T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/5226
Karar No : 2025/6237
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, ... plaka sayılı araç ile ilgili kuruluştan izin belgesi almaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca anılan aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile 9.125,00-TL tutarlı idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta ... araca ait İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı Ulaşım daire Başkanlığı Toplu Ulaşım Hizmetler Müdürlüğünden alınma herhangi bir izin belgesi bulunmaması rağmen davacıya ait ..., ..., ... plakalı üç ayrı araç için ayrı ayrı Personel Servis Aracı Güzergah Kullanım İzin Belgesi bulunduğu, davacı tarafından dava dosyasına ... plakalı aracın kaza yaptığına ilişkin fotoğrafın ve tamir için düzenlenen 16/04/2022 tarihli faturanın ibraz edildiği, işleme esas tutanağın 16/04/2022 tarihinde tutulduğu araç ile özel bir şirkete ait çalışanların servisinin yapıldığının görüldüğü, davacının kısa süreli mücbir sebebe dayalı zorunlu olarak olarak ... araç ile hukuki sorumluluklarını yerine getirmek adına taşımacılık yaptığı, bu şekli ile davacının suç kastının bulunmadığı, davacının eyleminin 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-a maddesindeki düzenlemenin amaca uygun yorumu ile çalışma izni almadan ücret karşılığı taşıma yapılması kapsamında kalmadığı, bu madde kapsamında ceza tesisisin davacının eylemi ile örtüşmeyen ve ağır niteleme olacağı, davacının eylemine karşılık gelen kanun maddesinin uygulanması şeklindeki işlemde tipiklik ve ölçülülük unsurunun bulunmadığı anlaşılmakla dava konusu ... plaka sayılı aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile davacının idari para cezası ile tecziyesine yönelik tesis edilen işlemlerde hukuka aykırılık bulunduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, usul ve hukuka aykırı olduğundan bahisle kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı tarafından, ... plaka sayılı araç ile ilgili kuruluştan izin belgesi almaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca anılan aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile 9.125,00-TL tutarlı idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 'Ulaşım hizmetleri' başlıklı 9. maddesinin 2. fıkrasında, büyükşehir içindeki karayolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla ulaşım koordinasyon merkezi (UKOME) kurulacağı ve bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dâhilinde il trafik komisyonunun yetkilerinin ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılacağı, büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun bu Kanun'a aykırı hükümlerinin uygulanmayacağı ifade edilmiştir.
5216 sayılı Kanun'un anılan hükmüne istinaden hazırlanan ve 15/06/2006 tarih ve 26199 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin 28/2 maddesinde, "Taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçları ile toplu taşım araçlarının tahsis süreleri, ticarî plâka sayıları ile bu plâkaların verilmesine ilişkin usûl, esas ve devir ücretleri UKOME’ce tespit edilir." kuralı yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta her ne kadar Mahkemece ... araca ait İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı Ulaşım daire Başkanlığı Toplu Ulaşım Hizmetler Müdürlüğünden alınma herhangi bir izin belgesi bulunmaması rağmen davacıya ait ..., ..., ... plakalı üç ayrı araç için ayrı ayrı Personel Servis Aracı Güzergah Kullanım İzin Belgesi bulunduğu, davacı tarafından dava dosyasına ... plakalı aracın kaza yaptığına ilişkin fotoğrafın ve aracın bakım ve tamiri için düzenlenen 16/04/2022 tarihli faturanın ibraz edildiği, işleme esas tutanağın 16/04/2022 tarihinde tutulduğu araç ile özel bir şirkete ait çalışanların servisinin yapıldığının görüldüğü, davacının kısa süreli mücbir sebebe dayalı zorunlu olarak olarak ... araç ile hukuki sorumluluklarını yerine getirmek adına taşımacılık yaptığı, bu şekli ile davacının suç kastının bulunmadığı görüş ve kanaatine varılarak dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmişse de, söz konusu denetim tarihi itibarıyla (16/04/2022) Personel Servis Aracı Güzergah Kullanım İzin Belgesine sahip ... plakalı aracın denetim tarihinde (16/04/2022) kaza yapması üzerine bakım ve onarım yapılmak üzere servise bırakıldığı ve aracın bakım ve onarım masraflarına dair fatura düzenlendiği, kazaya ilişkin aracın görsellerinin de dosyaya eklendiği görülmüşse de, davacı tarafından Personel Servis Aracı Güzergah Kullanım İzin Belgesi bulunan ... plakalı aracın arızalandığının idareye bildirildiğine dair herhangi bir belge sunulmadığı görülmüştür.
Bu durumda; dava konusu aracın maliki tarafından, aracın arıza yaptığı hususunun denetimin yapıldığı gün içerisinde Büyükşehir Belediyesi'ne arıza bildirimi yapılmadığı, dava konusu araca ilişkin geçici güzergah izin belgesi alınmadığı, dosyaya sunulan arızaya ilişkin özel servis (tamirci) yazısının istek üzerine her zaman temin edilebileceği, dosyada yer alan izin belgelerinin de denetim tarihinde tespit edilen taşımacılık faaliyeti yapılan ... plakalı araç için yeterli olmadığı, söz konusu aracın ilgili belediyeden alınmış çalışma izin/ruhsatı bulunmadığı, ayrıca anılan bu hususlara ilişkin durumun kolluk tarafından yapılan denetim günü tanzim edilen tutanakta belirtilmeksizin yetkili kişilerce imzalandığı görüldüğünden ... plakalı aracın trafikten men edilmesine ve araç sürücüsüne idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık görülmemiştir
Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptali yönündeki Mahkeme kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 26/06/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- Dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının aynen onanmasına karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle karara katılmıyoruz.