T.C.
DANIŞTAY
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/2669
Karar No : 2025/10474
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Gıda Taşımacılık Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket adına kayıtlı ... plakalı aracın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler, dava dilekçesindeki davacı beyanları ile olay anına ilişkin davalı idarece yapılan tespitler bir bütün halinde incelendiğinde, Manisa ili, çarşı bölgesinden alınan firma personelinin Manisa Organize Sanayi Bölgesinde yer alan ... Tekstil isimli iş yerine taşındığı, sonuç olarak Manisa il sınırları içerisinde yolcu taşımacılığı yapıldığının ve bu araçla yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunulabilmesi için Manisa Büyükşehir Belediyesinden çalışma izni/ruhsatı alınmadığının sabit olduğu; bu durumda, yetkili belediyeden izin/ruhsat alınmaksızın toplu taşımacılık yapıldığının sübuta ermesi karşısında, davaya konu aracın ilgili mevzuat hükümleri uyarınca trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği; öte yandan, Manisa ili mülki sınırları içerisinde toplu yolcu taşımacılığı yapılmasının, 4925 sayılı Kanun hükümlerine tabi olmadığı, bu haliyle davacı şirketin iddia ettiği şekilde D4 yetki belgesi bulunsa dahi Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığından izin/ruhsat alınmasının gerektiği açık olduğundan, davacının bu yöndeki iddiasına itibar edilmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; bakılan uyuşmazlıkta, her ne kadar davacıya ait araçla Manisa ili, merkez ilçelerinden alınan yolcuların yine Manisa il sınırları içerisinde kalacak şekilde servis taşımacılığı yapıldığı ve davacının iddia ettiğinin aksine bu minvaldeki bir taşımacılığın, 4925 sayılı Kanun hükümlerine değil, 2918 sayılı Kanun hükümlerine tabi olduğu açık ise de, davacıya ait araçla Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığı UKOME kararı ile Manisa - İzmir illeri arasında yolcu taşımacılığı yapılması hususunda izin verilmiş olması karşısında, uyuşmazlıkta 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi uyarınca işlem tesis edilmesine hukuken olanak bulunmadığı, ancak sabit olan söz konusu fiilin aynı Kanun'un Ek 2/3-c maddesinde yer verilen "alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergah dışında yolcu taşıma faaliyeti" kapsamında kaldığından, davacıya ait aracın bu madde mucibince 15 gün süreyle trafikten men edilebileceği anlaşıldığından, davacıya ait aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; büyükşehir belediye sınırları içinde yapılan her türlü taşımacılık faaliyeti için ilgili belediyeden çalışma ruhsatı ve izin belgesi alınması gerekmekte olup; davacının dosyaya sunduğu UKOME kararının, yürüttüğü tespit edilen faaliyetle ilgili bir izin olmayıp D4 yetki belgesine istinaden İzmir ilinden getirdiği yolcular için belirlenen duraklara yönelik bir izin olduğu, Manisa büyükşehir belediye sınırları içerisinde davaya konu araçla izinsiz şekilde yapıldığı tespit edilen personel taşımacılığı nedeniyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı belirtilerek, temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından; temyiz isteminin reddi ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanmasına karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava; davacı şirket adına kayıtlı ... plakalı araç ile, ilgili belediyeden izin alınmaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 'Ulaşım hizmetleri' başlıklı 9. maddesinin 2. fıkrasında, büyükşehir içindeki karayolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla ulaşım koordinasyon merkezi (UKOME) kurulacağı ve bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dâhilinde il trafik komisyonunun yetkilerinin ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılacağı, büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun bu Kanun'a aykırı hükümlerinin uygulanmayacağı ifade edilmiştir.
5216 sayılı Kanunun anılan hükmüne istinaden hazırlanan ve 15/06/2006 tarih ve 26199 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin 28/2. maddesinde, "Taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçları ile toplu taşım araçlarının tahsis süreleri, ticarî plâka sayıları ile bu plâkaların verilmesine ilişkin usûl, esas ve devir ücretleri UKOME’ce tespit edilir." kuralı yer almaktadır.
4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 5. maddesinin birinci fıkrasında; "Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınması zorunludur." hükmü, "idari Para Cezaları" başlıklı 26. maddesinin (a) bendinin birinci fıkrasında; "Bu Kanunun; a) 5 inci maddesine göre yetki belgesi almadan veya yetki belgesi aldığı halde yetki belgesi kapsamına uygun olmayan faaliyetlerde bulunanlara bin Türk Lirası, yetki belgesi olduğu halde taşıtını yetki belgesine kaydettirmeden kullananlara beş yüz Türk Lirası idari para cezası verilir ve aynı kabahat için 48 saat geçmeden ikinci bir ceza verilmez." hükmü, 34. maddesinin (a) bendinde; "Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren altı ay içinde; a) (Değişik: 6/2/2014-6518/60 md.) Taşımacılık faaliyeti yapmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerde aranacak şartlar, verilecek yetki belgeleri, mesleki yeterlilik belgeleri ve taşıt kartları ile diğer belge ve hizmetlerin ücret, süre, kapsam, tür ve şekilleri, her belge türü için gerekli olan taşıt kapasiteleri, taşıtların yaşı, nitelikleri, istiap hadleri ve terminal hizmetlerinde öngörülecek hususları... düzenleyen yönetmelikler Bakanlıkça hazırlanarak Resmî Gazetede yayımlanır." hükmü yer almaktadır.
