T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/5539
Karar No : 2025/3364
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALILAR : 1-... Kurulu Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2 -... Kurul Başkanlığı
VEKİLLERİ : Av...., Av. ...
Av. ..., Av. ...
DAVANIN KONUSU :
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Genel Kurulu'nun 17/08/2023 tarih ve 12 sayılı oturumunda alınan 2023.12.218 sayılı kararı ile değiştirilen “Doçentlik Başvuru Şartları”nın;
1)- Eğitim Bilimleri, Filoloji, Güzel Sanatlar, Hukuk, İlahiyat, Sağlık Bilimleri, Sosyal Beşeri ve İdari Bilimler ve Spor Bilimleri Temel Alanlarında; “3.Lisansüstü Tezlerden Üretilmiş Yayın” başlığının altında yer alan "Bu maddenin (h) bendi kapsamında YÖKSİS veri tabanına kayıtlı öğretim üyelerinin editör olduğu kitap kabul edilir.” ibaresinin;
2)- Eğitim Bilimleri, Fen Bilimleri ve Matematik, Filoloji, Güzel Sanatlar, Hukuk, İlahiyat, Mimarlık, Planlama ve Tasarım, Mühendislik, Sağlık Bilimleri, Sosyal, Beşeri ve idari Bilimler, Ziraat, Orman ve Su Ürünleri ve Spor Bilimleri Temel Alanlarında “4, Kitap” başlığının altında yer alan "Bu maddenin (d) bendi kapsamında YÖKSİS veri tabanına kayıtlı öğretim üyelerinin editör olduğu kitap kabul edilir.” ibaresinin;
3)- “Doçentlik Başvuru Şartlarında yapılan değişiklik 2024 Ekim başvuru döneminde uygulamaya konulur.” hükmüne yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Davacı tarafından, editörlerin sadece YÖKSİS veri tabanına kayıtlı öğretim üyelerinden olması şartının getirilmesinin objektiflikten uzak olduğu, yapılan değişikliğin akademik üretimin sınırlandırmasına neden olacağı, "Lisanüstü Tezlerden Üretilmiş Yayın" başlığı altında getirilen şartın Fen Bilimleri ve Matematik, Mimarlık Planlama ve Tasarım, Mühendislik, Ziraat Orman ve Su Ürünleri temel alanlarına getirilmemiş olmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
DAVALILARIN SAVUNMASI :
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın Savunmasının Özeti :Dava konusu Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Genel Kurulu'nun 17/08/2023 tarihli ve 12 sayılı oturumunda alınan kararın 2547 sayılı Kanun'un verdiği yetki kapsamında alındığı, bu nedenle hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.
Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı'nın Savunmasının Özeti: Usul yönünden, Davacının davayı açmakta menfaatinin bulunmadığı, esas yönünden ise, davanın süresinde açılmadığı, doçentlik başvuru şartlarında ve anahtar kelimelerde yapılan değişikliklerin alanında uzman 50 kişilik profesörden oluşan komisyonca 170 saatlik çalışma sonucu hazırlandığı, yapılan değişiklik öncesi YÖKSİS veri tabanına kayıtlı Profesör akademik unvanına sahip akademisyenlerin editör olduğu kitap kabul edilir iken, yapılan değişiklikle YÖKSİS veri tabanına kayıtlı öğretim üyelerinin editör olduğu kitapların kabulü sağlanarak daha genişletici bir düzenleme getirildiği, bilim alanları arasında farklılık bulunması ve her bilim alanına göre ayrı objektif düzenlemelerin getirilmesinin eşitlik ilkesine aykırı olmadığı, düzenlemenin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI :...
