T.C.
DANIŞTAY
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/3030
Karar No : 2025/10532
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Uşak ili, Ulubey ilçesi sınırları dahilinde bulunan İR... nolu ruhsat sahasında madencilik faaliyetlerini sürdüren davacı şirket tarafından, ... tarih ve ... sayılı Olura ait 6.295.370,25 m² maden işletme ve tesis izninin 29/12/2022 tarihinde peşin olarak yatırılan 2023 arazi izin bedeli ödemesinin eksik olduğundan bahisle BAK oranında (%122,93) artırılarak, geriye kalan 27.721.228,23 TL'nin vade tarihine kadar ödenmesinin istenilmesine dair ... tarih ve E-... sayılı Orman Genel Müdürlüğü Denizli Orman Bölge Müdürlüğü işleminin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mevzuatta; sonraki yıl arazi izin bedellerinin peşin ödenmesinin talep edilmesi halinde, ödenmesi talep edilen yıllara ait bedellerin, ödemenin yapıldığı yıl bedeli üzerinden defaten izin sahibi tarafından ödeneceği yönünde hüküm getirilerek izin sahiplerine peşin ödeme hakkı verildiği, anılan madde metninde, peşin ödemenin mutlaka izin başlangıç tarihinden önce yapılması gerektiği yönünde kısıtlayıcı bir hükme yer verilmediği, bu sebeple davalı idarenin iddiasının aksine, peşin ödemeden yararlanabilmek için, ödemenin mutlaka izin başlangıç tarihinden (başka bir ifadeyle vade tarihinden) önce yapılması zorunluluğunun bulunmadığı, bir başka ifadeyle, ödemenin yapıldığı yıl bedeli üzerinden eksiksiz olarak sonraki yıl bedelinin ödenmesi durumunda, ilgili aleyhine, fark arazi izin bedeli tahakkukunun yapılamayacağı açık olup, davacı tarafından da 2023 yılı arazi izin bedelinin, 2022 yılı arazi izin bedeli esas alınmak suretiyle 29/12/2022 tarihinde ödendiği, bu haliyle davacı tarafından anılan madde hükmü uyarınca peşin ödeme yapılmış olduğu, her ne kadar, "2022 yılı cari yıl bedeli vade tarihinden sonra yapılan peşin ödemelerle ilgili olarak 2023 yılı BAK oranında (%122,93) artırılarak hesap edilen fark bedeline ilişkin tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin yapılması gerektiği" şeklindeki Orman Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı talimat yazısı uyarınca işlem tesis edilmiş ise de; yönetmelikte açıkça yer almayan bir kısıtlamanın idarenin iç talimat yazısı ile belirlenerek uygulama yapılmasının hukuka aykırı olduğu sonucuna varıldığından, 29/12/2022 tarihinde peşin olarak yatırılan 2023 yılına ait arazi izin bedelinin, BAK oranında (%122,93) artırılarak, eksik yatırılan tutarının ödenmesi gerektiği yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, vade tarihinden sonra ödeme yapıldığı, bu nedenle fark bedelinin ödenmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :Davacı tarafından istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Orman Kanunu'nun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliğinin 20. maddesinin 3. fıkrasında; "Arazi izin bedeli izin başlangıç tarihi esas alınarak bildirime gerek kalmaksızın her yıl defaten izin sahibi tarafından ödenir. Müteakip yıllara ait arazi izin bedeli BAK oranında artırılmak suretiyle tespit edilerek bildirime gerek kalmaksızın izin başlangıç tarihinde defaten izin sahibi tarafından ödenir." düzenlemesine, 6. fıkrasında ise; "Sonraki yıl bedellerinin peşin ödenmesinin talep edilmesi halinde ödenmesi talep edilen yıllara ait bedeller ödemenin yapıldığı yıl bedeli üzerinden defaten izin sahibi tarafından ödenir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuatın değerlendirilmesinden, arazi izin bedelinin her yıl en geç vadesinde peşin olarak ödeneceği, vade tarihinin de izin başlangıç tarihindeki ay ve gün olduğu, aynı şekilde takip eden yıllar için de vade tarihinin yine aynı ay ve gün olacağı, sonraki yıllara ait izin bedelinin peşin ödenmesinden bahsedilebilmesi ve ödemenin yapıldığı yılın izin bedeli üzerinden hesaplama yapılabilmesi için ödeme yapılan yıl içerisindeki vade tarihinden önce ödeme yapılması gerektiği, vade tarihi geçtikten sonra yapılan ödemenin, vade tarihini anlamsız kılacağı gibi yapılan ödemenin de peşin ödeme sayılamayacağı sonucuna varılmaktadır.
Bu durumda, davacı tarafından bir sonraki yıl için yapılan ödemenin, ödemenin yapıldığı ilgili yılın vade tarihinden sonraki bir tarihte yapıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamakta olup, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, dava konusu arazi izin bedelinin vade tarihinden sonra ödenmesi nedeniyle fark bedeli çıkartılarak, davacıdan bu bedelin ödenmesi talep edilmiş olup, söz konusu bedel Orman Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı "Sonraki Yıl Bedellerinin Peşin Ödemesi" konulu Talimatı uyarınca talep edilmektedir.
