T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/4134
Karar No : 2025/286
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACILAR):
1- ... Özel Eğitim Sağ. Spor Gıd. İnş. A.Ş.
2- ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR): 1- ... Bakanlığı
2- ... Valiliği
VEKİLLERİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, Giresun ilinde faaliyet gösteren (...) kurum kodlu Özel ... İlkokulu ve (...) kurum kodlu Özel ... Ortaokulu'nun 2022-2023 Eğitim Öğretim yılında izinsiz ve onaysız Özel ... Lisesi'nde eğitim ve öğretim faaliyetlerini sürdürdüğü ve kurum binasının bulunmadığından bahisle kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilerek sürekli olarak kapatılmasına ilişkin Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; yapılan inceleme ve soruşturma sonucunda oluşturulan raporlar doğrultusunda Giresun ili, Merkez ilçesinde faaliyet gösteren (...) kurum kodlu Özel ... İlkokulu ve (...) kurum kodlu Özel ... Ortaokulu'nun kendi kurum binalarında eğitim ve öğretim yapamayarak Merkez ilçede faaliyet gösteren Özel ... MTAL, Özel ... Lisesi ve Özel ... Lisesinin binalarında izinsiz eğitim ve öğretim yaptıkları bahsiyle fiilen kurum binasının bulunmadığından açılış şartlarından birini kaybetmesi nedeniyle söz konusu okulların kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatlarının iptal edildiği, 2022/2023 yılı eğitim ve öğretim döneminde okulların kendi binaları ile birlikte çoğunlukla Özel ... MTAL, Özel ... Lisesi ve Özel ... Lisesinin binalarında eğitim ve öğretim faaliyetleri yürütüldüğü, Özel ... İlkokulu ve Özel ... Ortaokulu'nun kurum binalarının tamamen ortadan kalkmadığının anlaşıldığı, ayrıca, yapılan soruşturma ve inceleme raporları doğrultusunda da böyle bir tespitin yer almadığı, kaldı ki söz konusu okulların kurum binalarının bulunmadığı tespiti ile kurum açma şartlarından birini kaybettiği kabul edilse bile bu durumun 5580 sayılı Kanun'un 7'inci maddesinin g bendi kapsamında ''Kurum açma şartlarından herhangi birini kaybetmesi'' fiiline aykırılık halinde öncelikle idari para cezası uygulanması, ancak üçüncü kez tekrarı halinde kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilebileceğinin düzenlendiği gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 3'üncü maddesinde, kurum açma izni verilmesinin, binanın kullanılış amaçlarına ve Bakanlıkça belirlenen standartlara uygun ve yeterli bulunmasına bağlı olduğunun belirtildiği, kurumların, ilgili idarelerce yapılan tespitler üzerine gerekli koşulları sağladığı anlaşılan ve bu nedenle kurum açma izni verilen binalarda faaliyette bulunmaları gerektiği, anılan Kanunun 7. maddesinde de, kurum açma izni verilen kurumlardan, söz konusu izni amacı dışında kullandığı tespit edilen kurumların kurum açma izni ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edileceği, Giresun ili, Merkez ilçesinde faaliyet gösteren (...) kurum kodlu Özel ... İlkokulu ve (...) kurum kodlu Özel ... Ortaokulu'na gerekli koşulları sağlaması nedeniyle (kurum açma izni verilen binada) eğitim ve öğretim faaliyeti yapmak üzere kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendiği ancak bahsi geçen kurumların kurum açma izni verilen binalarında eğitim ve öğretim faaliyetinde bulunmayıp, Merkez ilçede faaliyet gösteren Özel ... Lisesinin binasında izinsiz olarak eğitim ve öğretim faaliyetinde bulunduklarının sabit olduğu, kurum açma izni verilen binada faaliyette bulunmayıp, izinsiz olarak başka bir eğitim kurumuna ait binada faaliyette bulunduğu anlaşılan söz konusu kurumların, kurum açma iznini amacı dışında kullandığının tespit edildiğinden bahisle kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek sürekli olarak kapatılmasına ilişkin tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf kanun yolu başvurusunun kabulü ile işlemin iptali yolunda verilen Mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, kurum binasının naklinin idarenin uhdesinde olduğu, "kurum açma izninin amacı dışında kullanıldığına" ilişkin yorumunun hukuka aykırı olduğu, zira kurumun amacı dışında kullanılmadığı belirtilerek temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, kararın hukuka uygun olduğu, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacıların duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutar ile kullanılmayan ... TL yürütmenin durdurulması harcının istemi halinde davacıya Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, kesin olarak, 30/01/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- Giresun ili, Merkez ilçesinde faaliyet gösteren (...) kurum kodlu Özel ... İlkokulu ve (...) kurum kodlu Özel ... Ortaokulu'nun 2022 yılında kendi kurum binalarında eğitim ve öğretim yapamayarak Merkez ilçede faaliyet gösteren Özel ... MTAL, Özel ... Lisesi ve Özel ... Lisesinin binalarında izinsiz eğitim ve öğretim yaptıklarından bahisle söz konusu okulların kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatları iptal edilmiştir.
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 3. maddesinde, ''Bir kurumda öğretime başlayabilmek için kurum açma izni alınması zorunludur. İzin başvuruları ilgili millî eğitim müdürlüğüne yapılır. Valilikçe yapılan inceleme sonucunda açılması uygun görülen okullar dışındaki kurumlara kurum açma izni verilir. Valilikçe açılması uygun görülen okullara ilişkin başvurular ise kurum açma izni verilmek üzere Bakanlığa gönderilir...'' hükmüne yer verilerek devamında, kurum açma izni ve kurucu/kurucu temsilcisinin nitelikleri ve kurum binaları ile ilgili kurallara yer verilmiştir.
20/03/2012 tarih ve 28239 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinin, ''Kurum açma'' başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında, ''Kanunun 3 üncü maddesi hükmü doğrultusunda özel öğretim kurumlarına kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verileceği belirtilerek aynı maddenin 2. fıkrasında ise kurum açma izni için gerekli bilgi ve belgelere yer verilmiştir.
Yine Yönetmeliğin 5. maddesinde başvuru evrakları arasında kurum binalarına yönelik olan şartlara da yer verilmiş olup; binanın kurum açılacak kat veya katları için ayrı ayrı, okul ve özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi olarak kullanılacak binaların ayrıca bahçeleri için de üç adet 35x50 cm veya A3 ebadında kâğıtlara çizilmiş yerleşim planı ve CD’si; kurum binası kurucuya ait ise tapu senedinin millî eğitim müdürlüğünce onaylı örneği; kurum binası kiralık ise tapu senedi örneği ile başvuru tarihi itibariyle okullarda öğretim süresi kadar, diğer kurumlarda da en az bir yıllık kira sözleşmesinin aslı veya millî eğitim müdürlüğünce onaylı örneği; (Tapu kütüğünde konut olarak kayıtlı bir ana taşınmazın bağımsız bölümlerinde açılacak anaokullarının bahçe kullanımı için kat malikleri kurulunun en az 2/3 ünün muvafakat belgesi. Muvafakat veren kat sahibi veya vekillerinin ayrı ayrı muvafakatlerine ilişkin imzaları ile binanın kaç daireli olduğu ve imzaların kat sahibi veya vekillerine ait olduğuna ilişkin apartman yöneticisinin imzası bulunur.) kurum açılacak binanın sağlam ve dayanıklı olduğuna ilişkin; çevre ve şehircilik il müdürlükleri, yapının proje müellifleri ya da yetkili serbest proje büroları veya üniversitelerin ilgili bölümlerince düzenlenen teknik rapor ile teknik raporu düzenleyen inşaat mühendisinin geçerliliği devam eden SİM ve İTB belgeleri (Ancak; 6/3/2007 tarihinden sonra Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkındaki Yönetmeliğe göre yapı denetim firmaları denetiminde özel öğretim kurumu olarak yapılmış ve yapı inşaat ruhsatı bulunan binalardan sağlam ve dayanıklı olduğuna ilişkin belge istenmez.); kurum açılacak binanın ve çevresinin sağlık yönünden uygun olduğuna ilişkin il veya ilçe ilgili sağlık birimince düzenlenen rapor; kurum açılacak binada yangına karşı ilgili mevzuatına göre gerekli önlemlerin alındığına ilişkin itfaiye müdürlüğünce düzenlenen rapor kurum binalarında aranacak şartlar olarak sayılmıştır.
