T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/2078
Karar No : 2025/4204
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACILAR) : ...Adi Ortaklığı Ortakları (Eski Ünvanı(...-... Adi Ortaklığı)
1- ... Merkezi...Merkez Şubesi
2 - ... İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU :... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı ortaklık tarafından, "hafriyat toprağı sahası belgesi/alan ıslahı izin ücreti" olarak 1.414.546,00-TL tahakkuk ettirilmesine ilişkin Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi Mali Hizmetler Daire Başkanlığının... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işlemin ekinde yer alan ... tarih ve... sayılı ceza ihbarnamesinin ve bu tahakkukun dayanağı olan ücret tarifesinin kabul edilmesine yönelik Tekirdağ Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararın ekinde yer alan ücret tarifesinin "hafriyat toprağı sahası belgesi/alan ıslahı izin ücreti" ile ilgili 3 numaralı bölümünün iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; uyuşmazlıkta, davacı ortaklığın Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü tarafından ihale edilen "Halkalı-Kapıkule Demiryolu Hattı'nın Çerkezköy-Kapıkule Kesimi İnşaatı" işinin yüklenicisi olduğu, Halkalı-Kapıkule Demiryolu Projesinin 3 kısmından biri olan 155 km'lik Çerkezköy-Kapıkule kesiminin inşasını yürüttüğü, bu doğrultuda 11/02/2015 tarihinde Ankara’da imzalanan ve 04/04/2015 tarihli ve 6647 sayılı Kanun'la onaylanması uygun bulunan IPA II Çerçeve Anlaşması'nın 21/06/2015 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiği, anılan Sözleşme'de proje yüklenicisinin bazı vergi ve harçlardan muaf tutulduğu, vergi ve harçlar arasında özel iletişim vergisi, motorlu taşıt vergileri, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nda yer alan inşaat harcı, kayıt ve suret harcı, imar ile ilgili harçlar, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamındaki özel harçların bulunduğu, öte yandan davacı ortaklık tarafından, Halkalı-Kapıkule Demiryolu Hattı'nın Çerkezköy-Kapıkule kesiminin inşaatı sırasında oluşacak 100.000 m3 hafriyat toprağının İl Mera Komisyonu kararına istinaden ... Mahalle Merasına dökebilmek için ... tarih ve ... sayılı dilekçeyle davalı idareye izin başvurusunda bulunduğu, bu başvuruya istinaden davalı idarece 5216 sayılı Kanun'un 23/1-m bendi ve 2464 sayılı Kanun'un 97. maddesi uyarınca Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığının... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 2020 yılı Ücrete Tabi İşler Tarifesine göre belirlenen ücretler dikkate alınarak "hafriyat döküm izni bedeli" olarak 220.000,00-TL ve "hafriyat toprağı sahası belgesi/alan ıslahı izin ücreti" olarak 15.000,00-TL olmak üzere toplam 235.000,00-TL'nin ihtirazi kayıtla...tarihli, ... ve ... sayılı makbuzlarla tahsil edilerek döküm izni verildiği, bu doğrultuda Çevre koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı tarafından ... tarih ve ... sayılı işlem ile davacı ortaklığa "Döküm izni" verildiği, ayrıca Ergene Belediyesi tarafından ... tarih ve...-...numaralı "Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Taşıma Kabul Belgesi" düzenlendiği, ancak yapılan tespitlerde İl Mera Komisyonu kararı ile mera parseli üzerinde izin verilen 2 adet alandan başka, 3 ayrı alan daha olmak üzere 5 ayrı alana toplam 667.586 m3 hafriyat toprağı döküldüğünün tespit edildiği, Tekirdağ Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün ... tarihli ve ... sayılı yazısı ile davalı idareye “Halkalı-Kapıkule Demiryolu Hattı Çerkezköy-Kapıkule Kesiminin İnşaası” Projesi kapsamında kazı işleri sonucunda çıkan nebati toprak ve kazı fazlası hafriyat malzemelerinin değerlendirilmesi amacıyla Ergene İlçesi ... Mahallesi sınırlarında bulunan ... ada ... parsel no'lu mera vasıflı taşınmazda toplam 