DÜŞÜNCESİ : Dava, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Genel Kurulunun ... tarih ve ... sayılı oturumunda alınan 2023.12.218 sayılı kararı ile değiştirilen Doçentlik Başvuru Şartları'nın Eğitim Bilimleri, Filoloji, Güzel Sanatlar, Hukuk, İlahiyat, Sağlık Bilimleri, Sosyal Beşeri ve İdari Bilimler ve Spor Bilimleri Temel Alanlarındaki "3.Lisansüstü Tezlerden Üretilmiş Yayın" başlıklı kısmında yer alan "Bu maddenin (h) bendi kapsamında YÖKSİS veri tabanına kayıtlı öğretim üyelerinin editör olduğu kitap kabul edilir.” ibaresi ile Eğitim Bilimleri, Fen Bilimleri ve Matematik, Filoloji, Güzel Sanatlar, Hukuk, İlahiyat, Mimarlık, Planlama ve Tasarım, Mühendislik, Sağlık Bilimleri, Sosyal, Beşeri ve idari Bilimler, Ziraat, Orman ve Su Ürünleri ve Spor Bilimleri Temel Alanlarındaki "4, Kitap" başlıklı kısmında yer alan "Bu maddenin (d) bendi kapsamında YÖKSİS veri tabanına kayıtlı öğretim üyelerinin editör olduğu kitap kabul edilir." ibaresinin ve "Doçentlik Başvuru Şartlarında yapılan değişiklik 2024 Ekim başvuru döneminde uygulamaya konulur." hükmüne yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptali istemiyle açılmıştır.
2547 sayılı Kanun'un "Doçentlik ve atama" başlıklı 24. maddesinde; a) Doçentlik başvuruları, Üniversitelerarası Kurulca belirlenen takvime göre yılda en az iki kez yapılır. Doçentlik başvuruları için aşağıdaki şartlar aranır: (1) Bir lisans diploması aldıktan sonra, doktora ile tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık unvanını veya Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulunca tespit edilen belli sanat dallarının birinde yeterlik kazanmış olmak. (2) Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî bir yabancı dil sınavından en az elli beş puan veya uluslararası geçerliliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen bir yabancı dil sınavından buna denk bir puan almış olmak; doçentlik bilim alanının belli bir yabancı dille ilgili olması halinde ise bu sınavı başka bir yabancı dilde vermek. (3) Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından her bir bilim veya sanat disiplininin özellikleri dikkate alınarak belirlenecek yeterli sayı ve nitelikte özgün bilimsel yayın ve çalışmalar yapmak. b) Üniversitelerarası Kurul, adayın başvurduğu bilim veya sanat dalından beş kişilik bir jüri ve bu jüri için iki yedek üye tespit eder. İlgili bilim veya sanat dalında yeterli öğretim üyesinin bulunmaması halinde, jüri üç üye ile teşkil edilebilir.
Doçentlik sınav jürisinde yer alan asıl ve yedek üyeler, adayın yayın ve çalışmalarını değerlendirerek hazırladıkları ayrıntılı ve gerekçeli kişisel raporlarını Üniversitelerarası Kurula gönderirler. Asıl üyelerin hukuken geçerli bir mazerete dayalı olarak raporunu verememesi halinde, yedek üyelerin raporları, sırasına göre değerlendirmeye esas alınır. Jüri üyelikleri, jüri, değerlendirmeye esas alınan raporlar ve başvuru sonucu ilgililere elektronik ortamda erişime açılır ve bu bilgiler, erişime açıldığı tarihi izleyen beşinci gün ilgililere tebliğ edilmiş sayılır. c) Üniversitelerarası Kurulca yeterli yayın ve çalışmaya sahip olduğuna karar verilen adaya doçentlik unvanı verilir. ç) Doçentlik başvurularında adayların yayın ve çalışmalarına ilişkin esas ve usuller Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. d) Yükseköğretim kurumları, doçent kadrosuna atama için, doçentlik unvanına sahip olmanın yanında Yükseköğretim Kurulunun onayını almak suretiyle, münhasıran bilimsel kaliteyi artırmak amacına yönelik olarak, bilim veya sanat disiplinleri arasındaki farklılıkları da göz önünde bulundurarak, objektif ve denetlenebilir nitelikte ek koşullar belirleyebilirler. Yükseköğretim kurumlarının belirlediği ek koşullar arasında sözlü sınavın yer alması halinde bu sınav Üniversitelerarası Kurul tarafından oluşturulacak jürilerce yapılır. e) Doçentlik unvanına sahip olanlar yükseköğretim kurumları tarafından ilan edilen doçent kadrolarına başvurur. Doçent kadrosuna başvuran adayların durumlarını incelemek üzere rektör tarafından, varsa biri ilgili birim yöneticisi, en az biri de o üniversite dışından olmak üzere üç profesör tespit edilir. Bu profesörler her aday için ayrı ayrı olmak üzere birer rapor yazarlar ve kadroya atanacak birden fazla aday varsa tercihlerini bildirirler. Üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulunun bu raporları göz önünde tutarak alacağı karar üzerine, rektör atamayı yapar." hükümlerine yer verilmiştir.