Uyuşmalıkta; (...) kurum kodlu Özel ... İlkokulu ve (...) kurum kodlu Özel ... Ortaokulu'nun 2022 yılında kendi kurum binalarında eğitim ve öğretim yapamayarak Merkez ilçede faaliyet gösteren Özel ... MTAL, Özel ... Lisesi ve Özel ... Lisesinin binalarında eğitim ve öğretim öğretim faaliyetlerinin sürdürüldüğü hususunda duraksama bulunmamakta olup; ilgili mevzuat uyarınca kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alınan bir kurum için ruhsata konu bina dışında başka bir binada hizmet sunulmasının hukuki nitelemesi ve karşılığı öngörülen yaptırımın ne olduğunun tespiti önem arz etmektedir.
5580 sayılı Kanun'un "Kurum açma izninin iptali, kurumun kapatılması, devri ve nakli'' başlıklı 7'inci maddesinin 1. fıkrasında; kurum açma izni verilen kurumlardan kurum açma iznini amacı dışında kullandığı tespit edilen kurumların kurum açma izni ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edileceği; aynı maddenin 2. fıkrasında ise; kurum açma şartlarından herhangi birini kaybedilmesi fiil için brüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezası uygulanacağı, anılan fiilin tekrarı halinde idari para cezası miktarının beş kat artırılarak uygulanacağı ve fiilin üçüncü kez tekrarlanması hâlinde ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edileceği belirtilmiş olup; mevzuatta "kurum açma iznin amacı dışında kullanımı" ile "kurum açma şartlarından birinin kaybedilmesi" hallerinin hukuki nitelemelerinin farklı olduğu ve anılan fiillerin ayrı yaptırımlara bağlandığı görülmektedir.
Kurum açma izninin amacı dışında kullanımına ilişkin Dairemiz içtihatlarında; "kurum açma izninin amacı dışında kullanılması" fiili irdelenirken; anılan "amaç dışı kullanımın" eğitim hizmet alanının dışına çıkarak başkaca bir alanda faaliyet göstermek olduğu yolundaki yorum ve değerlendirmelerin, Kanun'un ilgili hükmünün amacı ile örtüşmediği, kurum açma izninde yer alan onaylı program(lar) çerçevesinde kurumun denetim ve gözetimi gerçekleşeceğinden, onaylanan programa uygun olarak eğitim öğretim faaliyetlerinin yürütülmemesi durumunun, "kurum açma izninin amacı dışında kullanımı" olarak kabulü gerektiği, kimi zaman onaylanan programlar dışına çıkılarak başkaca programlarda hizmet sunulması halinin kurum türü ve niteliğinin değişmesine neden olabildiği, ayrıca, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'na tabi kurumların binalarında ve/veya bina eklentilerinde milli güvenliği tehdit edici, kamu düzenini, genel sağlığı ve genel ahlakı bozucu faaliyetlerin gerçekleştirilmesi halinde ise; "kurum açma izninin amacı dışında kullanımı" tespiti ile eğitim öğretim kurumu olma vasfının kaybedildiği değerlendirmesiyle kurum açma izninin iptal edilmesinin mümkün olduğu ifade edilmektedir.
Kurum açma şartlarından herhangi birinin süreç içerisinde kaybedilebilmesi için; öncelikle; kurum açma izni verilirken idarece aranılan şartın hukuka uygun olarak sağlanması ve süreçte ilgili kurum açma şartının çeşitli sebeplerle sonradan kaybedilmesi durumunun gerçekleşmesi gerektiği, bir başka ifadeyle "sağlanması gereken bir şartın kaybedilmesi" yolunda yapılacak hukuki nitelemenin ön koşulunun; anılan şartın hukuka uygun elde edilmesi ve/veya sağlanması olduğu, bu haliyle, kurum açma izni verilebilmesi için mevzuatta aranan herhangi bir şartın süreç içerisinde kaybedilmesi fiilinin sübuta ermesi durumunda idari para cezasının verileceği değerlendirilmektedir.
Yukarıda yer alan açıklamalar ışığında; kurum açma şartlarından biri olan kurum binası şartının - kurum nakile ilişkin süreçler işletilmeden- gerekli başvurular yapılıp alınması gereken izin alınmadan, izin ve ruhsata bağlanmış faaliyetin, izin verilen kurum binası dışında başkaca bir binada sürdürülmesi halinin, "kurum açma şartlarından birisinin kaybedilmesi" kapsamında olduğu değerlendirildiğinden; anılan durum "kurum açma izninin amacı dışında kullanımı" kapsamında görülerek davanın reddi yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.