T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/403
Karar No : 2025/6555
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Valiliği
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Özel ... Ortaokulunda öğretmen olarak görev yapmaktayken 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname ile çalıştığı okulu kapatıldığından bahisle çalışma izni iptal edilen davacı tarafından, çalışma izninin iadesi istemiyle yaptığı başvurunun davalı idarece kabulü üzerine tarafına çalışma izninin tekrar düzenlendiği, süreç içerisinde ileri sürülerek çalışma izninin iptal edilmesi sebebi ile mahrum kaldığı kazanç nedeniyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 300.000,00-TL maddi tazminat ve yaşadığı manevi zarara karşılık 300.000,00-TL manevi tazminat olmak üzere toplam 600.000,00-TL tazminatın hukuka aykırı işlemin tesis edildiği tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının 21/07/2016 tarihli Genelgenin yayımlanmasından sonra çalışma izninin Manisa Valiliğinin .. tarihli ve ... sayılı Olur işlemiyle iptal edildiği, bu işlemin davacıya 03/08/2016 tarihinde tebliğ edildiği, UYAP kayıtlarında yapılan sorgulamada bu idari işleme karşı davacı tarafından herhangi bir dava açılmadığı, daha sonra 02/02/2021 tarihli dilekçe ile iptal edilen çalışma izninin tekrar düzenlenerek tarafına verilmesi talebiyle davalı idareye başvurduğu, davalı idarece davacının durumu değerlendirilerek 29/03/2023 tarihli ve 43 sayılı komisyon kararıyla çalışma izin iptalinin kaldırıldığı, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Genel Müdürlüğünün ... tarihli ve ... sayılı yazısı ile özel öğretim kurumlarında çalışmasına engel durumun ortadan kaldırıldığı ve MEBBİS Özel Öğretim Kurumları Modülünde gerekli düzeltmelerin yapıldığının belirtildiği, bu durumun Manisa Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün ... tarihli ve ... sayılı işlemiyle davacıya bildirildiği, davacının tazminat istemine konu maddi olayın idari işlemeden kaynaklandığı, (çalışma izninin iptali kararı) anılan işlemin davacıya tebliğ edildiği, bu işlemin hukuka aykırı oluğu iddiasıyla her hangi bir iptal davası açılmadığı, anılan işlemin hukuka uygunluk karinesinden yararlanarak varlığını devam ettirdiği, daha sonra davacının hukuki durumunda meydan gelen değişiklik nedeniyle yeniden başvuru yapması üzerine tesis edilen olumlu işlem nedeniyle geçmişe dönük istemiş olduğu maddi ve manevi tazminat isteminin geçmiş olan dava açma süresini canlandırmayacağı, başka bir anlatımla ancak iptal davası açılması halinde lehe verilecek bir karar sonrası süresi içerisine açılacak tam yargı davasına konu olabilecek bir istemin, iptal davası açılmadan bu hususta dava açma süreleri geçtikten çok sonra 02/02/2021 tarihinde yapılan başvuru sonucu verilen cevabın dava açma süresini canlandırmayacağı, bu nedenle, özel öğretmen çalışma izninin iptal edilmesinden sonra altmış gün içinde dava açmadığı dikkate alındığında aradan geçen uzun süreden sonra 30/05/2023 tarihinde açtığı davanın esasının süreaşımı nedeniyle incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, MEBBİS'te hakkında yer alan şerh nedeniyle tarafına çalışma izni onayı düzenlenmemesinden kaynaklı olarak uzun yıllar çalışamadığı, süreçte maddi, manevi zarara uğradığı, Mahkemece yapılan değerlendirmenin adil yargılanma hakkını ihlal ettiği, temyize konu kararın hukuka aykırı olduğu ve bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ :Tam yargı davalarında, öncelikle zarara yol açtığı öne sürülen idari işlem veya eylemin hukuka uygunluğunun denetlenmesi esas alındığından, olayın oluşumu ve zararın niteliği irdelenip, idarenin hizmet kusuru olup olmadığının araştırılması, hizmet kusuru yoksa kusursuz sorumluluk ilkelerinin uygulanıp uygulanmayacağının incelenmesi, tazminata hükmedilirken de her halde sorumluluk sebebinin açıkça belirtilmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta; özel öğretim kurumu personeli iken çalışma izni iptal edilen davacının işlem nedeniyle çalışmasının sürekli engellenmesinden kaynaklı olduğu ileri sürülen tazminat istemine konu zararın, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü’nün 21/07/2016 tarih ve 15520822-405.99- E. 7783529 sayılı "FETÖ/ PYD Terör Örgütü ile Bağlantılı Olduğu Tespit Edilen Kurumlar" Genelgesi'nin 3. maddesinden kaynaklandığı görülmekte olup; anılan Genelgenin 3. maddesinin; kapsamda bulunan kurumlarda görev yapan, yönetici, eğitimci, öğretmen, uzman öğretici, usta öğretici ve diğer personelin MEBBİS üzerinden tespitleri yapılarak çalışma izinlerinin valiliklerce iptal edilmesi ve bu personele başka bir özel öğretim kurumunda çalışma izin onayı düzenlenmemesi ve bu duruma ilişkin verinin MEBBİS'e işlenmesi şeklinde iki yönü bulunduğundan; hukuki sonuçları ve bu sonuçlara bağlı tazmin sorumluluğunun doğuşu ile bu sorumluluğun şartlarının farklı olması nedeniyle "personelin çalışma izninin iptal edilmesi" ile "personele bir daha çalışma izni düzenlenmemesi" durumlarının ayrı ayrı hukuki incelemeye tabi tutulması gerekmektedir.