1- ''3. Lisansüstü Tezlerden Üretilmiş Yayın'' başlıklı maddede yer alan '' Bu maddenin h bendi kapsamında YÖKSİS veri tabanına kayıtlı öğretim üyelerinin editör olduğu kitap kabul edilir." ibaresi ile "4. Kitap" başlıklı madde de yer alan "Bu maddenin d bendi kapsamında YÖKSİS veri tabanına kayıtlı öğretim üyelerinin editör olduğu kitap kabul edilir." ibaresi hakkında:
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Genel Kurulunun 15/06/2023 tarihli ve 10 sayılı oturumunda alınan 2023.10.183 sayılı kararının, Doçentlik başvuru şartlarının 'Lisansüstü Tezlerden Üretilmiş Yayın' başlıklı 3. maddesinde, adayların lisansüstü tezlerden üretilmiş hangi yayınlarına kaç puan verileceği belirtilmiş, bu başlıkta yer alan (h) bendinde, lisansüstü tezlerden üretilmiş diğer uluslararası ya da ulusal kitapdaki bölüme 3 puan verileceği öngörülmüştür. Yine bu bölümde yer alan açıklamaya göre kitapda yer alan bölüme puan verilebilmesi için, kitabın editörlüğünün yükseköğretim veri tabanına kayıtlı profösör ünvanlı öğretim üyesi tarafından yapılmış olması koşulu getirilmiştir. Benzer düzenlemeye "4. Kitap" başlıklı kısımda da yer verilmiştir. Daha sonra, Yükseköğretim Genel Kurulunun 17/08/2023 tarihli ve 12 sayılı oturumunda alınan 2023.12.218 sayılı kararı ile editörlük görevini yapması gereken öğretim üyesinin profosör olması şartı kaldırılmış, doçent ya da doktor öğretim üyesinin editör olduğu kitapdaki bölüme de puan verilebileceği yolunda değişliklik yapılmıştır.
Dava konusu değişiklikle editörlük görevini yapması gereken öğretim üyelerinin kapsamının genişletildiği sürece doçent ya da doktor öğretim üyesinin de katılımının sağlandığı görülmektedir. Öte yandan, bilimsel yayın ve çalışmalarda belirli bir standartın sağlanması amacına yönelik olarak editörlük görevini yapacak kişilerin YÖKSİS veri tabanına kayıtlı öğretim üyeleri ile sınırlandırılmasında kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı bir durumun bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
2- "Doçentlik Başvuru Şartlarında yapılan değişiklik 2024 Ekim başvuru döneminde uygulamaya konulur." hükmüne yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptali istemi hakkında:
Doçentlik Yönetmeliğinin, Doçentlik bilim/sanat alanları ve kriterleri başlıklı 3. maddesinde, Doçentlik değerlendirmesinin, Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen bilim/sanat alanlarında adayın akademik yayın ve çalışmalarının incelenmesi çerçevesinde yapılacağı, Bilim/sanat alanlarındaki güncellemelerin izleyen dönemde, doçentlik kriterlerindeki güncellemelerin ise kabul edildikleri tarihten sonraki ikinci doçentlik başvuru döneminde uygulanacağı kurala bağlanmıştır.
Buna göre doçentlik kriterlerinde yapılan değişikliklerin hangi tarihten itibaren uygulanacağı konusunda Doçentlik Yönetmeliğinde hüküm bulunduğu, yukarıda anılan kural gereği, dava konusu Doçentlik Başvuru Şartlarının da Mart 2024 döneminde uygulandığı anlaşılmaktadır.
