T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/2664
Karar No : 2025/7795
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI):... Satım Reklam San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, ..., ..., ..., ..., ..., ... , ..., ..., ... sayılı plakalara servis taşımacılığı haklarının verilmesi talebinin reddine dair İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Dairesi Başkanlığı Toplu Ulaşım Hizmetleri Şube Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında;..., ......, ..., ..., ... plakalı araç yönünden yapılan incelemede; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin bir arada değerlendirilmesinden, söz konusu araçlar için servis taşımacılığı amacıyla başvuru yapılmış ise de; davacı şirketin faaliyet konusunun Öğrenci/Yolcu/Servis/Şehir İçi Yolcu Taşımacılığı faaliyetini kapsamadığı, buna yönelik faaliyet belgesinin olmadığı anlaşıldığından davacı şirketin servis taşımacılığı hakkı verilmesi şartlarına haiz olmadığı sonucuna varılmış olup anılan taşıtlar yönünden başvurunun reddedilmesinde hukuka aykırılık görülmediği,..., ..., ..., ... plakalı araçlar yönünden yapılan incelemede; davacı tarafından her ne kadar söz konusu araçlar yönünden de servis plakası verilmesi talebiyle başvuruda bulunulduğu ve başvurunun davalı idarece reddedildiği dava dilekçesinde ileri sürülmekte ise de, söz konusu araçlar için yapılan başvuruların 2019 yılına ait olduğu, davacı tarafından yapılan son başvurularda söz konusu araç plakalarına yer verilmeden başvuru yapıldığı, nitekim 29/09/2021 tarihli başvuru dilekçesinde de yine bu araç plakalarına yer verilmediği, davalı idare tarafından da davacının söz konusu araçlara ilişkin yapılmış herhangi bir başvurusunun bulunmadığının belirtildiği, bu kapsamda dava konusu işleme esas alınan başvurularda söz konusu araçlara yer verilmemiş olması ve eski tarihli başvurular dışında anılan araçlara ilişkin davalı idareye başvuru yapıldığını gösterir herhangi bir belge ya da evrakın davacı tarafından dava dosyasına sunulmadığı da görülmekle, anılan araçlara ilişkin hukuki sonuç doğuracak herhangi bir başvuru ve başvuru sonucunda dava konusu işleme konu olarak işlem tesis edilmemiş olması nedeniyle anılan araçlara ilişkin kısım yönünden davanın esasının incelenmesi olanağı bulunmadığı gerekçesiyle, ...,... , ..., ..., ... plakalı araçlara ilişkin kısım yönünden davanın reddine,...,..., ..., ... plakalı araçlar yönünden ise davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava, davacı tarafından ..., ..., ...,..., ..., ... , ..., ..., ... sayılı plakalara servis taşımacılığı haklarının verilmesi talebinin reddine dair İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Dairesi Başkanlığı Toplu Ulaşım Hizmetleri Şube Müdürlüğünün ...tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemine ilişkindir.
İLGİLİ MEVZUAT:
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görevleri arasında sayılmış; anılan Kanun'un 9. maddesinde, “Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır. Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer. Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır. Koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcileri, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı tarafından müştereken çıkarılan yönetmelikle belirlenir. Büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz. (Ek fıkra:24/12/2020-7261/30 md.) Ulaşımdan kaynaklanan emisyonların azaltılması amacıyla bisikletli ulaşımın yaygınlaştırılmasına yönelik; bu Kanun kapsamında hazırlanacak ulaşım ana planlarında bisikletli ulaşıma yer verilmesi ya da bisikletli ulaşım ana planının hazırlanması esastır. Bakanlıkça, talep hâlinde mahalli idarelere teknik destek verilebilir. Bu fıkraya ilişkin idari ve teknik usul ve esaslar Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir.” kuralına yer verilmiştir.
