T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/6623
Karar No : 2025/3814
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Odası Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul Ticaret Odasında Ticaret Sicil Müdürlüğü Şubesinde ... olarak görev yapan davacı tarafından, tescil yapma yetkisinden kaynaklı sorumluluklarından ötürü her ay "kasa tazminatı" adı altında yapılan ödemenin Nisan ve Mayıs 2022 aylarında ödenmemesi üzerine söz konusu tazminatın tarafına ödenmesi istemiyle yapılan ... tarih ve ... sayılı başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile dayanağı olan 13/04/2022 tarihli Yönetim Kurulu kararının, "Ticaret Sicil Müdürlüğü bünyesindeki personele verilen banko tazminatının "sorumluluk tazminatı" şeklinde isimlendirilerek ve kapsama giren personel ile sözleşme imzalanmak suretiyle (sözleşme imzalayan personele) ödenmesi" cümlesindeki "ve kapsama giren personel ile sözleşme imzalanmak suretiyle (sözleşme imzalayan personele)" ifadesinin iptali ile Nisan 2022 ayından itibaren ödenmeyen tazminatın 01/04/2022 tarihinden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; sorumluluk tazminatı ödenmesine ilişkin sözleşme ile görev ve sorumluluk tazminatı ödenecek personelin yükümlülükleri ve bu hakkının sınırları ile Odanın tazminatı belirlemesi, ödemesi ve bu uygulamanın devamı konusundaki yetkileri ortaya konulmuş ise de; sözleşmenin yasal dayanaklarının, uygulamadaki hangi sorunların çözümü adına hazırlandığının ve imzaya sunulduğunun ortaya konulmadığı, bununla birlikte içerik olarak davacıya makul olmayan, orantısız bir külfet yüklendiği, ayrıca Ticaret Sicili Müdür Yardımcılığı görevini fiilen ifa ettiği hususu sabit olan ve tek taraflı olarak kendi isteği ile unvanı değişmeyecek olan davacının, aynı görevi yapan ancak sadece sözleşmeyi imzaladıkları için tazminat elde eden diğer müdür yardımcıları karşısındaki durumunun, aynı görevde bulunmasına rağmen farklı bir mali uygulama ile karşı karşıya kalması anlamına geleceği, bu durumun ise eşitler arasında eşitlik ilkesine aykırılık teşkil edeceği, bu durumda, davalı idare tarafından Ticaret Sicili Müdür Yardımcılarına sorumluluk tazminatı ödemesi yapılmaya devam edildiği ve Ticaret Sicili Müdür Yardımcılığı görevinde bulunduğu sürece sorumluluk tazminatı ödemesinin yapılması konusunda davacı yönünden haklı bir beklenti oluştuğu, eşit iş ve görevde bulundukları sürece aynı unvanlı personele eşit mali haklar verilmesi gereği karşısında, sorumluluk tazminatı ödemesi yapılmasının personel arasında sözleşme imzalama şartına bağlanması ve bu suretle sözleşme imzalamayan davacıya sorumluluk tazminatı ödenmemesi işlemlerinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, davacıya ödenmeyen parasal haklarının her ay tahakkuk tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte hesaplanarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Mahkeme kararının, ''davacının başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali ile davacıya ödenmeyen parasal haklarının ödenmesi talebinin kabulüne'' ilişkin kısmı yönünden istinaf başvurusunun reddine; davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile yasal faizin başlangıcına ilişkin hüküm fıkrasının kaldırılmasına ve davacıya ödenmeyen parasal haklarının idareye başvuru tarihi olan 11/04/2022 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, mevzuatta karşılığı olmayan, tamamen takdiren ödenen sorumluluk tazminatının sözleşme tanzim edilerek ödenmesinin yapılan ödemelerin düzene oturtulması açısından önemli olduğu, sözleşmeyi imzalayan ile imzalamayan personel aynı durumda bulunmadığından eşitlik ilkesine aykırılık olmadığı, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının ve posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 17/04/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X) Dava; İstanbul Ticaret Odası bünyesinde ... olarak görev yapan davacı tarafından, "Ticaret Sicili Müdürlüğü bünyesindeki personele verilen banko tazminatının sorumluluk tazminatı şeklinde isimlendirilerek ve kapsama giren personel ile sözleşme imzalanmak suretiyle (sözleşme imzalayan personele) ödenmesi" yönünde alınan ... tarihli ve ... numaralı Yönetim Kurulu Kararının ve bu karar gerekçe gösterilerek davacıya sorumluluk tazminatı ödenmemesine ilişkin işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı tazminatın karşılığı olan parasal hakkın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Anayasa'nın "Yönetmelikler" başlıklı 124. maddesinde, başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabilecekleri düzenlenmiş; 128. maddesinin ikinci fıkrasında, "Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır." denilmek suretiyle memurlar ve diğer kamu görevlileri, özlük hakları bakımından yasal güvenceye kavuşturulmuş; 135. maddesinde de, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşlarının, belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan kamu tüzel kişilikleri olduğu belirtilmiştir.