OHAL KHK'sı ile kapatılan özel öğretim kurumu personelinin çalışma izninin iptal edilmesine ilişkin işlemin kişi üzerinde doğurduğu hukuki sonuçların işlemin tesis edildiği tarihte ortaya çıktığının kabulüyle birlikte; dayanağı Genelge hükmü nedeniyle, işlemin; -idarece iptali veya geri alınmasına karar verilmedikçe veyahut da yargı kararıyla iptal edilmedikçe- kişi üzerindeki hukuki sonuçlarını devam ettirdiği, dolayısıyla işlemden kaynaklandığı ileri sürülen zararın, dava konusu uyuşmazlık özelinde süregelen bir zarar olduğu, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü’nün 21/07/2016 tarih ve 15520822-405.99- E. 7783529 sayılı "FETÖ/ PYD Terör Örgütü ile Bağlantılı Olduğu Tespit Edilen Kurumlar" Genelgesi uyarınca tesis edilen işlem ve bu işlemin iptali veya geri alınması istemiyle yapılan komisyon başvurularının reddine ilişkin işlemden doğan zararların tazmini istemiyle açılacak tam yargı davasında, dava açma süresinin başlangıç tarihinin, zararın tüm unsurlarıyla ortaya çıktığı ve öğrenildiği tarih olarak kabul edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
Uyuşmazlık özelinde, zararın tüm unsurlarıyla ortaya çıktığı ve zarara uğradığını ileri süren davacının zararın tüm unsurlarından ve sonuçlarından haberdar olduğu tarih ise; davacının özel öğretim kurumlarında görevlendirilmesini engelleyen (MEBBİS'e "Kurumu KHK ile kapatıldı.") şerhin idarece yapılan değerlendirme üzerine kaldırıldığı, iptal edildiği veya davacı hakkında çalışma izninin iadesine karar verildiği veyahut da ilgili işlemin yargı kararıyla iptal edildiği tarih olarak kabulü gerektiği, uyuşmazlığın, 2577 sayılı Kanun'un 12. maddesine göre, işlemden kaynaklanan tam yargı davası davası olduğu hususunda duraksama bulunmamakla birlikte, işlemin niteliği gereği süregelen zararın, çalışma izninin davalı idarece iade edilmesi ile son bulduğu açık olup; davacının çalışma izninin iade edilmesine ilişkin işlemin davacıya tebliğ edildiği 04/04/2023 tarihinden itibaren genel dava açma süresi içerisinde dava açılabileceği gibi 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca yapılacak başvuru üzerine anılan maddede öngörülen sürecin işletilmesi suretiyle de dava açılabileceği, bu haliyle 04/04/2023 tarihinden itibaren genel dava açma süresi içerisinde 30/05/2023 tarihinde açılan davanın esasının incelenmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, davacının adli yardım talebi kabul edildiğinden temyiz aşamasında tahsil edilemeyen yargılama giderlerinin davacıdan tahsili için Mahkemece ilgili Vergi Dairesine müzekkere yazılmasına,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, kesin olarak, 08/09/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.