4925 sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılan, Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin "Yetki belgesi alma zorunluluğu" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik kapsamına giren taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu, taşıma işleri organizatörlüğü, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, dağıtım işletmeciliği, terminal işletmeciliği ve benzeri faaliyetlerde bulunacak gerçek ve tüzel kişilerin yapacakları faaliyetlere uygun olan yetki belgesini/belgelerini Bakanlıktan almaları zorunludur." düzenlemesi, "Yetki belgesi türleri" başlıklı 6. maddesinde ise; ..(4) D türü yetki belgesi: Otobüsle tarifeli veya tarifesiz yurtiçi yolcu taşımacılığı veya hususi taşımacılık yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır: a) D1 yetki belgesi: Ticari ve tarifeli olarak yapacaklara, b) D2 yetki belgesi: Ticari ve tarifesiz olarak yapacaklara, c) D3 yetki belgesi: Hususi taşımacılık faaliyetinde bulunarak, kendi personelinin taşımasını yapacaklara, ç) D4 yetki belgesi: Ticari olarak, taşıma mesafesine bakılmaksızın iliçi ve 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası tarifeli ve tarifesiz olarak yapacaklara verilir." kuralı yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dosyasında yer alan bilgi belgeler ile yukarıda yer verilen Kanun ve Yönetmelik maddeleri birlikte değerlendirildiğinde; büyükşehir belediye sınırları içerisinde karayolu taşımacılığı yapacak araçların güzergâh ile sayılarının UKOME tarafından tespit edileceği, UKOME'den alınmış izin belgesi/ruhsatı bulunmaksızın büyükşehir belediye sınırları içerisinde ticari yolcu taşımacılığı yapan araçlar hakkında, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3. maddesinde belirtilen müeyyidelerin uygulanması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.
Bu durumda, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, davacı şirket adına kayıtlı ... plakalı araca ait D4 yetki belgesinin iller arası taşımaya yönelik olduğu, ancak dava konusu işleme esas alınan 17/08/2023 tarihli tespit tutanağında, davacıya ait araçla Manisa ili, şehir içinden alınan yolcuların Manisa Organize Sanayi Bölgesinde faaliyet gösteren ... Tekstil isimli iş yerine taşındığının belirtildiği ve böylece il içi taşıma yapıldığı anlaşıldığından, Manisa Büyükşehir Belediyesi UKOME'den alınmış güzergah izin belgesi/ruhsatı olmaksızın büyükşehir belediye sınırları içerisinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapılması nedeniyle, uyuşmazlığa konu taşımacılığın 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi kapsamında yer aldığı açıktır.
Bu durumda; davaya konu araçla, ilgili belediyeden izin/ruhsat alınmaksızın belediye sınırları içerisinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığı hususu, dosyada yer alan bilgi belgeler ve trafik ekiplerince tutulan tutanak ile sabit olduğundan, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi uyarınca tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Öte yandan; Bölge İdare Mahkemesince her ne kadar, Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığı UKOME kararı ile davaya konu araçla Manisa - İzmir illeri arasında yolcu taşımacılığı yapılması hususunda izin verilmiş olması nedeniyle, anılan fiilin 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-c maddesinde yer verilen "alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergah dışında yolcu taşıma faaliyeti" kapsamında kaldığı ve davacıya ait aracın bu madde mucibince 15 gün süreyle trafikten men edilebileceği gerekçesine yer verilmiş ise de; 4925 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik hükümleri uyarınca iller arası taşımacılık faaliyetine izin verme hususunda yetkinin ilgili Bakanlıkta olduğu, anılan UKOME kararının ise uygunluk ve durak yeri belirlenmesine yönelik olduğu; ayrıca, Ek 2/3-c maddesinde yer alan ibarenin, belediye sınırları içerisinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapabilmek için ilgili belediyeden güzergah izin belgesi alınmış olmasına karşın, iznin alındığı belediye sınırları içinde, ancak izinde belirtilen güzergahtan farklı bir güzergahta faaliyette bulunulması halinde uygulanması gereken yaptırıma yönelik bir düzenleme olduğu, söz konusu düzenleme lafzı ve ruhu ile birlikte değerlendirildiğinde Kanun koyucunun iradesinin de bu yönde olduğunun açık olduğu; bir başka ifadeyle, anılan düzenlemenin, 4925 sayılı Kanun uyarınca iller arası taşımacılık için Bakanlıktan alınan yetki belgesini de kapsayacak şekilde geniş yorumlanamayacağı sonucuna varıldığından, anılan gerekçeyle dava konusu işlemin iptaline dair temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 26/12/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- Dava; davacı şirket adına kayıtlı ... plakalı araç ile, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca ilgili belediyeden izin alınmaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve BB-... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; davacı şirketçe alınmış 04/06/2022 - 03/06/2027 tarihleri arasında geçerli D4 yetki belgesi eki taşıt kartı bulunduğu görüldüğünden, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bu gerekçeyle onanmasına karar verilmesi gerektiği oyuyla, aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyorum.
Full & Egal Universal Law Academy