01.06.2004 tarih ve 25479 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun 73.maddesinde, “Oda, borsa, Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilenler bu Kanunda yer alan hükümler dışında 4857 sayılı İş Kanununa tâbidir.” kuralına; Geçici 12. maddesinde, “Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte oda, borsa, Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilmekte olanların, mevcut statülerine göre istihdam edilmelerine devam olunur.” kuralına yer verilmiş; aynı Kanun'un 103.maddesiyle, 08.03.1950 tarihli ve 5590 sayılı Ticaret ve Sanayi Odaları, Ticaret Odaları, Sanayi Odaları, Deniz Ticaret Odaları, Ticaret Borsaları ve Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır.
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'nin "Kasa ve mali risk tazminatı" başlıklı 70. maddesinde, "Tahsilat ve ödemelerle ilgili evrakları hazırlayan, kayda alan, kontrol eden ve imzalayan muhasebe birimi personeline unvanına bakılmaksızın aylık brüt ücretlerinin yüzde onuna tekabül eden miktarı kadar brüt mali risk tazminatı; doğrudan doğruya nakit hareketlerinden sorumlu veznedar, tahsildar ve tahsilat ile görevlendirilen personele ise aylık brüt ücretlerinin yüzde yirmisine tekabül eden miktarı kadar brüt kasa tazminatı her ay peşin olarak ödenir." hükmü yer almaktadır.
Anayasa Mahkemesinin birçok kararında, Anayasa'nın 128. maddesinin ikinci fıkrasının kapsamına giren kişilerin/kamu görevlilerinin statülerine ve özlük haklarına ilişkin düzenlemelerin kanunla yapılması gerektiği, bu konuların düzenlenmesinin idarenin düzenleyici işlemlerine bırakılmasının Anayasa'ya aykırı olacağı hususu vurgulanmıştır.
Diğer taraftan, kanuni düzenleme ilkesi, düzenlenen alanda temel ilkelerin kanunla konulmasını ve çerçevenin kanunla çizilmesini ifade etmekte olup, bu niteliği taşıyan bir yasal düzenleme ile uzmanlık ve teknik konulara ilişkin ayrıntıların belirlenmesi konusunda yürütme organına yetki verilmesi, kanuni düzenleme ilkesine aykırılık oluşturmamaktadır.
Yukarıda anılan Anayasal ilkeler ve ilgili mevzuat dikkate alındığında, davacının, 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten önce kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarında işe başladığı ve niteliği itibari ile kamu personeli olan davacının, Anayasa'nın 128. maddesi uyarınca parasal haklarının kanun dışında veyahut Kanunun açıkça yetki verdiği Yönetmelik dışında diğer alt düzenleyici işlemlerle düzenlenmesi hukuken mümkün bulunmamaktadır.
Olayda, davacının İstanbul Ticaret Odası bünyesinde ... olarak görev yaptığı, esasında kasa ve vezne gibi nakit akışının olduğu birimde çalışmadığı ancak davacıya da adı sorumluluk tazminatı olarak değiştirilen banko tazminatının uzun yıllardır davalı idarenin takdiriyle ödendiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, kasa ve vezne gibi nakit akışının olduğu birimde görev yapmayan davacıya mevzuatta karşılığı olmayan bir tazminatın ödenmesi hususunda davalı İstanbul Ticaret Odası Yönetim Kurulu'nun yetkisi olmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline karar veren İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi değiştirilmek suretiyle onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına gerekçe yönünden katılmıyorum.
KARŞI OY :
(XX)- Dava; İstanbul Ticaret Odası bünyesinde ... olarak görev yapan davacı tarafından, "Ticaret Sicili Müdürlüğü bünyesindeki personele verilen banko tazminatının sorumluluk tazminatı şeklinde isimlendirilerek ve kapsama giren personel ile sözleşme imzalanmak suretiyle (sözleşme imzalayan personele) ödenmesi" yönünde alınan ... tarihli ve ... numaralı Yönetim Kurulu Kararının ve bu karar gerekçe gösterilerek davacıya sorumluluk tazminatı ödenmemesine ilişkin işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı tazminatın karşılığı olan parasal hakkın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
İstanbul Ticaret Odası İnsan Kaynakları Uygulama Usul ve Esaslarının 10.6. maddesinde; oda personelinden yürüttüğü görev itibarıyla temel olarak kasa, vezne gibi nakit akışının olduğu birim ve süreçlerde görev yapan ve sorumluluğu bulunan personele, görülen işlerdeki mali riskler nazara alınarak kasa tazminatı ödeneceği, ayrıca ifa ettikleri görev ve sorumluluğun taşıdığı riskler nedeni ile görev alan oda personeline görev ve sorumluluk tazminatı ödenebileceği düzenlenmiştir.
Olayda, davacının İstanbul Ticaret Odası bünyesinde ... olarak görev yaptığı, esasında kasa ve vezne gibi nakit akışının olduğu birimde çalışmadığı ancak davacıya da adı sorumluluk tazminatı olarak değiştirilen banko tazminatının uzun yıllardır davalı idarenin takdiriyle ödendiği anlaşılmaktadır.
Söz konusu sözleşme ile görev ve sorumluluk tazminatı ödenecek personelin yükümlülükleri ve bu hakkının sınırlarının belirlenmesi ile Odanın tazminatın belirlenmesi, ödenmesi ve bu uygulamanın devamı konusundaki yetkileri belirlenmiş olup idarenin takdir hakkını kullanarak ödediği sorumluluk tazminatını bu hakkını kullanırken sözleşme ile bir şekle bağlamasında hukuka aykırılık olmadığı sonucuna varıldığından, dava konusu işlemin iptaline karar veren İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.