1.061.330 m2 alanda 3 adet suni mera tesisi ve amenajman projesinin İl Mera Komisyon Kararına istinaden Valilik Makamınca uygun görüldüğü, davacı ortaklığın ... tarihli ve ...sayılı dilekçesi ile aynı proje sahasında çıkması muhtemel 1.000.000 m3 hafriyat toprağının, İl Mera Komisyonunun... tarihli ... ve ... tarihli ... sayılı kararları ile izin verilen Ergene, Saray ve Kapaklı ilçelerinde bulunan 7 mera parseli üzerindeki 12 ayrı alanda mera ıslah projesinde kullanılacağı belirtilerek tekrar izin başvurusunda bulunulduğu, bu başvuru üzerine Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığının ... tarihli ve ...sayılı işlemi ile davacı şirkete, izin verilen alanlar üzerinde depolanan 100.000 m3 hafriyat toprağı için ilave olarak 900.000 m3 toprak için daha izin verildiği, akabinde sahada yapılan tespit ve ölçümlerde davacı tarafça İl Mera Komisyonu Kararı ile izin verilen alanlar üzerinde 1.000.000 m3 toprak yerine sadece Ergene İlçesi, ... Mahallesindeki ... no'lu mera parseli üzerinde izinli alanlar dışında da büyük miktarlarda döküm yapılmak suretiyle 2.262.040 m3 hafriyat toprağı depolandığının tespit edildiği ve bu durumun davacı tarafa bildirilerek gerekli izinlerin alınmasının istendiği, davacı tarafın izinlere ilişkin ücretlerini peyderpey ödediği, döküm yapılan tüm alanlarda yapılan kübaj ölçümleri neticesinde toplam 9.458.184,00 m3 hafriyat toprağı hareketi olduğu, işbu miktarın 3.800,000,00 m3 kısmına isabet eden Hafriyat Toprağı Sahası Belgesi/Alan Islahı İzni ücretinin ödenmediği, ödenmeyen kısımların Hafriyat Toprağı Alan Islahı Bedeli olarak (5.658.184,00 m3X0,25-TL) 1.414.546,00-TL hesaplandığı, bu durumda, davacı ortaklığın IPA II Çerçeve Anlaşması'nda sayılan bazı vergi ve harçlardan muaf tutulduğu açık olsa da "hafriyat toprağı sahası belgesi/alan ıslahı izin ücreti" adı altında talep edilen ücretin IPA II Çerçeve Anlaşması'nda düzenlenen vergi ve harçlardan olmayıp hizmet karşılığında alınan ücret olduğu, kaldı ki İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı Gelir Kanunları Diğer Vergiler Grup Müdürlüğünün... ve ... sayılı görüş yazısında da davacı yüklenicinin Anlaşma'da düzenlenen vergi ve harçlardan muaf olduğu ancak söz konusu Anlaşma'da ücretlere ilişkin bir düzenleme bulunmadığının belirtildiği, davacı ortaklık tarafından ödenmeyen "hafriyat toprağı sahası belgesi/alan ıslahı izin ücreti" olarak 1.414.546,00-TL'nin tahakkuk ettirilmesine ilişkin Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi Mali Hizmetler Daire Başkanlığının... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işlemin ekinde yer alan ... tarih ve ... sayılı ceza ihbarnamesinin ve bu tahakkukun dayanağı olan ücret tarifesinin kabul edilmesine yönelik Tekirdağ Büyükşehir Belediye Meclisinin... tarih ve ... sayılı kararın ekinde yer alan ücret tarifesinin "hafriyat toprağı sahası belgesi/alan ıslahı izin ücreti" ile ilgili 3 numaralı bölümünde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, projeye uygun olarak yapılan kazı ve dolgu çalışmaları sırasında ortaya çıkan malzemelerin, kazının kapatılması veya mera ıslah projelerinde kullanıldığı, herhangi bir depolama faaliyeti gerçekleştirilmediği ve çevrenin kirletilmesine sebebiyet verilmediği, ortaya çıkan nebati toprağın ve kazı fazlası hafriyat toprağının İl Toprak Koruma Kurulunca onaylanan toprak koruma projelerine ve İl Mera Komisyonunca onaylanan mera ıslahı ve amenajmanı projelerine uygun olarak meralarda değerlendirildiği, ve belediyenin herhangi bir döküm sahasına depo edilmediği, meralarda yapılan işlemlerde, Yüklenici ile İl Tarım ve Orman Müdürlüğü arasında sözleşme yapılarak, projesinde belirtilen taahhütlerin yerine getirilmemesi halinde gelir kaydedilmek üzere Yüklenici tarafından teminat mektubu verildiği, nebati toprak ile kazı fazlası hafriyat