15/06/2006 gün ve 26199 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin "Ulaşım Koordinasyon Merkezi" başlıklı üçüncü kısmının “Görev ve Yetkileri” kenar başlıklı 18. maddesinde “(1)UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir. Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, … ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, (Danıştay Sekizinci Dairesinin 23/6/2025 tarihli ve E.:2023/5615; K.:2025/6030 sayılı kararı ile iptal ibare:bilet ücret ve tarifelerini) , zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek, gerçek ve tüzel kişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark olmaya müsait boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü şahıslara işletilmesi için izin vermek, izin verilen otoparklar ile karayolu üzerindeki diğer park yerlerinde (Değişik ibare:RG-25/4/2014-28982) engelliler için işaretlerle belirlenmiş bölümler ayrılmasını sağlamakla,… d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle, e) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım, toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla,...” görevli ve yetkili olduğu düzenlenmiştir.
... tarih ve... sayılı UKOME kararında, "25 Mayıs 2015 Tarihinde üzerine kayıtlı servis aracı olması ve 25 Haziran 2015 Tarihine kadar da ilgili oda faaliyet belgesi sahibi olanlara aşağıdaki hususlar doğrultusunda servis plaka hakkı verilmesi, 25/05/2015 tarihinde servis aracının üzerine kayıtlı olduğuna dair Emniyet Müdürlüğünden onaylı Araç Tescil Belgesi (Ruhsatı) ibraz edilecektir. 25/06/2015 tarihinde ilgili odaya üye olduğuna dair ilgili oda faaliyet belgesi (faaliyet belgesi iştigal alanında Öğrenci/Yolcu/Servis/Şehir İçi Yolcu taşımacılığı yazan) ibraz edilecektir. Müracaat tarihi itibariyle tüzel kişiliklerin 25 Mayıs 2015 tarihi ile 25 Haziran 2015 tarihi arasındaki unvan ve vergi numaraları hali hazırda değişmemiş ve güncel faaliyet belgesi iştigal alanında Öğrenci/Yolcu/Servis/Şehir İçi Yolcu taşımacılığı yazıyor olması gerekmektedir.", "Servis Plaka Hakkı verilmesi uygulamasının aşağıda yer alan yöntemle yapılması, Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğüne müracaat eden kişilere, bildirmiş oldukları iletişim bilgileri üzerinden mesaj ve bildirim gönderilecek ve intenet sitesi ile sosyal medya üzerinden duyuru yapılacaktır. 2. maddenin A. bendindeki husus için, E-Toplu Ulaşım Ruhsatı sistemi üzerinden 2 Kasım 2020 tarihine kadar ön başvuru yapılacaktır. İlgili belgeler incelendikten sonra liste halinde Emniyet Müdürlüğü ve ilgili odalardan doğrulaması yapılacaktır. Servis taşımacılığı hakkı (LAA—LZZ aralığındaki plaka), yönerge hüküm ve UKOME kararlarına uygun bir taşıt üzerine tanımlanacaktır. Şartları sağlayan kişilere taşımacılık hakkı tanımlanacak ve tanımlandığı tarihten itibaren 30 Takvim günü içerisinde LAA—LZZ aralığındaki plakalardan belirlenen kombinasyon sisteme girilecektir. Bahsi geçen 30 Takvim günü içerisinde LAA-LZZ aralığındaki plakalara geçiş yapmayan kişinin ilgili servis plaka hakkı iptal edilecektir. Bu UKOME kararı kapsamında alınacak servis taşımacılığı hakları, ilgili hakkın E-Toplu Ulaşım Ruhsatı sistemi üzerinden tanımlandığı tarihten itibaren 2 (iki) sene tamamlanmadan devredilmeyecektir. Sahte belgeyle veya gayri yasal şekilde tahditli servis plakası elde eden, devir alan veya devir eden kişiler hakkında suç duyurusunda bulunularak yapılan sahtecilik tespiti sonrasında mevcutta sahip oldukları veya alacakları plakaların devir ve güzergah izin işlemleri engellenir." hususlarına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemin ..., ..., ..., ... plakalı araçlara ilişkin kısmı yönünden incelenmesinde:
İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır.
