T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/1485
Karar No : 2025/7039
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR : 1- (DAVACILAR)
1- ...
2- ...
3- ...
4- ...
5- ...
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
3- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ...
DİĞER DAVALI YANINDA MÜDAHİL : ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacıların kızı ve kardeşi olan ...'un 31/12/2018 tarihinde ... semtindeki seyir terasından düşmesi ve sonrasında vefat etmesi olayında davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle davacı anne ve baba için ayrı ayrı 1.000,00'er TL olmak ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 2.000,00-TL maddi tazminat (miktar artırımıyla tutar anne için 1.055.953,93-TL'ye, baba için tutar 749.709,13-TL'ye yükseltilmiştir.) ile anne ... için 250.000,00-TL, baba ... için 250.000,00-TL ve kardeşler ... için 150.000,00-TL, ... için 150.000,00-TL ve ... için 150.000,00-TL olmak üzere toplam 950.000,000-TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacıların maddi tazminat istemi yönünden; davalı idarenin tazmin sorumluluğunu gerektirecek nitelikte hizmet kusurunun bulunduğu, bilirkişi raporu ile davacı anne için davacıların kızı ve kardeşi müteveffa ...'un asgari ücret üzerinden gelir elde edeceği varsayılarak davacı anne için 546.056,34-TL ve davacı baba için hesaplanan 392.933,94-TL olmak üzere toplam 938.990,28-TL destekten yoksun kalma tazminatının; dava dilekçesinde belirtilen 2.000,00-TL'lik kısmı için ... İdare Mahkemesinde açılan davada dava dilekçesinin davalı idareye tebliğ tarihi olan 16/01/2020 tarihinden, miktar artırımı yolu ile artırılan davacı anne ve baba için hesaplanan toplam 938.990,28-TL'lik kısmı için ise miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ tarihi olan 11/04/2023 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idare tarafından davacılara ödenmesi gerektiği; manevi tazminat istemine ilişkin kısma gelince; davacıların olay sebebiyle duydukları acı ve ızdırabı kısmen de olsa karşılayabilmek amacıyla, olayın meydana geliş şekli, tarihi, kusurun niteliği, oranı, davacıların sosyal durumu da dikkate alınarak, takdiren davacı anne ... için 250.000,00-TL, baba ... için 250.000,00-TL, davacı kardeşlerden her biri için ayrı ayrı 150.000,00-TL olmak üzere toplam 950.000,00-TL manevi tazminatın ... İdare Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyası üzerinden açılan davada dava dilekçesinin davalı idareye tebliğ tarihi olan 16/01/2020 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idarece davacılara ödenmesi gerektiği gerekçesiyle, davacı anne ve babanın toplam 1.805.663,06-TL maddi tazminat isteminin kısmen kabulü ile müteveffa ...'un asgari ücret kazanacağı varsayımı ile anne için 546.056,34-TL baba için 392.933,94-TL olmak üzere toplam 938.990,28-TL destekten yoksun kalma tazminatının, 2.000,00-TL'lik kısmına ... İdare Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyası üzerinden açılan davada dava dilekçesinin davalı idareye tebliğ tarihi olan 16/01/2020 tarihinden itibaren; 938.990,28-TL'lik kısmına ise miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ tarihi olan 11/04/2023 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte hesaplanarak davalı idare tarafından davacı anne ve babaya ödenmesine, bu miktarı aşan 866.672,78-TLmaddi tazminat talebi bakımından ise davanın reddine, manevi tazminat isteminin kabulü ile davacı anne ...'a 250.000,00-TL, baba ...'a 250.000,00-TL, davacı kardeşlerden her biri için takdiren ayrı ayrı 150.000,00-TL olmak üzere toplam 950.000,00-TL manevi tazminatın ... İdare Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyası üzerinden açılan davada dava dilekçesinin davalı idareye