toprağı, Yüklenici firmanın araçlarıyla demiryolu hattının kendi güzergâhı kullanılmak suretiyle kaplamalı yollara girilmeksizin taşındığı, meralarda yapılan bu işlemler için Yüklenici tarafından ilgili belediyeden herhangi bir hizmet talep edilmediği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, tesis edilen işlemler ile dayanak belediye meclis kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı ortaklığın Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü tarafından ihale edilen "Halkalı-Kapıkule Demiryolu Hattı Çerkezköy-Kapıkule Kesimi İnşaatı" işinin yüklenicisi olduğu, Halkalı-Kapıkule Demiryolu Projesi'nin (3) kısmından biri olan 155 km'lik Çerkezköy-Kapıkule kesiminin inşasının yapıldığı sırada oluşan hafriyat toprağının İl Mera Komisyonun muhtelif kararları ve davalı idareden alınan izin doğrultusunda suni mera tesisinde yapılan kazıların kapatılmasında kullanıldığı, davalı idarece belediye meclisinin ... tarihli ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 2022 yılı ücret tarifesine dayalı olarak yapılan kübaj hesabı sonucunda davacıdan dava konusu edilen işlemle, 08/04/2022 tarihinde tespit edilen hafriyat depolama miktarı üzerinden yapılan hesaplamalara göre Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi Mali Hizmetler Daire Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile "hafriyat toprağı sahası belgesi/alan ıslahı izin ücreti" olarak 1.414.546,00-TL'nin tahakkuk ettirildiği, bu işlem ile ekinde yer alan ... tarih ve... sayılı ceza ihbarnamesinin ve bu tahakkukun dayanağı olan ücret tarifesinin kabul edilmesine yönelik Tekirdağ Büyükşehir Belediye Meclisinin... tarih ve ... sayılı kararın ekinde yer alan ücret tarifesinin "hafriyat toprağı sahası belgesi/alan ıslahı izin ücreti" ile ilgili 3 numaralı bölümünün iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin Görev Ve Sorumlulukları" başlıklı 14'üncü maddesinde; "Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır." hükmüne, "Meclisin görev ve yetkileri" başlıklı 18. maddesinin (f) bendinde de, "Kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek" belediye meclislerinin görevleri arasında yer almış, "Belediye Gelirleri" başlıklı 59. maddesinin (e) bendinde; Belediye meclisi tarafından belirlenecek tarifelere göre tahsil edilecek hizmet karşılığı ücretler, belediyenin gelirleri arasında sayılmış, aynı Kanunun "Belediye Kanunu'nun Bütçenin Hazırlanması ve Kabulü" başlıklı 62. maddesinde; "Belediye başkanı tarafından hazırlanan bütçe tasarısı eylül ayının birinci gününden önce encümene sunulur ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığına gönderilir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı belediye bütçe tahminlerini konsolide eder ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu uyarınca merkezi yönetim bütçe tasarısına eklenmek üzere eylül ayı sonuna kadar Maliye Bakanlığına bildirir. Encümen, bütçeyi inceleyerek görüşüyle birlikte kasım ayının birinci gününden önce belediye meclisine sunar." düzenlemesine yer verilmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun; 97. maddesinde; "Belediyeler bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet (...) için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye'ye tekel olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine tabidir." kuralına yer verilmiştir.
2872 sayılı Çevre Kanunu'nun "İzin alma, arıtma ve bertaraf etme yükümlülüğü" başlıklı 11. maddesinde; "Üretim, tüketim ve hizmet faaliyetleri sonucunda oluşan atıklarını alıcı ortamlara doğrudan veya dolaylı vermeleri uygun görülmeyen tesis ve işletmeler ile yerleşim birimleri atıklarını yönetmeliklerde belirlenen standart ve yöntemlere uygun olarak arıtmak ve bertaraf etmekle veya ettirmekle ve öngörülen izinleri almakla yükümlüdürler." hükmü yer almaktadır.