Yönetmelikte öngörülen geçiş hükmüne parelel olarak getirildiği açık olan Doçentlik Başvuru Şartı üst hukuk normlarına uygun olup bu bağlamda düzenlemede geçiş hükmü bakımından bir eksiklik bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 09/04/2025 tarihinde, davacı vekilinin gelmediği ve davalı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı vekili Av. ...ile davalı Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı Av. ...'ın, Av. ..., Av. ..., Av. ...'un geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Gelen tarafa usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Dava, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Genel Kurulu'nun 17/08/2023 tarih ve 12 sayılı oturumunda alınan 2023.12.218 sayılı kararı ile değiştirilen “Doçentlik Başvuru Şartları”nın; Eğitim Bilimleri, Filoloji, Güzel Sanatlar, Hukuk, İlahiyat, Sağlık Bilimleri, Sosyal Beşeri ve İdari Bilimler ve Spor Bilimleri Temel Alanlarında; “3.Lisansüstü Tezlerden Üretilmiş Yayın” başlığının altında yer alan "Bu maddenin (h) bendi kapsamında YÖKSİS veri tabanına kayıtlı öğretim üyelerinin editör olduğu kitap kabul edilir.” ibaresi ile Eğitim Bilimleri, Fen Bilimleri ve Matematik, Filoloji, Güzel Sanatlar, Hukuk, İlahiyat, Mimarlık, Planlama ve Tasarım, Mühendislik, Sağlık Bilimleri, Sosyal, Beşeri ve idari Bilimler, Ziraat, Orman ve Su Ürünleri ve Spor Bilimleri Temel Alanlarında “4, Kitap” başlığının altında yer alan "Bu maddenin (d) bendi kapsamında YÖKSİS veri tabanına kayıtlı öğretim üyelerinin editör olduğu kitap kabul edilir.” ibaresinin ve dava konusu düzenlemede “Doçentlik Başvuru Şartlarında yapılan değişiklik 2024 Ekim başvuru döneminde uygulamaya konulur.” hükmüne yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptali istemiyle açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN: Davalı idarelerin usule yönelik iddiaları kabul edilmeyerek işin esası incelendi:
ESAS YÖNÜNDEN:
İLGİLİ MEVZUAT:
2547 sayılı Kanun'un "Doçentlik ve atama" başlıklı 24. maddesinde; a) Doçentlik başvuruları, Üniversitelerarası Kurulca belirlenen takvime göre yılda en az iki kez yapılır. Doçentlik başvuruları için aşağıdaki şartlar aranır: (1) Bir lisans diploması aldıktan sonra, doktora ile tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık unvanını veya Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulunca tespit edilen belli sanat dallarının birinde yeterlik kazanmış olmak. (2) Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî bir yabancı dil sınavından en az elli beş puan veya uluslararası geçerliliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen bir yabancı dil sınavından buna denk bir puan almış olmak; doçentlik bilim alanının belli bir yabancı dille ilgili olması halinde ise bu sınavı başka bir yabancı dilde vermek.(3) Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından her bir bilim veya sanat disiplininin özellikleri dikkate alınarak belirlenecek yeterli sayı ve nitelikte özgün bilimsel yayın ve çalışmalar yapmak. b) Üniversitelerarası Kurul, adayın başvurduğu bilim veya sanat dalından beş kişilik bir jüri ve bu jüri için iki yedek üye tespit eder. İlgili bilim veya sanat dalında yeterli öğretim üyesinin bulunmaması halinde, jüri üç üye ile teşkil edilebilir.
