T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/4749
Karar No : 2025/3323
DAVACI : ...Derneği
VEKİLİ : Av. ...
DAVALILAR : 1) ...Kurulu Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2) ... Merkezi Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU : Davacı tarafından, 2024 Yükseköğretim Kurumları Sınavı Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu'nda psikoloji lisans programına girişte barajın kaldırılmasına ilişkin düzenlemenin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Yeni düzenleme ile psikoloji lisans programları açısından baraj uygulamasının kaldırıldığı, ancak tıp, diş hekimliği, eczacılık, hukuk, mimarlık, mühendislik ve öğretmenlik programlarını tercih edebilmek için gerekli olan en düşük başarı sırası koşulunun uygulanmaya devam edildiği, bu durumun eğitim öğretim hayatında eşitsizlik, farklı bilim ve meslek alanları arasında ayrımcılık, değer hiyerarşisi oluşturduğu, psikoloji bilim ve mesleğinin de en az diğer bilim ve meslekler kadar önemli bir yere sahip olduğu, psikoloji lisans bölümü mezunlarının, Yükseköğretim Kurulu kararları doğrultusunda mezuniyet ile birlikte psikolog unvanı kazandığı, mezuniyetle psikolog unvanı kazanılabilen bir lisans programı için baraj uygulamasının kaldırılmasının bilimsel gerekliliklerle bağdaşmadığı, bazı lisans programlarında halen baraj uygulaması devam etmekte iken mezunlarının başka bir koşula gerek kalmaksızın psikolog unvanı kazandığı, sağlık bilim lisansiyeri sayıldığı, bilimsel açıdan uygulamalı bir bilim olan psikoloji lisans programlarına girişte baraj uygulamasının kaldırılmasının bilimsel bir dayanağının bulunmadığı iddia edilmektedir.
DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI:
... BAŞKANLIĞININ SAVUNMASI: Usule ilişkin olarak, davanın ehliyet yönünden reddedilmesi gerektiği, ‘baraj puanın kaldırılması’ gibi bir işlem mevcut olmadığından, dava konusu edilebilecek kesin ve yürütülebilir bir işlem bulunmadığından, davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
Esasa ilişkin olarak, davacı dernek tarafından her ne kadar "Psikoloji lisans programına girişte barajın kaldırılması yönündeki düzenlemenin iptali" talep edilmişse de, esasen Başkanlıklarınca psikoloji lisans programında baraj puanın kaldırılmasına ilişkin tesis edilmiş herhangi bir işlem bulunmadığı, psikoloji programı için daha önceki yıllarda da herhangi bir baraj puanı getirilmediği, üniversite programları için baraj puanının belirlenmesi konusunda Başkanlıklarının takdir yetkisinin bulunduğu, bu takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanıldığı, ancak davacı tarafından, iş bu dava ile idareleri yerine geçerek "nihai hedef olarak" psikoloji bölümü için baraj puanı belirlenmesine yönelik işlem tesis edilmek suretiyle yerindelik denetimi yapılmasının talep edildiği, yükseköğretim ile ilgili sınav ve yerleştirme işlemlerinin imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde ÖSYM tarafından yapılacağı, yine Yükseköğretim Kurulu'nun Yükseköğretim kurumlarının 2547 sayılı Kanunda belirtilen amaç, hedef ve ilkeler doğrultusunda kurulması, geliştirilmesi, eğitim-öğretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi ve bu doğrultuda üniversitelerin her eğitim - öğretim programına kabul edeceği öğrenci sayısı önerilerini inceleyerek kapasitelerinin tespit edilmesi, insan gücü planlaması, kurumların kapasiteleri ve öğrencilerin ilgi ve yetenekleri doğrultusunda ortaöğretimdeki yönlendirme esaslarını da dikkate alarak öğrencilerin seçilmesi ve kabul edilmesi ile ilgili esasları tespit etmekle görevli olduğu, 2024 YKS Kılavuzu’nun kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda hazırlandığı ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
... BAŞKANLIĞININ SAVUNMASI: Usule ilişkin olarak, davanın süre aşımı yönünden reddedilmesi gerektiği, idarelerinin hasım konumundan çıkarılması gerektiği ileri sürülmektedir.