18/03/2004 tarih ve 25406 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ve Çevre ve Orman Bakanlığınca yürütülen Hafriyat Toprağı, İnşaat Ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği'nin ''Kapsam'' başlıklı 2. maddesinde, "Bu Yönetmelik; kaynakları ve bileşenleri Ek-1’de detaylı olarak belirtilen, beşeri faaliyetler ve doğal afetler sonrasında meydana gelen hafriyat toprağı ile inşaat ve yıkıntı atıklarının, üretildikleri yerlerde ayrı toplanması, geçici olarak biriktirilmesi, taşınması, geri kazanılması, değerlendirilmesi ve bertaraf edilmesine ilişkin esasları kapsamaktadır." hükmüne yer verilmiş, ''Belediyelerin Görev ve Yetkileri'' başlıklı 8. maddesinde "İl belediye mücavir alanı içerisinde il ve ilçe belediyeleri, büyük şehirlerde büyükşehir belediyeleri, büyükşehir belediyeleri dışında ise ilçe belediyeleri, a) Hafriyat toprağı, inşaat/yıkıntı atıkları ile doğal afet atıklarının toplanması, geçici biriktirilmesi, taşınması, geri kazanılması ve bertarafı ile ilgili yönetim planı hazırlamakla, b) Hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıkları geri kazanım tesisleri sahaları ile depolama sahalarını belirlemek, kurmak/kurdurtmak ve işletmek/işlettirmekle, c) Depolama sahası yerinin seçimi, inşaatı veya işletilmesi sırasında çevre ve insan sağlığını olumsuz etkilemeyecek şekilde gerekli tedbirleri almak veya aldırtmakla, d) Hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının toplanması, taşınması ve bertaraf bedelini belirlemekle, e) Hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıkları için toplama, taşıma hizmeti verecek firmaların adresleri ve telefon numaraları ile nakliye bedellerini halkın bilgileneceği şekilde ilan etmekle,
f) Hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının toplanması, geçici biriktirilmesi, taşınması ve bertarafı faaliyetlerini denetlemekle, g) Belediye sınırları içindeki hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıkları geri kazanım tesisleri ile depolama sahalarına izin vermek ve gerektiğinde bu izni iptal etmekle, h) Toplanan inşaat/yıkıntı atıklarını öncelikle altyapı çalışmalarında kullanmak/kullandırmakla, ı) Belediye sınırları içinde oluşan, toplanan, geri kazanılan ve bertaraf edilen hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıklarına ilişkin istatistiki bilgileri valilikler aracılığı ile yıl sonunda Bakanlığa bildirmekle, j) Doğal afet atıklarının yönetimi konusunda valilik koordinasyonunda oluşturulan Kriz Merkezi kararlarını uygulamakla, yükümlüdürler. " düzenlemesi yer almaktadır.
Anılan Yönetmeliğin "Atık Bertarafında Mali Yükümlülük" başlıklı 17. maddesinde; "Hafriyat toprağı ile inşaat/yıkıntı atıkları üreticileri oluşan atıkların toplanması, taşınması ve bertarafı ile ilgili harcamaları karşılamakla yükümlüdürler. Bu amaçla uygulanacak bedel, geri kazanım/depolama sahasının uzaklığı ve oluşan atık miktarı esas alınarak büyükşehirlerde ilçe belediyelerinin teklifi ile büyükşehir belediyesi, diğer illerde ise il ve ilçe belediyeleri, mücavir alan sınırları dışında ise mahallin en büyük mülki amiri tarafından tespit ve ilan edilir." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin "Atık Taşıma ve Kabul Belgesi Alınması" başlıklı 23. maddesinde ise; "Hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atığı üretenler, ürettikleri hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarını, taşıma izni almış nakliye araçlarıyla gerekli izinleri almış depolama sahalarına taşımak veya taşıtmakla yükümlüdürler. Hafriyat toprağı üretenler ile faaliyetleri sonucu 2 tondan fazla atık oluşumuna neden olacak inşaat/yıkıntı atığı üreticileri, mücavir alan sınırları içinde belediyeye, büyükşehir belediyesi olan yerlerde ilgili ilçe belediyesine, mücavir alan sınırları dışında ise mahallin en büyük mülki amirine müracaat ederek 'Atık Taşıma ve Kabul Belgesi' almak zorundadır. Atık Taşıma ve Kabul Belgesi üç bölümden oluşur ve eksiksiz olarak doldurulur. Birinci bölümde; hafriyatı toprağı veya inşaat/yıkıntı atıklarını üretenler, ikinci bölümde üretilecek atığı taşıyacak şahıs veya firmalar, üçüncü bölümde ise atığın geri kazanılacağı/depolanacağı saha ile ilgili bilgiler bulunur. Atık Taşıma ve Kabul Belgesi 4 nüsha olarak düzenlenir. Bir nüshası düzenleyen kurumda kalır. Kalan üç nüshadan biri atık üreticisine, biri taşıyıcı kişi veya firmaya, biri de atığın geri kazanılacağı/depolanacağı tesis yetkilisine verilir. İnceleme ve denetim sırasında bu belgenin ilgili tüm taraflarca denetim elemanlarına gösterilmesi zorunludur." kuralı yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Hafriyat Toprağı, İnşaat Ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği uyarınca, hafriyat toprağı, inşaat/yıkıntı atıkları ile doğal afet atıklarının toplanması, geçici biriktirilmesi, taşınması, geri kazanılması ve bertarafı ile ilgili yönetim planı hazırlamak, hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıkları geri kazanım tesisleri sahaları ile depolama sahalarını belirlemek, kurmak/kurdurtmak ve işletmek/işlettirmek, depolama sahası yerinin seçimi, inşaatı veya işletilmesi sırasında çevre ve insan sağlığını olumsuz etkilemeyecek şekilde gerekli tedbirleri almak veya aldırtmak, hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının toplanması, taşınması ve bertaraf bedelini belirlemek, hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıkları için toplama, taşıma hizmeti verecek firmaların adresleri ve telefon numaraları ile nakliye bedellerini halkın bilgileneceği şekilde ilan etmek, hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının toplanması, geçici biriktirilmesi, taşınması ve bertarafı faaliyetlerini denetlemek, Belediye sınırları içindeki hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıkları geri kazanım tesisleri ile depolama sahalarına izin vermek ve gerektiğinde bu izni iptal etmek, toplanan inşaat/yıkıntı atıklarını öncelikle altyapı çalışmalarında kullanmak/kullandırmak, büyük şehirlerde büyükşehir belediyelerinin, büyükşehir belediyeleri dışında ise ilçe belediyelerinin görev ve yetkileri kapsamında yer almaktadır.
