T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/5284
Karar No : 2025/3958
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ... Seyahat A. Ş.
2- ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılardan ... Seyahat A. Ş.'ne ait ... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... günlü ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü olan diğer davacı ...'ye 9.125,00-TL trafik para cezası verilmesine ilişkin aynı günlü ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlık konusu olayda, kolluk görevlilerince düzenlenen 18/06/2022 tarihli denetime dair tutanakta ''... İlçesi, ... Metro önünde yapılan uygulamalar sırasında söz konusu aracın durumundan şüphelenilerek durdurulduğu, araç sürücüsüne taşıma ücreti hakkında soru sorulduğunda yolcuların acenta yolcusu olduklarını ve ücretin ...'e ödendiğini beyan ettiği'' şeklinde tespit ve bilgilere yer verildiği, araç sürücüsü olan davacı ...'nin söz konusu tutanağı imzadan imtina ettiği, bununla birlikte dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacı şirkete ait ... plakalı araç için İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaştırma Daire Başkanlığı Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğü'nce düzenlenmiş ''Turizm Yolcu Taşımacılığı İzin Belgesinin'' bulunduğu, söz konusu izin belgesinin 20.06.2022 onay tarihli olduğu ve 20/06/2023 tarihine kadar geçerliliğinin olduğu, her ne kadar yolcu taşımacılığının yapıldığı tarih olan 18/06/2022 tarihi itibariyle düzenlenmiş turizm yolcu taşımacılığı izin belgesi bulunmasa da davacı şirket tarafından makul süre içerisinde ilgili belediyeden turizm yolcu taşımacılığı izin belgesinin alındığı, bu haliyle ilgili belediyeden alınmış çalışma izin belgesi olmadığı halde davacıya ait araçla yolcu taşımacılığı yapıldığından söz edilemeyeceği anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararında; uyuşmazlıkta, dava konusu işlemlere dayanak olarak düzenlenen tutanakta; adı, soyadı, kimlik veya pasaport numarası ile beyanlarına yer verilerek kim veya kimlerin araçta taşındığının gösterilmediği, sürücünün de imzadan imtina ettiğinin anlaşıldığı, bu durumda, tespit tutanağında araçta bulunan yolcular ile ilgili yeterli bilgi ve beyanlara yer verilmediği görüldüğünden, davalı idarece 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a maddesi kapsamında, alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında ücret karşılığında ticari amaçlı taşımacılık yapıldığının hukuken kabul edilebilir açık, kesin ve tereddüte yer bırakmayan somut bilgi belgelerle ortaya konulamadığı gerekçesi eklenmek suretiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemlerin hukuk ve usule uygun olduğu, temyize konu edilen kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İstanbul Valiliği emniyet birimlerince 18/06/2022 tarihinde yapılan denetim neticesinde; belediyece düzenlenen güzergah izin belgesi (turizm yolcu taşımacılığı izin belgesi) bulunmaksızın, yolcuların davacı şirkete ücretlerini ödemek suretiyle belediye sınırları içesinde taşındığına ve sürücülerin tam listesinin ekte sunulduğuna ilişkin açıklama ile sürücünün imzadan imtina ettiğine dair şerhi ihtiva eden tutanağın düzenlenmesi üzerine, anılan tutanağa dayanılarak, davacılardan ... Seyahat A. Ş.'ne ait ... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... günlü ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü olan diğer davacı ...'ye 9.125,00-TL trafik para cezası verilmesine ilişkin aynı günlü ve ... sayılı işlemin İstanbul Valiliği'nce tesis edilmesi üzerine, söz konusu işlemlerin iptal edilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.(...)" düzenlemesi yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; İdare Mahkemesince "yolcu taşımacılığının yapıldığı tarih olan 18/06/2022 tarihi itibariyle düzenlenmiş turizm yolcu taşımacılığı izin belgesi bulunmasa da davacı şirket tarafından makul süre içerisinde ilgili belediyeden turizm yolcu taşımacılığı izin belgesinin alındığı, bu haliyle ilgili belediyeden alınmış çalışma izin belgesi olmadığı halde davacıya ait araçla yolcu taşımacılığı yapıldığından söz edilemeyeceği anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline" ve Bölge İdare Mahkemesi tarafından da "tespit tutanağında araçta bulunan yolcular ile ilgili yeterli bilgi ve beyanlara yer verilmediği görüldüğünden, davalı idarece 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a maddesi kapsamında, alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında ücret karşılığında ticari amaçlı taşımacılık yapıldığının hukuken kabul edilebilir açık, kesin ve tereddüte yer bırakmayan somut bilgi belgelerle ortaya konulamadığı gerekçesi eklenmek suretiyle istinaf başvurusunun reddine" karar verilmiş olsa da; işlemlerin tesis edildiği tarih itibarıyla izin / ruhsat gibi belgelerin dosyaya sunulamadığı, makul sürenin işlemlerin tesis edildiği tarih ile aynı gün olarak kabul edilmesi gerektiği, davacılar tarafından "Turizm Yolcu Taşımacılığı İzin Belgesi" verilmesi için denetim tarihinden önce yetkili belediyeye başvurulduğuna dair
resmi kayıtlı bir belgenin de dosyaya sunulmadığı, işlemlere dayanak alınan tutanağın; belediyece düzenlenen güzergah izin belgesi (turizm yolcu taşımacılığı izin belgesi) bulunmaksızın, yolcuların davacı şirkete ücretlerini ödemek suretiyle belediye sınırları içesinde taşındığına ve sürücülerin tam listesinin (D2 Sefer Belgesi, sürücü ve yolcuların listesinin yer aldığı) ekte sunulduğuna dair açıklama ile birlikte iki polis memurunca imzalandığı, sürücünün imzadan imtina ettiği şerhine yer verildiği, böylece usulüne uygun olarak anılan tutanağın düzenlendiği anlaşılmıştır.
Bu durumda, davalı idare emniyet birimlerince 18/06/2022 tarihinde yapılan denetim neticesinde, ilgili belediyece düzenlenen turizm yolcu taşımacılığı izin belgesi bulunmaksızın yabancı uyruklu yolcuların belediye sınırları içerisinde davacı şirkete ücretlerini ödemek suretiyle ticari turizm yolcu taşımacılığı yapıldığının usulüne uygun olarak düzenlenen tutanakla tespit edildiği, davacı şirketin işlemlerin tesis edildiği tarihten 2 gün sonra ilgili belediyeden Turizm Yolcu Taşımacılığı İzin Belgesini aldığı davacı tarafın söz konusu belge için ilgili belediyeye işlem tarihinden önce başvuru yaptığına ilişkin olarak dosyada resmi kayıtlı bir belge de bulunmadığı görüldüğünden, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmamıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin ek gerekçeyle reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 24/04/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.