T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/4588
Karar No : 2025/6757
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının iptale ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Şırnak ili, Uludere İlçe Jandarma Komutanlığı ... Jandarma Karakol Komutanlığı'nda ... olarak görev yapan davacı tarafından, görevden çıkarılmasına ilişkin Uludere Kaymakamlığı İlçe Jandarma Komutanlığı'nın 30/11/2022 Olur tarihli, ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali ile mahrum kaldığı mali ve özlük haklarının ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; olayda, davacının kan ve idrar tahlillerinde uyuşturucu veya uyarıcı maddeler tespit edildiği, bu durumun Adli Tıp Kurumu raporu ile sabit olduğu, davacının fiilinin Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'nin ilgili düzenlemesi kapsamına girdiği hususunda tereddüt bulunmadığı, Güvenlik Korucularına disiplin cezası verilmesine ilişkin kanuni düzenlemenin 23/11/2022 tarihinde yürürlüğe girdiği, dava konusu işlemin ise Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'nde yer alan disiplin hükmüne yer verilerek 30/11/2022 tarihinde tesis edildiği görüldüğünden, kanunda yer alan düzenleme esas alınarak işlem tesis edilmesi gerekirken, yönetmelikte yer alan düzenleme kapsamında tesis edilen işlemde hukuka uyarlık görülmediği, diğer yandan, davalı idare tarafından disiplin cezalarının verilmesine ilişkin usul işletilerek davacı hakkında yeniden bir karar verilebileceğinin de açık olduğu, dava konusu işlemde uygulanan mevzuat hükmünün yanlış belirlenmesi nedeniyle hukuka uyarlık görülmediğinden, davacının mahrum kaldığı mali ve özlük haklarının ödenmesine karar verilmesi istemi hakkında bu aşamada karar vermeye olanak bulunmadığı, davalı idare tarafından yeniden tesis edilecek işleme göre mali ve özlük haklarının ödenip ödenmeyeceğine ilişkin bir değerlendirme yapılacağı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Uyuşmazlıkta, Danıştay 8. Dairesinin olaya ilişkin içtihadının; Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararının yürürlüğe gireceği tarihe kadar Güvenlik Korucuları Yönetmeliğinin dayanağı olan 442 sayılı Köy Kanunu'nun Ek 18. maddesinde yer alan "...uygulanacak disiplin cezaları..." ibaresinin yürürlükte olduğu, ancak Anayasa Mahkemesi kararının yürürlüğe girmesi için verilen 9 aylık süre dolmadan 442 sayılı Kanun'a "güvenlik korucularına verilecek disiplin cezaları" şeklinde ekleme yapıldığı, dolayısıyla artık disiplin cezalarında yönetmelik hükümlerinin esas alınamayacağı nedeniyle iptal kararlarının gerekçesinin değiştirilerek onandığının anlaşıldığı, Dairelerinin çoğunluk görüşünün; Anayasa Mahkemesince, bir kanunun veya kanun hükmünde kararnamenin tümünün ya da belirli hükümlerinin Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmesi halinde Anayasa Mahkemesi kararına derhal uyulması gerektiği, zira eldeki davaların Anayasa'ya aykırılığı saptanmış olan kurallara göre görüşülüp çözümlenmesinin, Anayasa'nın üstünlüğü prensibine ve hukuk devleti ilkesine aykırı düşeceği gibi Anayasa'nın 153. maddesinde yer alan Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcı olduğu yönündeki hükme aykırılık oluşturacağı, ancak; Dairelerince Güvenlik Korucuları Yönetmeliği uyarınca tesis edilen disiplin cezalarından doğan uyuşmazlıklarda Danıştay 8. Dairesinin alıntısına yer verilen kararlarına uyulması yönünde oyçokluğu sağlandığından, belirtilen aynı gerekçe ile davacı hakkında tesis edilen dava konusu disiplin cezasında da hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varıldığından, ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar hukuka uygun bulunarak istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen gerekçe ile reddine, karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, güvenlik korucusu olan davacı hakkında Uludere Cumhuriyet Başsavcılığının Türk Ceza Kanunu'nun 191. maddesi gereği kullanmak için uyuşturucu ve uyarıcı madde satın almak kabul etmek veya bulundurmak suçlamasıyla 16/09/2022 tarihinde Uludere Kaymakamlığı tarafından görevinden uzaklaştırıldığı, adli tıp kurumu raporu ile söz konusu durumun tespit edildiği, Yönetmelikte anılan hususun görevden çıkarma eylemi olarak düzenlendiği ve bu sebeple davacının görevine son verilmesine ilişkin işlemin usul ve hukuka uygun olduğundan bahisle kararın bu kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının temyize gelinen kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Şırnak ili, Uludere İlçe Jandarma Komutanlığı ... Jandarma Karakol Komutanlığı'nda ... olarak görev yapan davacı tarafından, görevden çıkarılmasına ilişkin Uludere Kaymakamlığı İlçe Jandarma Komutanlığı'nın 30/11/2022 Olur tarihli, ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali ile mahrum kaldığı mali ve özlük haklarının ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 129. maddesinde; memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemeyeceği hükme bağlanmıştır.
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükteki mevzuat aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.
