T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/722
Karar No : 2025/6315
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, adına kayıtlı ... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... günlü ve ... sayılı İstanbul Valiliği işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlık konusu olayda, davalı idare emniyet personeli tarafından yapılan denetimde, davacı şirkete ait araç ile izinsi ticari amaçlı yolcu taşındığına ilişkin düzenlenen 18/01/2022 tarihli tutanakta, araç sürücüsü H.C'nin "... plakalı aracın şoförüyüm. Yolcuyu Arnavutköy'den aldım. İHL'ye getirdim. Ücreti acenta aldı. Aracımın belediyeden alınan yol güzergah belgesi yoktur." şeklinde beyanda bulunduğu, tutanağın sürücü ve emniyet personeli tarafından imzalandığının görüldüğü, söz konusu araca ait ticari amaçla yolcu taşımacılığında bulunması gereken ruhsat ve izin belgesinin bulunmadığının anlaşıldığı, bu durumda, dava dosyasındaki bilgi, belgeler ile mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu araç ile izin/ruhsat alınmaksızın yolcu taşıma faaliyeti yapıldığı, bu hususun da araç sürücüsünün beyanıyla sabit olduğu, davacı tarafından da aksini ispatlar bilgi ve belge sunulmadığı görüldüğünden, izin/ruhsat alınmaksızın yolcu taşındığı sonucuna varılan aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca trafikten men edilmesine ilişkin işlemde, hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararında; uyuşmazlığa konu araç ile turizm yolcu taşımacılığı faaliyeti yapılabileceğine dair İstanbul Büyükşehir Belediyesice verilmiş 09/01/2022 onay tarihli ve 09/01/2023 tarihine kadar geçerliliği bulunan Turizm Yolcu Taşımacılığı İzin Belgesinin mevcut olduğunun anlaşıldığı, bu durumda; tescil belgesinde kullanım amacı yolcu nakli ticari olarak kaydedilen araç için, işlem tarihinden çok kısa bir süre sonra bir gün içinde makul sürede Turizm Yolcu Taşımacılığı İzin Belgesinin davacı şirket tarafından alındığı görüldüğünden, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, bu durumda, idare mahkemesince hukuka aykırılığı tespit edilen dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerekirken açılan davanın reddine karar verilmesinde hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle, davacı istinaf başvurusunun kabulüne, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuka ve usule uygun olduğu, temyize konu edilen kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İstanbul Valiliği emniyet birimlerince ... tarihinde davacı şirkete ait ... plakalı araçta yapılan denetim neticesinde; belediyece düzenlenen turizm yolcu taşımacılığı izin belgesi bulunmaksızın, yabancı uyruklu yolcunun Arnavutköy'den İstanbul Havaalanı'na acenteye ödenen ücret karşılığında taşındığının tutanakla tespit edildiğinden bahisle, söz konusu aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin tesis edilen ... günlü ve ... sayılı İstanbul Valiliği işleminin iptal edilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.(...)" düzenlemesi yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; İdare Mahkemesince davanın reddine karar verilmiş, anılan karara karşı yapılan istinaf başvurusunun incelenmesi neticesinde ise Bölge İdare Mahkemesince; "uyuşmazlığa konu araç ile turizm yolcu taşımacılığı faaliyeti yapılabileceğine dair İstanbul Büyükşehir Belediyesice verilmiş 09/01/2022 onay tarihli ve 09/01/2023 tarihine kadar geçerliliği bulunan Turizm Yolcu Taşımacılığı İzin Belgesinin mevcut olduğunun anlaşıldığı, bu durumda; tescil belgesinde kullanım amacı yolcu nakli ticari olarak kaydedilen araç için, işlem tarihinden çok kısa bir süre sonra bir gün içinde makul sürede Turizm Yolcu Taşımacılığı İzin Belgesinin davacı şirket tarafından alındığı görüldüğünden, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, bu durumda, idare mahkemesince hukuka aykırılığı tespit edilen dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerekirken açılan davanın reddine karar verilmesinde hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle, davacı istinaf başvurusunun kabulüne, ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline" karar verilmiş olsa da; denetimin yapıldığı ve işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla izin / ruhsat gibi belgelerin dosyaya sunulmadığı, davacı şirket tarafından turizm yolcu taşımacılığı izin belgesi verilmesi için denetim tarih ve saatinden önce yetkili belediyeye geçerli bir başvurusu bulunduğuna dair belgenin de dosyaya sunulmadığı, ayrıca İstanbul Büyükşehir Belediyesinin 23/06/2025 tarih ve 1223006 sayılı Dairemiz ara kararına verilen cevap yazısı ve eklerinden; davacı şirketin turizm yolcu taşımacılığı izin belgesi başvurusunun, araçta yapılan denetim saatinden sonra gerçekleştiği ve bu başvuruya istinaden 08/01/2022 günlü denetimden 1 gün sonra 09/01/2022 tarihinde turizm yolcu taşımacılığı izin belgesinin alındığının görüldüğü, dava konusu işlemin dayanağı tutanağın ise usulüne uygun olarak düzenlendiği anlaşılmıştır.
Yukarıda belirtilen mevzuat uyarınca, davacı şirketin denetim tarihi itibarıyla izin / ruhsat gibi belgelerini dosyaya sunmadığı gibi, davacı şirket tarafından denetim saatinden önce izin / ruhsat için yetkili belediyeye geçerli bir başvurusu bulunduğuna dair kayıtlı belge de dosyaya sunulmamıştır.
Bu durumda, davalı idare emniyet birimlerince 08/01/2022 tarihinde yapılan denetim neticesinde, ilgili belediyece düzenlenen turizm yolcu taşımacılığı izin belgesi bulunmaksızın yabancı uyruklu yolcunun ücret karşılığı turizm amaçlı taşındığının usulüne uygun olarak düzenlenen tutanakla tespit edildiği, davacı şirketin turizm yolcu taşımacılığı izin belgesi için ilgili belediyeye denetimden sonra başvuru yaptığı ve işlemin tesis edildiği tarihten 1 gün sonra turizm yolcu taşımacılığı izin belgesini temin ettiği, söz konusu izin belgesinin ise süresinde alınmadığı görüldüğünden, dava konusu işlemde hukuka aykırılık, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulüne, dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 02/07/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.