tebliğ tarihi olan 16/01/2020 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte hesaplanarak davalı idare tarafından davacılara ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davalı ve müdahil ... tarafından yapılan istinaf başvurularının incelenmesinden; dosyadaki belgeler ile başvuru dilekçelerindeki iddiaların incelenmesinden, kararın kabule ilişkin kısmına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulünü gerektirecek yasal bir sebebin bulunmadığı, davacıların istinaf başvurusunun davanın reddine yönelik maddi tazminat talebi yönünden incelenmesinden; dosyadaki belgeler ile başvuru dilekçelerindeki iddiaların incelenmesinden, kararın kabule ilişkin kısmına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulünü gerektirecek yasal bir sebebin bulunmadığı, davacıların istinaf başvurusunun, faizin başlangıç tarihine dair kısmı ele alındığında ise; bakılan davada, dava dilekçesinin davalı idareye tebliğ (16/01/2020) tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesi gerektiği gerekçesiyle, ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih, E:..., K:... sayılı kararın; kabule ilişkin kısmına yönelik davalı idare ve müdahil ... tarafından yapılan istinaf başvurularının reddine, kararda hükmedilmiş olan tazminat tutarına işletilecek yasal faizin başlangıç tarihine yönelik davacıların istinaf başvurusunun ise kabulü ve kararın bu kısmının kaldırılmasına, Mahkemesince hükmedilmiş tüm tazminat tutarına dava dilekçesinin davalı idareye tebliğ (16/01/2020) tarihinden itibaren yasal faiz işletilerek davalı idare tarafından davacılara ödenmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, asgari ücrete göre yapılan hesaplamanın karara esas alınmasının hukuka aykırı olduğu, davalı idare tarafından, kusur değerlendirmesinin hukuka aykırı olduğu, bilirkişi raporundaki destek oranlarının hatalı olduğu, müteveffanın okuduğu dönemdeki okul masraflarının tazminat tutarından indirilmesi gerektiği, manevi tazminat tutarının fahiş olduğu, davalı idare yanında müdahil ... tarafından, hakkında verilen kararın bağlayıcı olmadığı, fahiş miktarda tazminata hükmedildiği ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMALARI : Davalı idare tarafından, davacılar tarafından ileri sürülen temyiz sebeplerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı, davalı idare yanında müdahil ... tarafından, davacıların temyiz dilekçesinde belirttiği ve hesaplamanın az yapıldığına dair iddialarının kabul edilebilir olmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
Davacılar ve davalı idare yanında müdahil ... tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kısmen kabulü, kısmen de reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının; destekten yoksun kalma tazminatına ilişkin kısımlarının bozulması; müteveffanın anne, baba ve kardeşleri lehine hükmedilen manevi tazminata ilişkin kısımlarının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden, davacıların kızı ve kardeşi olan ...'un 31/12/2018 tarihinde saat 19:15 sıralarında ... semtinde midesinin bulanması nedeniyle denize yönelmesi sonrasında seyir terasından aşağı eğildiği sırada bariyerlerin düşmesi ile birlikte denize düşüp vefat etmesi olayında davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle davacı anne ve baba için ayrı ayrı 1.000,00'er TL olmak ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 2.000,00-TL maddi tazminat (miktar artırımı ile tutar anne için 1.055.953,93-TL'ye, baba için tutar 749.709,13-TL'ye yükseltilmiştir.) ile anne ... için 250.000,00-TL, baba ... için 250.000,00-TL ve kardeşler ... için 150.000,00-TL, ... için 150.000,00-TL ve ... için 150.000,00-TL olmak üzere toplam 950.000,000-TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.