2464 sayılı Kanun'un 97. maddesinde, Belediyelerin bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclisince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkili oldukları belirtilmiştir. Bu kapsamda yukarıda anılan yönetmelik uyarınca, belediye sınırları içerisinde oluşan hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının toplanması, taşınması ve bertaraf edilmesi sırasında belediyeden hizmet talep edilmesi ve belediye araçlarının kullanılması ve/veya oluşan hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının belediyece belirlenen geri kazanım tesislerine veya depolama sahalarına dökülmesi durumunda, hizmetten faydalananların belediye meclisince düzenlenecek tarifelere göre belirlenen ücreti ödeme yükümlülükleri bulunmaktadır.
Ancak uyuşmazlıkta davacılar tarafından yürütülen demiryolu projesi kapsamında çıkan hafriyat toprağının davalı Belediyece işletilen geri kazanım/depolama sahalarına dökülmediği, söz konusu toprağın Belediye araçlarıyla taşınmadığı, yapılan kazıların kapatılmasında ve İl Mera Komisyonunun kararları uyarınca suni mera tesislerinin ıslahında kullanıldığı ve taşıma işinde de davacıların kendi araçlarının kullanıldığı, davalı idarece ücrete tabi herhangi bir hizmetin davacıya verilmediği anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan dava konusu tahakkuk işleminin dayanağı olan ve iptali talep edilen Tekirdağ Büyükşehir Belediye Meclisinin... tarih ve ... sayılı kararının ekinde yer alan ücret tarifesinin "hafriyat toprağı sahası belgesi/alan ıslahı izin ücreti" ile ilgili 3 numaralı bölümü incelendiğinde, Toprak Koruma Kurulu tarafından onaylı arazi ıslah projeleri ile Mera Komisyonu tarafından onaylı Mera Geri Dönüşüm Projelerine de "Hafriyat Toprağı Sahası Belgesi" verileceği ve proje kapsamında doldurulacak dolgu miktarına göre ücret tarifesinin uygulanacağı yönünde düzenleme yapıldığı, bu düzenleme kapsamında Belediyece hizmet sunulup sunulmamasına ilişkin (toprak dökülecek mera alanının ıslahının Belediyece yapılması durumu ve/veya bu alanlara yapılacak taşıma işlerinde Belediye araçlarının kullanılması vs.) bir ayrıştırma yapılmadığı, hiç bir hizmet sunulmasa da tüm toprak hareketinin ücrete tabi tutulduğu görülmektedir.
Bu durumda, hafriyat toprağının mera parsellerine dökülmesi hususunda izin verilmesi dışında hiçbir hizmet sunmayan davalı idarece, salt döküm izni verilmesinin ücrete tabi bir işlem olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna ulaşıldığından dava konusu "hafriyat toprağı sahası belgesi/alan ıslahı izin ücreti" olarak 1.414.546,00-TL tahakkuk ettirilmesine ilişkin Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi Mali Hizmetler Daire Başkanlığının... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işlemin ekinde yer alan ... tarih ve...sayılı ceza ihbarnamesinde ve bu tahakkukun dayanağı olan, belediyece hizmet sunulmayan toprak hafriyatını hareketine de kapsayan ücret tarifesinin kabul edilmesine yönelik Tekirdağ Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının ekinde yer alan ücret tarifesinin "hafriyat toprağı sahası belgesi/alan ıslahı izin ücreti" ile ilgili 3 numaralı bölümünde hukuka uygunluk, davanın reddi yönündeki ... idare mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz istemlerinin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan ... TL temyiz yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacılara iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak 30/04/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkün olup, temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri anılan kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.