Doçentlik sınav jürisinde yer alan asıl ve yedek üyeler, adayın yayın ve çalışmalarını değerlendirerek hazırladıkları ayrıntılı ve gerekçeli kişisel raporlarını Üniversitelerarası Kurula gönderirler. Asıl üyelerin hukuken geçerli bir mazerete dayalı olarak raporunu verememesi halinde, yedek üyelerin raporları, sırasına göre değerlendirmeye esas alınır. (Değişik cümle: 15/4/2020-7243/2 md.) Jüri üyelikleri, jüri, değerlendirmeye esas alınan raporlar ve başvuru sonucu ilgililere elektronik ortamda erişime açılır ve bu bilgiler, erişime açıldığı tarihi izleyen beşinci gün ilgililere tebliğ edilmiş sayılır. c) Üniversitelerarası Kurulca yeterli yayın ve çalışmaya sahip olduğuna karar verilen adaya doçentlik unvanı verilir. ç) Doçentlik başvurularında adayların yayın ve çalışmalarına ilişkin esas ve usuller Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. d) Yükseköğretim kurumları, doçent kadrosuna atama için, doçentlik unvanına sahip olmanın yanında Yükseköğretim Kurulunun onayını almak suretiyle, münhasıran bilimsel kaliteyi artırmak amacına yönelik olarak, bilim veya sanat disiplinleri arasındaki farklılıkları da göz önünde bulundurarak, objektif ve denetlenebilir nitelikte ek koşullar belirleyebilirler. Yükseköğretim kurumlarının belirlediği ek koşullar arasında sözlü sınavın yer alması halinde bu sınav Üniversitelerarası Kurul tarafından oluşturulacak jürilerce yapılır. e) Doçentlik unvanına sahip olanlar yükseköğretim kurumları tarafından ilan edilen doçent kadrolarına başvurur. Doçent kadrosuna başvuran adayların durumlarını incelemek üzere rektör tarafından, varsa biri ilgili birim yöneticisi, en az biri de o üniversite dışından olmak üzere üç profesör tespit edilir. Bu profesörler her aday için ayrı ayrı olmak üzere birer rapor yazarlar ve kadroya atanacak birden fazla aday varsa tercihlerini bildirirler. Üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulunun bu raporları göz önünde tutarak alacağı karar üzerine, rektör atamayı yapar." hükümlerine yer verilmiştir.
15/04/2018 tarih ve 30392 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Doçentlik Yönetmeliği'nin 3. maddesinde; "Doçentlik değerlendirmesi, Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen bilim/sanat alanlarında adayın akademik yayın ve çalışmalarının incelenmesi çerçevesinde yapılır. Bilim/sanat alanlarındaki güncellemeler izleyen dönemde, doçentlik kriterlerindeki güncellemeler ise kabul edildikleri tarihten sonraki ikinci doçentlik başvuru döneminde uygulanır." hükmüne; "Başvuru zamanı, şartları ve usulleri başlıklı" 4. maddesinde "c) Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından her bir bilim veya sanat disiplininin özellikleri dikkate alınarak belirlenecek asgari sayı ve nitelikte özgün bilimsel yayın ve çalışmalar yapmak" düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Doçent unvanını alabilmek için, başvurucunun doktora yapmış veya tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık unvanı almış olması, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî bir yabancı dil sınavından en az elli beş puan veya uluslararası geçerliliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen bir yabancı dil sınavından buna denk bir puan almış olması ve Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından her bir bilim veya sanat disiplininin özellikleri dikkate alınarak belirlenecek asgari sayı ve nitelikte özgün bilimsel yayın ve çalışmalar yapmış olması gerekmektedir.
Doçentlik sürecinin en önemli basamağında adayların, Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından her bir bilim veya sanat disiplininin özellikleri dikkate alınarak belirlenecek asgari sayı ve nitelikte özgün bilimsel yayın ve çalışmalar yapmış olmaları gerekmektedir. Adayların doçent unvanını almak için yeterli akademik çalışma ve faaliyetlerinin bulunup bulunmadığı Üniversitelerarası Kurul'un önerisi ve Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın onayı ile kabul edilen ve her bir temel alan (12 temel alan) için ayrı ayrı belirlenen Doçentlik Başvuru Şartları esas alınarak ortaya konulmaktadır.
Davalı idarelerin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve 15/04/2018 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Doçentlik Yönetmeliği gereği Doçentlik Başvuru Şartlarını belirleme yetkisine haiz oldukları tartışmasızdır. Ancak bu yetki kullanılırken kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak kullanılıp kullanılmadığının denetlenmesi gerekmektedir.
Hukukumuzda, takdir yetkisi, temel amacı faaliyetlerinde kamu yararını gerçekleştirmek olan idarenin belli bir konuda karar alıp almama yahut karar alma hususunda birden fazla seçenek arasında seçim yapma serbestisine sahip olması şeklinde tanımlanmaktadır. Düzenleyici işlemlerde idareye düzenleme yapma yetkisi veren üst normlarda düzenlemenin içeriği itibarıyla belli bir sınır çizilmemesi durumunda, idarenin takdir yetkisi söz konusu olmaktadır.
