T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/1350
Karar No : 2025/7794
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI): ... Ticaret Limited Şirketi
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av....
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından,...,..., ..., ..., ... ve ... plaka sayılı araçlar için servis plakası verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:... K:...sayılı kararında; davacı şirket tarafından ..., ..., ...,... ve... plaka sayılı araçlar için servis plakası verilmesi istemiyle davalı idareye başvuru yapılmış ise de, 02/11/2020 tarihinde yapılmış olunan başvuruda başvuru ekinde istenen belgelerin eklenmediği gibi başvurunun tamamlanmadığı, ayrıca dava konusu işleme dayanak ... tarih ve... sayılı UKOME kararı gereğince de 02/11/2020 tarihinde kadar başvuru işlemlerinin tamamlanmasının şart koşulduğu, dava konusu ...plaka sayılı araç için de bu tarihe kadar yapılmış bir başvurunun bulunmadığı hususları dikkate alındığında tahditli servis plakası verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde mevzuata ve hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava, davacı şirket tarafından, ..., ..., ...,..., ... ve ... plaka sayılı araçlar için servis plakası verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nin ... tarih ve... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görevleri arasında sayılmış; anılan Kanun'un 9. maddesinde, “Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır. Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer. Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır. Koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcileri, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı tarafından müştereken çıkarılan yönetmelikle belirlenir. Büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz. (Ek fıkra:24/12/2020-7261/30 md.) Ulaşımdan kaynaklanan emisyonların azaltılması amacıyla bisikletli ulaşımın yaygınlaştırılmasına yönelik; bu Kanun kapsamında hazırlanacak ulaşım ana planlarında bisikletli ulaşıma yer verilmesi ya da bisikletli ulaşım ana planının hazırlanması esastır. Bakanlıkça, talep hâlinde mahalli idarelere teknik destek verilebilir. Bu fıkraya ilişkin idari ve teknik usul ve esaslar Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir.” kuralına yer verilmiştir.
15/06/2006 gün ve 26199 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin "Ulaşım Koordinasyon Merkezi" başlıklı üçüncü kısmının “Görev ve Yetkileri” kenar başlıklı 18. maddesinde “(1)UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir. Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, … ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, (Danıştay Sekizinci Dairesinin 23/6/2025 tarihli ve E.:2023/5615; K.:2025/6030 sayılı kararı ile iptal ibare:bilet ücret ve tarifelerini) , zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek, gerçek ve tüzel kişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark olmaya müsait boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü şahıslara işletilmesi için izin vermek, izin verilen otoparklar ile karayolu üzerindeki diğer park yerlerinde (Değişik ibare:RG-25/4/2014-28982) engelliler için işaretlerle belirlenmiş bölümler ayrılmasını sağlamakla,… d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle, e) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım, toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla,...” görevli ve yetkili olduğu düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının dava konusu UKOME kararının ... plaka sayılı araca ilişkin kısmı yönünden incelenmesinde:
İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır.
Bölge İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe usul ve kanuna uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile kararın anılan bu kısmının onanması gerekmektedir.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının dava konusu UKOME kararının ... plaka sayılı araca ilişkin kısmı dışındaki talebe konu plakalar yönünden incelenmesinde:
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı şirket tarafından, ... tarih ve ... sayılı UKOME kararı kapsamında İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı kurumsal internet sitesi üzerinden... tarihinde ... plakalı araç için..., ... plakalı araç için ...,... plakalı araç için ...,... plakalı araç için ..., ... plakalı araç için ... takip numarası ile servis plakası verilmesi talebiyle başvuruda bulunulduğu, ancak...tarih ve... sayılı UKOME kararı gereği başvuruda ibraz edilmesi gereken belgeleri yüklemediği ve başvuruyu tamamlamadığı için, başvurunun sistemde “Belgeleri Tamamlanmamış Eksik Başvuru" olarak kaldığı, ... tarih ve... sayılı UKOME kararı uyarınca son başvuru tarihi olarak belirlenen 02/11/2020 tarihine kadar başvurunun tamamlanması yönünde davacı tarafından herhangi bir işlem yapılmadığı, bu başvurunun eksik olması nedeniyle davalı idarece uygulamaya yönelik nihai bir işlem tesis edilmediği, ardından davacı tarafından son başvuru tarihi olarak belirtilen 02/11/2020 tarihinden sonraki bir tarih olan 26/04/2022 tarihinde "söz konusu plakalara ilişkin başvuruların akıbetinin ne olduğu hakkında ve başvuru usulüne uygun yapılmadıysa başvuruyu yenilemenin veya usule aykırılığın ortadan kaldırılması için yapılabilecek bir şeyin olup olmadığı hakkında bilgi verilmesi" talebiyle idareye başvuru yapıldığı, anılan başvurunun söz konusu plakalar için yapılan servis plakası başvurusunda belirtilen süre içerisinde başvuru işlemlerinin tamamlanmaması nedeniyle İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nin... tarih ve... sayılı kararı ile reddedildiği ve ... sayılı plakalı arca ilişkin sistem üzerinden herhangi bir başvuruda bulunulmadığı hususlarının ... tarih ve ... sayılı işlemle davacı şirkete bildirilmesi üzerine de bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık; davacı tarafından, ..., ..., ..., ..., ... araçlar için tahditli servis plakası verilmesi istemiyle süresi içerisinde, başvuru ekinde istenen belgeler eklenmeden davalı idareye yapılan başvurunun, geçerli bir başvuru olarak kabul edilip edilmeyeceği konusunda düğümlenmekte olup, hukuki irdeleme de bu konuyla sınırlı olarak yapılmıştır.
Bakılan olayda, davacının, süresi içerisinde hiç başvuru yapmayan kişiler ile aynı durumda olmadığının kabulü gerektiği, bir başka ifadeyle istenilen belgeleri eklemeden de olsa sistem üzerinden bir başvuruda bulunduğu; ayrıca sistemde, belge eksikliği durumunda başvurucuyu uyarıcı veya engelleyici bir bilgilendirme yer almadığı gibi belge eklemeden yapılan bu başvurunun davalı idare kayıtlarına girdiği görülmekte olup; bu durumun, davacının, başvurusunu o tarihte usulüne uygun ve eksiksiz bir biçimde tamamladığı kanısına varmasına neden olabileceği ve başvurusunun eksik olduğunun farkına varamayabileceği, davalı idarece bu konuda davacıya hiçbir bildirimde bulunulmadığı da gözönünde bulundurulduğunda, eksik olan belgelerin istenilmesi suretiyle davacı başvurusunun değerlendirilmesi gerekirken, eksik belgeler ile başvuru yapıldığından bahisle talebin reddine dair dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Öte yandan, işbu karar doğrudan davacıya servis plakası verilmesi sonucunu doğurmamakta olup; davalı idarece söz konusu talep hakkında, davacı tarafından sunulacak belgelerin incelenmesi suretiyle bir değerlendirme yapılarak yeniden işlem tesis edileceği ve bu işleme karşı da dava açılabileceği açıktır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının;
a) Dava konusu UKOME kararını... plaka sayılı araca ilişkin kısmının ONANMASINA,
b) Dava konusu UKOME kararının ... plaka sayılı araca ilişkin kısmı dışındaki talebe konu plakalar yönünden BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 20/10/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin 6. bendinde; Bölge idare mahkemelerinin 46. maddeye göre temyize açık olmayan kararlarının kesin olduğu belirtilmiş, 46. maddesinde Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemesinin madde hükmünde sayılan davalar hakkında verdikleri kararlar, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştay'da kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebileceği, 48. maddesinin 6. ve 7. fıkralarında ise; temyizin kesin bir karar hakkında olduğunun anlaşılması durumunda, temyiz isteminin reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.
Uyuşmazlıkta, dava konusu edilen 5 adet araç için plaka verilmesi yolunda yapılan başvurunun reddine ilişkin işlem genel ve soyut niteliğe haiz düzenleyici işlem niteliğinde olmadığından dolayı 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi kapsamına girmediği; yürütülmekte olan belli bir ticari faaliyetin icrasını süresiz veya otuz gün yahut daha uzun süreyle engelleyen işlem sıfatına haiz olmadığından dolayı 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi kapsamına da girmeyeceği anlaşılmakta olup; temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesine göre temyiz yolu açık olmayan "kesin" kararlardan olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, temyize konu kararın kesin nitelikte olması sebebiyle temyiz isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.