442 sayılı Köy Kanunu'nun Ek 18. maddesinde; geçici köy korucuları ile korucu başlarının; görevlendirme şekilleri, göreve alınmalarında aranacak şartlar, görevleri, uygulanacak disiplin cezaları ve görevlerine son verilmesini gerektiren haller, disiplin amirleri, yararlanacakları giyim eşyaları ile bunların şekli ve verilme zamanları, eğitim ve denetim usûl ve esasları, sicil ve izinleri, ilk müracaatlarında sahip olmaları gereken sağlık şartları, başka bir işte çalışma hakları ile bu Kanunda yer alan diğer hususlara ilişkin uygulamaların Milli Savunma Bakanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine İçişleri Bakanlığınca hazırlanacak ve bu maddenin yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde Bakanlar Kurulunca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmıştır.
Bu madde hükmü uyarınca 09/01/2008 tarih ve 2018/13105 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe giren Geçici Köy Korucuları Yönetmeliği'nin "Disiplin Cezaları" başlıklı 17. maddesinin ç 'görevden çıkarma' başlıklı 1. bendinde; '(1)Bir daha geçici köy korucusu olarak görevlendirilmemek üzere; tazminat ödenmeksizin, görevlendirilmelerindeki esas ve usullere uyularak görevle olan ilişiğin kesilmesidir. "Göreve son verme cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:" hükmü, aynı maddenin 7. bendinde; 'Göreve alınmada aranılacak şartları kaybetmek,' hükmü, "Disiplin cezası vermeye yetkili amirler" başlıklı 18. maddesinin 2. fıkrasının son cümlesinde; 'Savunma hakkı verilmeden disiplin cezası uygulanamamaz.' hükmü yer almaktadır.
24/03/2022 tarihli 31788 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Anayasa Mahkemesi'nin 24/02/2022 tarihli E:2021/2, K:2022/20 sayılı kararı ile 442 sayılı Köy Kanunu'nun Ek 18. maddesinde yer alan "...uygulanacak disiplin cezaları..." ibaresinin iptaline, iptal kararının yürürlüğünün 9 ay ertelenmesine karar verilmiştir.
Anayasa Mahkemesi tarafından iptal kararının yürürlüğünün 9 ay ertelenmesine ilişkin süre dolmadan, 30/11/2022 tarih ve 32029 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7422 sayılı Kanun ile 442 sayılı Köy Kanunu'na "Güvenlik korucularına verilecek disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller" başlıklı 74/A, "Ağırlaştırıcı ve hafifletici nedenler" başlıklı 74/B, "Uygulanacak hükümler" başlıklı 74/C maddelerinin eklendiği görülmüştür.
442 sayılı Köy Kanunu'nun "Güvenlik Korucularına Verilecek Disiplin Cezalarının Çeşitleri ile Ceza Uygulanacak Fiil ve Haller" başlıklı 74/A maddesi ç) "Görevden Çıkarma" yan başlıklı (ç) / 7. bendi; 'Güvenlik korucularının görevlendirilmelerindeki esas ve usullere uyularak görevle olan ilişiğin kesilmesidir. Görevden çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır: ... 7) Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri imal etmek ve ticaretini yapmak, kullanılmasını kolaylaştırmak, uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, bulundurmak ya da uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanmak," şeklinde düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, davacının Uludere İlçe Jandarma Komutanlığı'na bağlı Gülyazı Jandarma Karakol Komutanlığı emrinde Güvenlik Korucusu olarak görev yapmaktayken, 12/09/2022 günü saat 19:00 sıralarında Uludere İlçe Emniyet Müdürlüğü ekiplerince ... plakalı araç içerisinde uyuşturucu madde olduğu değerlendirilen beyaz kristalize madde ile yakalandığı, "Kullanmak için uyuşturucu ve uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak" suçlamasıyla görevden uzaklaştırıldığı, Adli Tıp Kurumu Diyarbakır Grup Başkanlığı Kimya İhtisas Dairesi'nin ... tarih ve ... sayılı raporunda; "...'ye ait a) Kanda; Sistematiğimizdeki uyuşturucu veya uyarıcı maddelerden (7 ng/mL) Amfetamin ve (22 ng/mL) Metamfetamin bulunduğunu, b) İdrarda; Sistematiğimizdeki uyuşturucu veya uyarıcı maddelerden Amfetamin, Metamfetamin ve Morfin ile ilaç etkin maddelerinden Parasetamol bulunduğunu bildirir rapordur." tespitlerine yer verildiği, Uludere Cumhuriyet Başsavcılığının ... tarihli ... sayılı soruşturma dosyası ve Uludere İlçe Emniyet Amirliği ... tarihli ve ... sayılı fezleke hazırlandığı "TCK 191 Kullanmak için uyuşturucu ve uyarıcı madde satın almak kabul etmek veya bulundurmak" suçundan soruşturma başlatıldığı, davacı hakkında düzenlenmiş disiplin soruşturma raporunda görevden çıkarma cezası ile cezalandırılması yönünde teklif getirildiği, davacının alınan savunması yeterli görülmeyerek dava konusu işlemle görevden ihraç edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı görülmektedir.
Bu durumda davacı güvenlik korucusu hakkında usulüne uygun soruşturma yapılarak ve savunması da alınarak dava konusu işlemlerin tesis edildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Her ne kadar Bölge İdare Mahkemesi kararında disiplin işleminin dayandığı yasa hükmünün Anayasa Mahkemesince iptal edildiği bu nedenle işlemin de hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptal hükmü gerekçelendirilmiş ise de; dava konusu işlemlere ilişkin temyiz incelemesinin yapıldığı tarihte yukarıda belirtilen; Anayasa Mahkemesi iptal kararı ve bu karar uyarınca 442 sayılı Kanunda yapılan değişiklikle davacı lehine bir durum oluşmadığı anlaşılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kararda belirtilen gerekçe ile reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyiz edilen kısmının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 15/09/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.