Anayasa Mahkemesi, kanun koyucunun düzenleme yapma konusunda takdir yetkisine sahip olduğu hallerde, yürürlüğe konulan kanunların Anayasa'ya uygunluk denetimi kapsamında verdiği kararlarda, kanun koyucunun kendisine tanınan takdir yetkisini anayasal sınırlar içinde adalet, hakkaniyet ve kamu yararı ölçütlerini göz önünde tutarak kullanması gerektiğini vurgulamaktadır (AYM, E:2015/109, K:2016/28, 7/4/2016).
Kanun koyucunun sahip olduğu takdir yetkisinin denetiminde Anayasa Mahkemesince de benimsenen bu görüşün, takdir yetkisi kapsamında türev (ikincil) nitelikte düzenleme yapan idarenin tesis ettiği düzenleyici işlemlerin yargısal denetiminde de kullanılacak ölçülü olarak dikkate alınması mümkündür. Bu çerçevede, kendisine düzenleme yapma yetkisi tanınan idarece, düzenlemenin içeriğini belirleme konusundaki takdir yetkisinin Anayasa ve diğer üst normların çizdiği sınırlar içerisinde adalet, kamu hizmeti ve kamu yararı ölçütleri gözetilerek kullanılması gerekmektedir.
Dolayısıyla, takdir yetkisi kullanılarak ihdas edilen düzenleyici işlemlerin yargısal denetiminde, başta normlar hiyerarşisi olmak üzere yukarıda temas edilen ölçütlere göre düzenlemenin denetlenmesi gerektiği, takdir yetkisinin sınırsız olmadığı İdare Hukukunun bilinen ilkelerindendir.
Bu bağlamda; davalı idarelerin takdir yetkisini hukuka uygun kullanılıp kullanılmadığının incelenmesi gerekmektedir.
1- Eğitim Bilimleri, Filoloji, Güzel Sanatlar, Hukuk, İlahiyat, Sağlık Bilimleri, Sosyal Beşeri ve İdari Bilimler ve Spor Bilimleri Temel Alanlarında; “3.Lisansüstü Tezlerden Üretilmiş Yayın” başlığının altında yer alan "Bu maddenin (h) bendi kapsamında YÖKSİS veri tabanına kayıtlı öğretim üyelerinin editör olduğu kitap kabul edilir.” ibaresi ile Eğitim Bilimleri, Fen Bilimleri ve Matematik, Filoloji, Güzel Sanatlar, Hukuk, İlahiyat, Mimarlık, Planlama ve Tasarım, Mühendislik, Sağlık Bilimleri, Sosyal, Beşeri ve idari Bilimler, Ziraat, Orman ve Su Ürünleri ve Spor Bilimleri Temel Alanlarında “4, Kitap” başlığının altında yer alan "Bu maddenin (d) bendi kapsamında YÖKSİS veri tabanına kayıtlı öğretim üyelerinin editör olduğu kitap kabul edilir.” ibaresine ilişkin yapılan incelenme:
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Genel Kurulunun 15/06/2023 tarihli ve 10 sayılı oturumunda alınan 2023.10.183 sayılı kararının, Eğitim Bilimleri, Filoloji, Güzel Sanatlar, Hukuk, İlahiyat, Sağlık Bilimleri, Sosyal Beşeri ve İdari Bilimler ve Spor Bilimleri temel alanlarının "Lisansüstü Tezlerden Üretilmiş Yayın" başlıklı maddesinde, adayların lisansüstü tezlerden üretilmiş hangi yayınlarına kaç puan verileceği belirtilmiş, bu başlıkta yer alan (h) bendinde, lisansüstü tezlerden üretilmiş diğer uluslararası ya da ulusal kitapdaki bölüme 3 puan verileceği öngörülmüştür. Yine bu bölümde yer alan açıklamaya göre kitapda yer alan bölüme puan verilebilmesi için, kitabın editörlüğünün yükseköğretim veri tabanına kayıtlı, üniversitesinden resmi izin almış profösör ünvanlı öğretim üyesi tarafından yapılmış olması koşulu getirilmiştir. Benzer düzenlemeye tüm temel alanlarda yer alan "4. Kitap" başlıklı kısımda da yer verilmiştir. Daha sonra, Yükseköğretim Genel Kurulunun 17/08/2023 tarihli ve 12 sayılı oturumunda alınan 2023.12.218 sayılı kararı ile editörlük görevini yapması gereken öğretim üyesinin üniversitesinden resmi izin alması ve profosör olması şartı kaldırılmış, üniversitesinden resmi izin almaksızın doçent ya da doktor öğretim üyesinin editör olduğu kitapdaki bölüme de puan verilebileceği yolunda değişliklik yapılmıştır.