Bölge İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe usul ve kanuna uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile kararın anılan bu kısmının onanması gerekmektedir.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemin ..., ... , ... ..., ... plakalı araçlara ilişkin kısmı yönünden incelenmesinde:
Dava dosyasının incelenmesinden, davacı tarafından ..., ...... , ..., ..., ... plaka sayılı araçlar için servis plakası verilmesi talebiyle yapılan başvuru sonrasında, davacının 25/06/2015 tarihinde oda faaliyet belgesinin uygun olmadığı gerekçesiyle... tarih ve .../... sayılı UKOME kararıyla reddildiği ve dava konusu işlemle davacıya bildirildiği anlaşılmaktadır.
Dava dosyasında bulunan ve davacı şirketin,... tarih ve ... sayılı Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi'nde yayınlanan şirket ana sözleşmesinin maksat ve konu kısmında, her türlü taşımacılık, seyahat acenteliği, nakliyecilik, park, açık ve kapalı otogarlar açma işletme... şirketin konuları arasında sayıldığı, yine 27/12/2012 tarihli İstanbul Ticaret Odası Faaliyet Belgesinin meşgale kısmında her türlü taşımacılık, seyahat acenteliği, nakliyecilik, park, açık ve kapalı otogarlar açma işletme... şirketin faaliyetleri konuları arasında sayıldığı ve meslek grubu kısmının ise servis taşımacılığı olarak belirtildiği görülmektedir.
Her ne kadar mahkeme kararında Öğrenci/Yolcu/Servis/Şehir İçi Yolcu Taşımacılığı faaliyetine yönelik herhangi bir faaliyet konusunun olmadığının anlaşıldığı, davacı tarafından dava dosyasına sunulan faaliyet belgesinde de bu yönde bir faaliyetin yer almadığı, bu kapsamda değerlendirme yapılarak faaliyet kriterinin uygun olmadığı belirtilmiş ise de yukarıda belirtildiği üzere oda faaliyet belgesinde faaliyet alanının her türlü taşımacılık olarak belirtildiği, ayrıca meslek grubu kısmının ise servis taşımacılığı olarak gösterildiği hususları birlikte değerlendirildiğinde, faaliyet belgesinin mezkur UKOME kararında belirtilen şartı taşıdığı, davalı idarece tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Öte yandan, işbu karar doğrudan davacıya servis plakası verilmesi sonucunu doğurmamakta olup; davalı idarece söz konusu talep hakkında, davacı tarafından sunulacak belgelerin diğer kriterler yönünden de incelenmesi suretiyle bir değerlendirme yapılarak yeniden işlem tesis edileceği ve bu işleme karşı da dava açılabileceği açıktır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının;
a) Dava konusu işlemin..., ..., ..., ... plakalı araçlara ilişkin kısmı yönünden ONANMASINA,
b) Dava konusu işlemin..., ...... , ..., ..., ... plakalı araçlara ilişkin kısmı yönünden BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 20/10/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin 6. bendinde; Bölge idare mahkemelerinin 46. maddeye göre temyize açık olmayan kararlarının kesin olduğu belirtilmiş, 46. maddesinde Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemesinin madde hükmünde sayılan davalar hakkında verdikleri kararlar, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştay'da kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebileceği, 48. maddesinin 6. ve 7. fıkralarında ise; temyizin kesin bir karar hakkında olduğunun anlaşılması durumunda, temyiz isteminin reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.
Uyuşmazlıkta, dava konusu işlem plaka verilmesi yolunda yapılan başvurunun reddine ilişkin bir işlem olup, bu işlem genel niteliğe haiz düzenleyici işlem niteliğinde olmadığından dolayı 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi kapsamına girmediği; yürütülmekte olan belli bir ticari faaliyetin icrasını süresiz veya otuz gün yahut daha uzun süreyle engelleyen işlem sıfatına haiz olmadığından dolayı 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi kapsamına da girmeyeceği anlaşılmakta olup; temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesine göre temyiz yolu açık olmayan "kesin" kararlardan olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, temyize konu kararın kesin nitelikte olması sebebiyle temyiz isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.