Orman Genel Müdürlüğünün söz konusu ... tarih ve ... sayılı talimatının iptali istemiyle açılan davada; Dairemizin 24/12/2025 tarih ve E:2023/685, K:2025/10290 sayılı kararıyla ve "Orman Kanun'un 16. maddesine dayalı olarak verilen izinlerde sonraki yıl bedellerin peşin ödemesi ile ilgili olarak cari yıl vade tarihinden önce olmak üzere izin sahibi tarafından sonraki yıllara ait bedellerin bir kısmının veya tamamının cari yıl bedeli üzerinden peşin ödenmesinin talep edilmesi halinde ödemenin yapıldığı yıl bedeli üzerinden; izin bitim tarihine kadar yıl bedellerinin tamamının peşin ödenmemesi halinde, ödemenin yapıldığı yıl cari bedeli üzerinden yıllar itibarıyla BAK oranında artış yapılarak arazi izin bedelinin tahakkuk ve tahsilat yapılması gerektiği yönünde yeni bir şart düzenleyen talimatın Yönetmelikte bulunmayan yeni bir kriter düzenlemesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır." gerekçesiyle, anılan Talimatın iptaline karar verilmiştir.
Bu durumda, dava konusu arazi izin bedelinin istenilebileceğine dair Talimatın Dairemiz kararıyla iptaline karar verildiğinden arazi izin bedeli için hukuka aykırılığı ortaya konulan fark bedelinin talep edilemeyeceği sonucuna varılmaktadır.
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen açıklamayla ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 29/12/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- Dava, Uşak ili, Ulubey ilçesi sınırları dahilinde bulunan İR... nolu ruhsat sahasında madencilik faaliyetlerini sürdüren davacı şirket tarafından, ... tarih ve ... sayılı Olura ait 6.295.370,25 m² maden işletme ve tesis izninin 29/12/2022 tarihinde peşin olarak yatırılan 2023 arazi izin bedeli ödemesinin eksik olduğundan bahisle BAK oranında (%122,93) artırılarak, geriye kalan 27.721.228,23 TL'nin vade tarihine kadar ödenmesinin istenilmesine dair ... tarih ve E-... sayılı Orman Genel Müdürlüğü Denizli Orman Bölge Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
Dava konusu işlem tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan (mülga) 14/04/2014 tarih ve 28976 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Kanununun 16 ncı Maddesinin Uygulama Yönetmeliğinde, Arazi izin bedeli: Verilen izinlerden orman idaresince alınacak kullanım bedelini, Bedel Artış Katsayısı (BAK): Her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı olarak tanımlanmış; "Bedellerin tespiti ve tahsili" başlığını taşıyan 20. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, "İzin alanının metrekaresi, cari yıl ağaçlandırma birim metrekare bedeli, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan izin türü katsayısı Ek-1, ekolojik denge katsayısı Ek-2 ve il katsayısının Ek-3 çarpımlarının sonucu alınacak bedeldir' kuralına, 3. fıkrasında "Arazi izin bedeli izin başlangıç tarihi esas alınarak bildirime gerek kalmaksızın her yıl defaten izin sahibi tarafından ödenir. Müteakip yıllara ait arazi izin bedeli BAK oranında artırılmak suretiyle tespit edilerek bildirime gerek kalmaksızın izin başlangıç tarihinde defaten izin sahibi tarafından ödenir." 6. fıkrasında "Sonraki yıl bedellerinin peşin ödenmesinin talep edilmesi halinde ödenmesi talep edilen yıllara ait bedeller ödemenin yapıldığı yıl bedeli üzerinden defaten izin sahibi tarafından ödenir" kurallarına yer verilmiştir.
Arazi izin bedelinin, izin başlangıç tarihi esas alınarak her yıl defaten izin sahibi tarafından ödeneceği, sonraki yıl bedellerinin peşin ödenmesinin talep edilmesi halinde ödemenin yapıldığı yıl bedeli üzerinden defaten ödeneceğinin düzenlendiği; arazi izin bedeli başlangıç tarihinin miladi yıl başlangıcı değil, iznin verildiği tarih olduğu anlaşılmaktadır. Müteakip yıllar için de iznin yenilendiği tarih itibarıyla ödenmesi gerektiği, müteakip yıllar izin bedellerinin peşinen ödenmesinin istenilmesi halinde cari yıl için vade tarihi olan tarihte ödenmesi halinde peşin ödeme indiriminden yararlanılacağı açıktır. Bu durumda, peşin ödeme indirimi suretiyle ulaşılmak istenen amacın gerçekleşmesine, işin niteliği itibarıyla hukuken imkan bulunmadığı sonucuna varılmaktadır. Cari yıl izninin başlangıç tarihinden sonra yapılan o yıla ait ödemeler vadesinde ödenen bir ödeme değil vadesinden sonra yapılan bir ödeme niteliğindedir. Dolayısıyla sonraki yıllara ilişkin ödemenin, cari yıl izin başlangıç tarihinde yapılması halinde ödemenin peşin ödeme olacağı, bu tarihten sonra yapılan ödemenin ise peşin ödeme olmayacağı açıktır.
542 sıra no'lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde 2022 yılı için Yeniden Değerleme Oranının %122,93 olarak tespit edildiği ve 2023 yılı BAK oranının ise tebliğ uyarınca %122,93 olarak belirlendiği anlaşılmaktadır. Arazi izin bedelinin iznin başlangıç tarihi esas alınarak her yıl BAK oranında artırılmak suretiyle tahsil edileceği düzenlendiğinden ve vade tarihinden sonra yapılan ödemelerde temerrüde düşüleceğinden, ancak, bu tarihten önceki bir takvim yılı içinde yapılan ödemelerin, peşin ödeme olarak kabul edilip, BAK oranının uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, Orman Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı "Sonraki Yıl Bedellerinin Peşin Ödemesi" konulu Talimatında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, vade tarihinden sonra ödenen arazi izin bedeli için çıkarılan fark bedelin istenilmesine dair dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ve temyize konu kararın bozulmasına karar verilmesi gerektiği görüşüyle aksi yönde verilen çoğunluk kararına katılmıyoruz.
Full & Egal Universal Law Academy