Dava konusu değişiklikle editörlük görevini yapması gereken öğretim üyelerinin kapsamının genişletildiği sürece doçent ya da doktor öğretim üyesinin de katılımının sağlandığı, böylece doçentlik başvurusu yapacak adayların lehine bir düzenleme yapıldığı görülmektedir. Öte yandan, bilimsel yayın ve çalışmalarda belirli bir standartın sağlanması amacına yönelik olarak editörlük görevini yapacak kişilerin YÖKSİS veri tabanına kayıtlı öğretim üyeleri ile sınırlandırılmasında kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı bir durumun bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
Diğer taraftan, davacı tarafından dava dilekçesinde, "Lisanüstü Tezlerden Üretilmiş Yayın" başlığı altında getirilen "Bu maddenin (h) bendi kapsamında YÖKSİS veri tabanına kayıtlı öğretim üyelerinin editör olduğu kitap kabul edilir.” şartın, Fen Bilimleri ve Matematik, Mimarlık Planlama ve Tasarım, Mühendislik, Ziraat Orman ve Su Ürünleri temel alanlarına getirilmemiş olmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de, dava konusu düzenlemeninin Doçentlik Yönetmeliği'nin 3. maddesinde, yer alan; Bilim/sanat alanlarındaki güncellemelerin izleyen dönemde, doçentlik kriterlerindeki güncellemelerin ise kabul edildikleri tarihten sonraki ikinci doçentlik başvuru döneminde uygulanacağı kuralı kapsamında 2024 Mart dönemi Doçentlik Başvuru döneminde uygulandığı, bu dönem başvuruları başlamadan, "Lisanüstü Tezlerden Üretilmiş Yayın" başlığı altında getirilen şartın Fen Bilimleri ve Matematik, Mimarlık Planlama ve Tasarım, Mühendislik, Ziraat Orman ve Su Ürünleri temel alanlarına da getirildiği, dolayısıyla tüm temel alanlarda ''3. Lisansüstü Tezlerden Üretilmiş Yayın'' başlıklı maddede yer alan '' Bu maddenin (h) bendi kapsamında YÖKSİS veri tabanına kayıtlı öğretim üyelerinin editör olduğu kitap kabul edilir." ibaresine yer verildiği görülmüş olup, davacının düzenlemenin eşitlik ilkesine aykırı olduğu iddiasına itibar edilememiştir.
2- "Doçentlik Başvuru Şartlarında yapılan değişiklik 2024 Ekim başvuru döneminde uygulamaya konulur." hükmüne yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptali istemine ilişkin yapılan incelenme:
Doçentlik Yönetmeliğinin, Doçentlik bilim/sanat alanları ve kriterleri başlıklı 3. maddesinde, Doçentlik değerlendirmesinin, Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen bilim/sanat alanlarında adayın akademik yayın ve çalışmalarının incelenmesi çerçevesinde yapılacağı, Bilim/sanat alanlarındaki güncellemelerin izleyen dönemde, doçentlik kriterlerindeki güncellemelerin ise kabul edildikleri tarihten sonraki ikinci doçentlik başvuru döneminde uygulanacağı kurala bağlanmıştır.
Buna göre doçentlik kriterlerinde yapılan değişikliklerin hangi tarihten itibaren uygulanacağı konusunda Doçentlik Yönetmeliğinde hüküm bulunduğu, yukarıda anılan kural gereği, dava konusu Doçentlik Başvuru Şartlarının da Mart 2024 döneminde uygulandığı anlaşılmaktadır.
Yönetmelikte öngörülen geçiş hükmüne parelel olarak getirildiği açık olan Doçentlik Başvuru Şartı üst hukuk normlarına uygun olup bu bağlamda düzenlemede geçiş hükmü bakımından bir eksiklik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 09/04/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.