T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/4472
Karar No : 2025/4276
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av....
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacıya ait ... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... günlü ve ...sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Dairesinin... tarih ve ...sayılı yazısından; Ulaşım Ruhsat Başvuru Sistemi (URBAS) online kayıtlarının incelenmesi neticesinde; davacı tarafından, adına kayıtlı ... nolu ticari plakanın ... plakalı yeni araca takmak için başvuruda bulunduğu ve 21/06/2022 tarihli tahsis yazısı ile değişikliğinin URBAS'a yüklendiği, sonrasında da davacı tarafından servis çalışma ruhsat başvurusu yapıldığı ve ruhsat düzenlendiği, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin düzenlenme amacının ilgili belediye hudutları dahilinde, izinsiz yolcu taşımacılığını ve alınan izin belgesinin kapsamı dışında yolcu taşımacılığının engellenmesi olduğu, davacının ise, 21/06/2022 tarihinde ... nolu plakasını ... nolu plaka aktardığı ve sonrasında gerekli servis çalışma ruhsatını da aldığı görüldüğünden, dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, 22/06/2022 tarihinde yapılan kontroller esnasında ... plakalı araç ile ... fabrikasından Dünya Bankasına personel taşındığı tespitinin yapıldığı, dolayısıyla çalışma izni veya ruhsatı olmadan taşımacılık yapıldığının anlaşıldığı, bu tespit uyarınca davaya konu aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlem tesis edildiği, işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, idari işleme tabi tutulan ... plaka sayılı aracın 22/06/2022 tarihinde dava dışı ...'dan satın alındığı, aynı gün servis taşımacılığı için temini zorunlu olan P plaka dönüşümünü ARTES sistemi üzerinden gerçekleştirildiği, aracın satışı akabinde Artes sisteminde yaşanan teknik arıza nedeniyle aracın P plakaya dönüşümü işlemi hemen gerçekleşmediği, bu esnada Artes işlemi öncesinde satış gerçekleştiği için araç önceki tescil maliki olan dava dışı şahıstan teslim alınarak müvekkile ait otoparka götürülmek üzere seyir halinde iken dava konusu işlemin tesis edildiği, servis taşımacılığı yapılmadığı, tüm bunların yanı sıra servis taşımacılığında kullanılacak ... (...) plakalı araç ile ilgili olarak servis çalışma ruhsatı düzenlenmesi için Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Dairesi Başkanlığı UKOME Şube Müdürlüğü'ne başvuruda bulunulduğu ve yapılan başvuru üzerine ... plaka sayılı araca çalışma ruhsatı verildiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davalı idare görevlilerince, 22/06/2022 tarihinde yapılan kontroller esnasında ... plakalı araç ile Kocaeli ili, Karatepe ilçesinde bulunan ... fabrikasından Kocaeli ili, İzmit ilçesinde bulunan Dünya Bankasına personel taşındığı durumunun tespit edilerek, davacının bu taşımaya ilişkin çalışma izni veya ruhsatı olmadığı gerekçesiyle tesis edilen davaya konu aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinde; "1. Temyiz incelemesi sonunda Danıştay;
a) Kararı hukuka uygun bulursa onar. Kararın sonucu hukuka uygun olmakla birlikte gösterilen gerekçeyi doğru bulmaz veya eksik bulursa, kararı, gerekçesini değiştirerek onar.
b) Kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onar.
2. Temyiz incelemesi sonunda Danıştay;
a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması sebeplerinden dolayı incelenen kararı bozar." hükmüne yer verilmiştir.
26/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 2. maddesi değiştirilerek, "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır.
Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten men edilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün
süreyle trafikten men edilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten men edilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri/araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin/ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmeleri gerekmektedir. Başka bir ifadeyle söz konusu belgelerin denetim ve işlem tarihinde düzenlenmiş bulunması gerekmekte olup, daha sonra temin edilen izin/ruhsat gibi belgeler, tesis edilen işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecektir. Bu durumun tek istisnası, araç sahipleri/araç sürücüleri tarafından işlem tarihinden önce izin/ruhsat için ilgili belediyeye başvuru yapılmış olmasıdır. Nitekim denetim tarihine kadar gerekli belgeleri almaksızın taşımacılık hizmeti verenlerin, eğer denetim olmasa idi izinsiz faaliyeti devam ettirebilecekleri, böylece izin almak suretiyle faaliyette bulunanların katlandıkları mali, idari ve toplumsal sorumluluklara katlanmayarak kamu düzenini ve trafik güvenliğini bozmalarının yanında haksız rekabete yol açacakları açıktır.
Dava dosyasının incelenmesinden; davalı idare görevlilerince yapılan denetim sonucunda düzenlenen 22/06/2022 tarihli Tespit Tutanağı'nda; ... plaka sayılı araçta yolculuk yapanların ... fabrikasından Dünya Bankasına gideceklerine ve aracı personel servisi olarak kullandıklarına ilişkin beyanlarına yer verilmek suretiyle dava konusu işlemin tesis edildiği, tespit tutanağının denetim sırasında araçta bulunan yolcular tarafından imzalandığı görülmektedir.
Dosyaya sunulan Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Dairesinin ... tarih ve ... sayılı yazısında belirtildiği üzere, Ulaşım Ruhsat Başvuru Sistemi (URBAS) online kayıtlarının incelenmesi neticesinde; davacı tarafından, adına kayıtlı ... nolu ticari plakayı ... plakalı yeni araca takmak için başvuruda bulunulduğu ve davalı idarece 30 gün geçerliliği olduğu belirtilen 21/06/2022 tarihli tahsis belgesi yazısının URBAS'a yüklendiği, sonrasında da davacı tarafından 27/06/2022 tarihinde servis çalışma ruhsat başvurusu yapıldığı ve 28/06/2022 tarihinde dava konusu araç için davalı idarece okul servisi çalışma ruhsatı düzenlendiği, ancak dava konusu olayda gerçekleşen personel servis taşımacılığına ilişkin denetim tarihi itibarıyla geçerli personel servis aracı güzergah izin belgesinin olmadığı görülmektedir.
Bu durumda, davacı tarafından ... nolu ticari plakanın ... plakalı araca takılarak, aracın okul servisi olarak kullanılması amacıyla gerekli işlemlerin dava konusu işlem tarihinden önce başlatıldığı ve ... nolu plakalı aracın okul servisi çalışma ruhsatı bulunduğu anlaşıldığından, davalı idarece tespit edilen fiilin ilgili belediyeden alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında kaldığı göz önüne alınarak 2918 sayılı Kanunun Ek-2/3-b bendi uyarınca işlem tesis edilmesi gerekirken davalı idarece 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a bendi kapsamında çalışma izni/ruhsatı bulunmadığı iddiasıyla tesis edilen dava konusu işlemde bu yönden hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, temyize konu kararda sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmadığından davalı idarenin temyiz isteminin belirtilen gerekçeyle reddi gerekmiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 05/05/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- Dava; davalı idare görevlilerince 22/06/2022 tarihinde yapılan kontroller esnasında ... plakalı araç ile Kocaeli ili, Karatepe ilçesinde bulunan ... fabrikasından Kocaeli ili, İzmit ilçesinde bulunan Dünya Bankasına personel taşındığı durumunun tespit edilerek, davacının bu taşımaya ilişkin çalışma izni veya ruhsatı olmadığı gerekçesiyle tesis edilen davaya konu aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlıkta; davacı tarafından 27/06/2022 tarihinde okul servisi olarak çalışmak için ruhsat başvurusu yapıldığı ve davalı idarece 28/06/2022 tarihinde dava konusu araç için okul servisi çalışma ruhsatı düzenlendiği, ancak bunların tespit tarihinden sonra olduğu, tespit tarihinde ise personel taşındığı ve buna ilişkin bir belgenin bulunmadığı göz önünde bulundurulduğunda, davanın reddi gerekirken dava konusu işlemin iptali yönünde verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşüncesi ile aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmamaktayım.