihinde yapılan denetimde davacıya ait aracın ilgili belediyesinden alınmış izin belgesi olmaksızın Kocaeli Gültepe-Bağçeşme'den alınan yolcuları Kocaeli ... Fabrikasına götürüldüğünün tespit edildiği, araç trafikten men / muhafaza altına alma tutanağı ile araç şoförü Y.P. adına trafik idari para cezası karar tutanağı düzenlendiği, bu belgelerin yetkili polis memurlarınca imzalandığı ancak araç sürücüsünün ve yolcuların imzalarının yer aldığı olay tutanağının polis memurlarınca imzalanmadığı anlaşılmıştır.
Bu bakımdan, dosyada bulunan tutanaklar, bilgi ve belgeler, davalı idarenin savunması ile kamera görüntülerinin olayın şekline ve davaya konu taşımacılığın niteliğine ilişkin belirleyici hususlar içermesi nedeniyle, tek başına olay tutanağının bulunmamasının ya da bu tutanağın şekli eksiklikler içermesinin dava konusu işlemleri sakatlamayacağı açıktır.
Bununla birlikte temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında; her ne kadar belediyeden izinli servis aracının arızalanması nedeniyle davaya konu aracın, ikame araç olarak zorunluluktan kullanıldığının beyan edildiği, dava dilekçesi eki araç servis fişi ve fotoğrafların ve araç taşıma sözleşmesininde bu hususun doğru olduğunu ortaya koyduğu, diğer yandan yapılan taşımanın ücret karşılığında yapıldığına dair de herhangi bir ifade ve tespite de rastlanılmaması karşısında, dava konusu trafikten men etmeye ait işlemde bu bakımdan hukuka uyarlık bulunmadığı belirtilerek iptale yönelik İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun bu gerekçeyle reddine karar verilmişse de davacının işlem tarihinde arızalanan araç yerine ikame ettiği davaya konu araç için zorunluluktan kullanıldığının beyan edilmesinin yeterli olmadığı, dosya içeriğinde davaya konu araç için düzenlenmiş geçici güzergah izin belgesi ya da geçici güzergah izin başvurusunun bulunmadığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, davacının işlem tarihinde arızalanan araç yerine ikame ettiği davaya konu araç için geçerli geçici personel servis aracı güzergah kullanım izin belgesi bulunmaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yaptığı anlaşıldığından, dava konusu trafikten men işleminde hukuka aykırılık, aksi yöndeki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 10/04/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.