T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/2915
Karar No : 2025/7352
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR : 1- (DAVALI) ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVACI) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av....
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ...gün ve E:..., K:... sayılı kararının, karşılıklı olarak temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı belediye tarafından, EDS (elektronik denetleme sistemi) kullanımı hizmet bedeli olarak Ocak-Ağustos 2014 dönemine ait toplam 12.467.623,20-TL'nin belediyenin hesabına aktarılması istemiyle yapılan 28/12/2021 tarihli başvurunun reddine ilişkin İstanbul Valiliği İl Emniyet Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali ile 12.467.623,20-TL bedelin muacceliyet tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 16. maddesinde, Belediyelerce veya sermayesinin tamamı belediyelere ait şirketler tarafından kurulmuş veya kurulacak elektronik sistemlerin Emniyet Genel Müdürlüğünce trafik ihlallerinin tespiti amacıyla kullanılması durumunda, aylık dönemler halinde yapılan tespitlere dayanılarak düzenlenen trafik idari yaptırım karar tutanaklarında yer alan trafik idari para cezasının %30’u oranındaki tutar, izleyen ayın sonuna kadar Emniyet Genel Müdürlüğü bütçesinden ilgili belediyelere sistem kullanımı hizmet bedeli olarak ödeneceğinin hüküm altına alındığı, söz konusu sistemlerin kurulduktan sonra, dava konusu dönem olan Ocak-Ağustos 2014 döneminde her ne kadar taraflar arasında ikinci protokol yapılmasa da davalı idarece söz konusu elektronik denetleme sistemleri kullanılarak idari yaptırım kararları düzenlendiği, bu itibarla, anılan Sayıştay raporu ve tespitleri de dikkate alındığında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 16 maddesinde sistemin kullanılması halinde belediyeye ödeme yapılacağının belirtildiği hususu dikkate alındığında, dava konusu dönem olan Ocak-Ağustos 2014 döneminde davalı idarece söz konusu elektronik denetleme sistemleri kullanılarak idari yaptırım kararları düzenlendiği anlaşıldığından ve yasanın açık hükmünü sınırlayan protokol hükümleri esas alınamayacağından davalı idarece düzenlenen trafik idari yaptırım karar tutanaklarında yer alan trafik idari para cezasının % 30’u oranındaki tutarın, izleyen ayın sonuna kadar davacı belediyeye ödenmesi gerektiği sonucuna varıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı, öte yandan, dava konusu işlem yukarıda açıklanan gerekçe ile hukuka aykırı bulunduğundan, dava konusu dönem olan Ocak-Ağustos 2014 döneminde kesilen trafik idari para cezalarının %30'luk kısmına tekabül eden 12.467.623,20-TL'nin davalı idareye başvuru tarihi olan 28/12/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, davacının iade talebinin kabulü ile, 12.467.623,20-tl'nin idareye başvuru tarihi olan 28/12/2021 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
1- Davacı tarafından, yasal faizin başlangıç tarihinin ödemelerin yapılması gereken Ocak-Ağustos 2014 tarihi olması gerektiği, bu sebeple mahkeme kararının faize ilişkin kısmının düzeltilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
2- Davalı idare tarafından, İstanbul ilinde daha önce kurulumu yapılan EDS'lerin Kanunun Ek 16’ncı maddesi kapsamında değerlendirilebilmesi için 27/04/2012 tarihli Usul ve Esaslar ile Teknik Gereklilikler Dokümanında belirtilen standartlara uygunluğunun sağlanmasının gerektiği, sistemler uygun hale getirildikten sonra İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü ile İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı arasında 04/08/2014 tarihinde nihai protokol imzalandığından bu tarihten önce sistemler üzerinden yazılan trafik idari para cezalarından tahsil edilen gelirin % 30’unun İstanbul Büyükşehir Belediyesine aktarılması talebi bahse konu mevzuat hükümlerine aykırılık oluşturduğundan ödeme yapılmasının mümkün olmadığı, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMALARI : Davacı tarafından, davalının temyiz isteminin hukuka aykırı olduğu, kararın faiz yönünden düzeltilerek onanması gerektiği savunulmuştur. Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından, Sayıştay'ın belediyeye ilişkin denetim raporunda yapmış olduğu tespit ve tavsiyelere uygun olarak, belediye idaresinin kendi bütçe imkanlarını kullanarak kurduğu elektronik sistemlerin, Emniyet Genel Müdürlüğü'nün trafik ihlallerinin tespiti amacıyla kullanmasından dolayı 2918 sayılı Kanun'un Ek 16'ıncı maddesinin yürürlüğe girdiği tarihten taraflar arasında imzalanan protokole kadar geçen süre içinde kesilen trafik para cezaları toplam tutarının %30'nun tahsilinin sağlanmasının yasal olarak gerektiğinin tespiti ve bu hususun daha sonra gerçekleştirilen denetimlerde takip edileceğinin bildirilmesi üzerine, EDS kullanımı hizmet bedeli olarak Ocak-Ağustos 2014 dönemine ait toplam 12.467.623,20-TL'nin belediyenin hesabına aktarılması istemiyle yapılan 28/12/2021 tarihli başvurunun İstanbul Valiliği İl Emniyet Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile reddedilmesi üzerine, anılan işlemin iptali ile 12.467.623,20-TL bedelin muacceliyet tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birtikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
13/02/2011 tarihli 6111 sayılı Kanun'un 60. maddesiyle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 16 maddesine eklenen hükümde, "(1) Belediyelerce veya sermayesinin tamamı belediyelere ait şirketler tarafından kendi bütçe kaynakları kullanılarak, karayollarında can ve mal güvenliğini sağlamak, düzenli ve güvenli trafik akışını temin etmek amaçlarına hizmet etmek üzere kurulmuş veya kurulacak elektronik sistemlerin Emniyet Genel Müdürlüğünce trafik ihlallerinin tespiti amacıyla kullanılması durumunda, aylık dönemler halinde yapılan tespitlere dayanılarak düzenlenen trafik idari yaptırım karar tutanaklarında yer alan trafik idari para cezasının % 30’u oranındaki tutar, izleyen ayın sonuna kadar Emniyet Genel Müdürlüğü bütçesinden ilgili belediyelere sistem kullanımı hizmet bedeli olarak ödenir. Elektronik sistemlerin belediyeler tarafından hasılat paylaşımı yoluyla kurdurulması ve işlettirilmesi hâlinde belediyelere ödenecek tutar, elektronik sistemlerin yatırım maliyetine ulaşıncaya kadar %30, sonrasında %15 olarak uygulanır. (2)Bu madde kapsamında hizmetinden yararlanılacak elektronik sistemlerin taşıması gereken teknik özellikler, kurulması gereken yerler ve belediyelerle yapılacak protokollere ilişkin diğer şartlar ile maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca (Emniyet Genel Müdürlüğü) müştereken belirlenir.