İdare, kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Bedensel zarar" başlıklı 54. maddesinde, bedensel zararların; tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar olduğu; "Belirlenmesi" başlıklı 55. maddesinin 1. fıkrasında, destekten yoksun kalma zararları ile bedensel zararların, bu Kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanacağı, kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemelerin, bu tür zararların belirlenmesinde gözetilemeyeceği; zarar veya tazminattan indirilemeyeceği, hesaplanan tazminatın, miktar esas alınarak hakkaniyet düşüncesi ile artırılamayacağı veya azaltılamayacağı; 2. fıkrasında, bu Kanun hükümlerinin, her türlü idari eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerin yol açtığı vücut bütünlüğünün kısmen veya tamamen yitirilmesine ya da kişinin ölümüne bağlı zararlara ilişkin istem ve davalarda da uygulanacağı hükümlerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Manevi Tazminata İlişkin Kısmının İncelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen Bölge İdare Mahkemesi kararının, manevi tazminata ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, davalı ve davalı yanında müdahil ... tarafından ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Maddi Tazminata İlişkin Kısmının İncelenmesi:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca destekten yoksun kalma tazminatı; ölen bir kişinin yaşarken destek verdiği ya da yaşasaydı destek vereceği kişilerin aldığı desteğin ölüm sebebiyle ortadan kalkması neticesinde destek alanların uğradıkları zarar için kabul edilmiş bir maddi tazminat türüdür.
Tazminatın amacı uğranılan gerçek zararın tazmin edilmesini sağlamaktır. Bu nedenle tazminat, zarar görenin zenginleşmesi veya zarar verenin cezalandırılması sonucuna yol açmamalıdır. Dolayısıyla hesaplanacak tazminatın azami miktarı gerçek zarar ile sınırlıdır.
Destekten yoksun kalma tazminatının şartları gerçekleştiği takdirde, zarar veren, zarar görenin mal varlığında meydana gelen eksilmeyi gidermek zorundadır. Maddi tazminatın amacı, zarar verici olay meydana gelmeseydi; zarar gören, mal varlığı açısından hangi durumda bulunacak idiyse, o durumun yeniden kurulması olup; zarar, eğer destek ölmeseydi, destekten yoksun kalanın gelecekte faydalanacağı yardımı tespit etmek amacıyla belirlenir. Burada karşılanması gereken gerçek zarar, desteğin davacıya sağlayacağı yardımların toplamıdır. Diğer ifadeyle; destekten yoksun kalma tazminatı ile desteğin (ölenin) gelecekte elde etmesi muhtemel gelirinin güncelleştirilerek, desteği kaybedenlere ödenmesidir. Bu durumda ölenin gelecekte elde edeceği gelirin doğru kriterlere göre hesaplanması önem arzetmektedir. Eğer desteğin bir mesleği varsa gelir bu meslek erbabının aynı durumdaki meslektaşının yasal terfileri ve ilerlemeleri de gözetilerek elde edeceği gelire göre belirlenir.
Dosyanın incelenmesinden, İdare Mahkemesi tarafından hükme esas alınan 16/01/2023 tarihli hesap bilirkişi raporunun incelenmesinden, müteveffa ... gelirinin belirlendiği 4. sayfada, "üniversite eğitimi gören 18 yaşında genç kız olarak ölen müteveffanın 2022 yılı Haziran ayında eğitiminin sona ereceği, staj ve iş arama süresi de düşülerek 18 yaşından 2023 tarihine kadar asgari ücret üzerinden, sonrasında 2023 yılından itibaren asgari ücretin 2 katı gelir üzerinden hesaplama yapıldığı, ayrıca terditli olarak üniversite eğitimi görmediği ihtimaline göre de asgari ücret üzerinden hesaplamalar yapıldığı" görülmektedir.
Mahkemece müteveffa ...'un Hemşirelik Fakültesinde öğrenci olduğu, okulunu bitirdikten sonra hemşire olarak çalışacağı hususu dikkate alınmaksızın asgari ücret üzerinden gelir elde edeceği varsayılarak destekten yoksun kalma tazminatına hükmedilmiştir.
Birey; uğramış olduğu zarar sebebi ile yoksun kaldığı kazançları her türlü belge, bilgi, tanık ile kanıtlayabileceği gibi bunların yetersiz kalması halinde kanıtlayabilme ihtimali var ise sahip olduğu meslek ve işine ait belgeleri sunmak şartıyla yaşadığı kazanç kaybının hesaplanmasını talep edebilir.