" kuralına yer verilmiştir.
27/04/2012 tarihli 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 16. Maddesinin Uygulama Esaslarının "Mevcut elektronik sistemlerin hizmetinden yararlanılması” başlıklı 13/1'inci maddesinde, “Bu Usul ve Esaslar yürürlüğe girmeden önce belediyeler tarafından kurulmuş olup Emniyet Genel Müdürlüğünce trafik kural ihlallerinin tespiti, değerlendirilmesi ve trafik idari para cezası karar tutanağına dönüştürülmesi amacıyla kullanılmakta olan elektronik denetleme sistemlerinin Hizmetinden yararlanılması amacıyla ilgili belediye ile EGM birimleri arasında protokol yapılır. Yapılacak bu protokolde, kullanılan sistemlerin bu Usul ve Esaslar ile ek 1 deki Teknik Gereklilikler Dokümanına uygun hale getirilmesi için iki yıllık bir süre verilir. Bu süre sonunda sistemlerin uyumlu hale getirilip getirilmediği bu Usul ve Esasların 6 ncı maddesinde belirtilen komisyonlar tarafından incelenir. Uyumlu hale getirildiğinin tespit edilmesi halinde ilgili Belediye ile tekrar protokol yapılır. Sistemlerin bu süre sonunda uyumlu hale getirilmemesi halinde ise, hizmetinden yararlanılması için tekrar protokol yapılmaz. Ancak, Karayolları Trafik Kanununun Ek 16 ncı maddesi kapsamı dışında olmak üzere bu sistemlerin kullanılmasına devam edilebilir." kuralı yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, 2918 sayılı Kanunu'nun Ek 16 maddesinde, maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esasların Maliye Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca (Emniyet Genel Müdürlüğü) müştereken belirleneceğinin düzenlendiği, bu doğrultuda ilgili kurumlar tarafından çıkarılan Uygulama Esaslarında, kullanılmakta olan elektronik denetleme sistemlerinin hizmetinden yararlanılması amacıyla ilgili belediye ile EGM birimleri arasında protokol yapılacağının, protokolde, kullanılan sistemlerin Teknik Gereklilikler Dokümanına uygun hale getirilmesi için iki yıllık süre verileceğinin, teknik olarak uyumlu hale getirildiğinin kurulacak komisyonca tespit edilmesi halinde ilgili Belediye ile tekrar protokol yapılacağının, sistemlerin bu süre sonunda uyumlu hale getirilmemesi halinde ise 2918 sayılı Kanun'un Ek l6 ncı maddesi kapsamı dışında olmak üzere bu sistemlerin kullanılmasına devam edileceğinin düzenlendiği anlaşılmıştır.
Söz konusu düzenlemeler uyarınca ilk ön protokolün İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü ile İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı arasında 17/01/2013 tarihinde yapıldığı, kullanılan sistemlerin bu Usul ve Esaslar ile Teknik Gereklilikler Dokümanına uygun hale getirilmesi için 17/01/2013 tarihinden itibaren 2 (iki) yıllık süre verildiği, bu süre sonunda da sistemlerin uyumlu hale getirildiği tespit edildiğinden ikinci ve nihai protokolün 04/08/2014 tarihinde yapıldığı, bu tarihten itibaren de İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü tarafından, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına EDS kullanımı hizmet bedeli ödemelerinin yapıldığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 16 maddesinin uygulanmasına ilişkin aynı maddede verilen yetkiye istinaden yayımlanan Usul ve Esaslarda, sistemlerin verilen süre sonunda uyumlu hale getirilmemesi halinde protokol yapılmayacağı ve 2918 sayılı Kanun'un Ek 16 ncı maddesi kapsamı dışında olmak üzere bu sistemlerin kullanılmasına devam edileceği düzenlendiğinden; ilgili hizmet bedeli ödemesi protokol imzalandıktan sonrası için istenebileceğinden henüz protokolün imzalanmadığı Ocak-Ağustos 2014 dönemine EDS kullanımı hizmet bedeli ödemelerinin ödenmesi talebinin reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 07/10/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- Bölge İdare Mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 1. fıkrasında yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır.
Bölge İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe, usul ve yasaya uygun olup Mahkeme kararının onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.