Dinamik bir yapıya sahip olan tazminat hukuku çerçevesinde zarar ve yarar kalemleri belirlenirken, tazminat tutarının hesaplanabilmesi, yerleşik yargı uygulamasında da kabul edildiği üzere, hukuk bilimi dışında özel bilgi gerektirmektedir. Bu sebeple özellikle aktüeryal yönden maddi tazminat hesaplanması gereken davalarda bilirkişinin görüşünün alınmasına ihtiyaç duyulmaktadır.
Asgari ücret tüm çalışanlar için uygulanması zorunlu taban ücreti olup kamu düzeni ile ilgilidir. Asgari ücretin altında bir ücretten söz edilemeyeceği, asgari ücretin altında kararlaştırılan ücretlerin geçerli olmadığı hususunda tereddüt bulunmamaktadır. Diğer taraftan "asgari ücretin" "en az ücret" olduğu farklı statülerde çalışan ya da meslek sahibi olan işçi, memur ve serbest meslek mensupları kişilerin "desteğinin" çalıştıkları statüye, sahip oldukları mesleklerine ve bu statü ve mesleklerde çalışan kişilerin elde ettiği gelir ortalamasında olacağı aşikardır.
Destekten yoksun kalma tazminatının belirlenmesi için asgari ücret üzerinden yapılan hesaplama asgari ücretin üzerinde gelir sahibi olan meslekler için değil, asgari ücret üzerinde geliri olmayan kimseler içindir. Desteğin asgari ücret üzerinde gelir getirici bir meslekte çalışıyor ya da çalışacak olmasına rağmen asgari ücret üzerinden yapılacak hesaplamanın zarar görenler açısından hak kaybına neden olacağı açıktır.
Dosya içinde mevcut, Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dekanlığı tarafından düzenlenen ... tarih ve ... sayılı öğrenci belgesinden müteveffa ...'un hemşirelik bölümüne 04/09/2018 tarihinde kesin kayıt yaptırdığı, 4. sınıf öğrencisi olduğu, okulunu bitirdikten sonra da hemşire olarak çalışacağı anlaşılmaktadır.
Dolayısıyla, davacıların kızı ve kardeşi olan müteveffa ...'un olay tarihinde 18 yaşında ve Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesinde öğrenci olduğu, okulunu bitirdikten sonra hemşire olarak çalışacağı göz önüne alındığında, destekten yoksun kalma tazminatı hesaplanırken mezun olduktan sonra hemşire olarak gelir elde etmeye başlayacağı ve elde edeceği gelirin de net asgari ücretin üzerinde olacağı kabul edilerek maddi tazminat hesaplamasının buna göre yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, 16/01/2023 tarihli hesap bilirkişi raporunda belirtildiği şekilde üniversite eğitimi gören 18 yaşında genç kız olarak ölen müteveffanın 2022 yılı Haziran ayında eğitiminin sona ereceği, staj ve iş arama süresi de düşülerek 18 yaşından 2023 tarihine kadar asgari ücret üzerinden, sonrasında 2023 yılından itibaren ülke genelinde hemşirelik mesleği ortalama geliri dikkate alınarak hesaplama yapılmak suretiyle destekten yoksun kalma tazminatına hükmedilmesi gerekirken aksi yöndeki Mahkeme kararında hukuki isabet görülmemiştir.
Buna göre Bölge İdare Mahkemesince, yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda, yaptırılacak yeni bir hesap bilirkişi incelemesi sonrası düzenlenecek rapora göre maddi tazminat istemi hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden, temyize konu kararın maddi tazminata ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının,
a) Destekten yoksun kalma tazminatına ilişkin kısımların BOZULMASINA,
b) Davacıların manevi tazminat istemlerinin kabulü ile davacı anne ...'a ...-TL, baba ...'a ...-TL, davacı kardeşlerden her biri için takdiren ayrı ayrı ...-TL olmak üzere toplam ...-TL hükmedilen manevi tazminat tutarlarına ilişkin kısımlarının ONANMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 22/09/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.