Esasa ilişkin olarak, Kılavuz'da “Hukuk, Mimarlık, Mühendislik, Tıp, Öğretmenlik, Diş Hekimliği, Eczacılık Programlarına Başvurabilmek İçin En Düşük Başarı Sırası Nedir?" tablosunun yer aldığı, söz konusu tabloda psikoloji lisans programları için herhangi bir asgari başarı sırasının öngörülmediği, Yükseköğretim Genel Kurulunun 15/06/2023 tarihli toplantısında alınan kararla yayımlanması ve uygulanması kabul edilen, 2023 Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu'nda yer alan tabloda da psikoloji lisans programları ile ilgili bir başarı sırasının olmadığı, dava konusu işlem ve dayanağı Kılavuz düzenlemesinin, idarenin takdir yetkisi kapsamında kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak tesis edildiği, dava konusu işlemde hukuka ve üst normlara aykırılık bulunmadığı, dava konusu düzenlemelerin asıl gerekçelerinin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından gerçekleştirildiği ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14/6. ve 20/B maddeleri uyarınca işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı' başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmış olup, aynı Kanun'un 'Dilekçeler üzerine ilk inceleme' başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasının (d) bendinde; dava dilekçesinin dava konusu edilen işlemin idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı yönünden inceleneceği; 'İlk inceleme üzerine verilecek karar' başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, dava konusu edilen işlemin, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem niteliğinin bulunmaması durumunda davanın reddine karar verileceği hükme bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdari işlemler, idari makamların, kamu gücü kullanarak, idare işlevine ilişkin olarak tesis ettikleri, muhatapları yönünden çeşitli hak ve/veya yükümlülükler doğuran, muhataplarının hukuki durumlarında değişiklik yapan tek yanlı irade açıklamalarıdır. Buna göre, idari işlemlerin "idari makamlarca tesis edilmiş olma", "tek yanlı olma" ve "icrailik niteliğini taşıma" unsurlarını bünyesinde barındırması gerekmektedir. Bir işlemin iptal davasına konu edilebilir nitelikte kesin ve yürütülebilir bir işlem olup olmadığının, işlemin ismine veya idarenin isimlendirmesine bakılarak değil, işlemin içeriğine bakılarak belirlenmesi gerekmektedir.
Bir idari işlemin kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem sayılabilmesi; hukuk düzeninde varlık kazanabilmesi için gerekli idari usulün son aşamasını da geçirmiş bulunmasına, bir başka idari makamın onayına ihtiyaç göstermeksizin hukuk düzeninde değişiklikler meydana getirebilmesine bağlı bulunmaktadır. İlgililerin hukuki durumları üzerinde etki yaparak, ilgililer için yeni hukuki durumlar doğuran, ilgililerin mevcut hukuki durumlarını değiştiren veya ortadan kaldıran işlemler, icrai nitelik taşıyan işlemlerdir. İdarenin belirli konularına ilişkin olarak açıklayıcı ve bilgilendirici mahiyetteki işlemleri ise muhataplarının hukuki durumları üzerinde etkide bulunmayan icrailik niteliği taşımayan işlemlerdir.
Dosyanın incelenmesinden, davacı dernek tarafından sunulan ve 06/08/2024 tarihinde kayda alınan dava dilekçesinde, 12/11/2024 tarihinde kayda alınan YD itiraz dilekçesinde ve savunmaya cevap dilekçesinde; psikoloji lisans bölümlerine girişte baraj uygulamasının kaldırıldığı hususu iddia edilmekte olup davalı idarelerin savunma dilekçelerinde ise, psikoloji lisans programları için herhangi bir asgari başarı sırasının öngörülmediği hususu ileri sürülmektedir.
Uyuşmazlıkta, 2015 yılına ilişkin Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda tıp ve hukuk programları için; 2016 yılına ilişkin Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda tıp, hukuk, mühendislik ve mimarlık programları için; 2017-2018-2019 yıllarına ilişkin Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda tıp, hukuk, mühendislik, mimarlık ve öğretmenlik programları için (rehberlik ve psikolojik danışmanlık programı dahil); 2020-2021-2022-2023-2024 yıllarına ilişkin Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda tıp, hukuk, mühendislik, mimarlık, öğretmenlik, eczacılık ve diş hekimliği programları için başarı sırası şartının arandığı, psikoloji programı için herhangi bir başarı sırası şartı aranmadığı görüldüğünden idari davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülebilir nitelikte bir işlem bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Kaldı ki davacı dernek tarafından, psikoloji programına başarı sırası şartı getirilmesi isteniliyorsa, konuya ilişkin olarak davalı idarelerden Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına başvuru yapılabileceği ve tesis edilecek işlem üzerine açılacak davada genel idari yargılama usulü hükümlerinin uygulanacağı açıktır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN İNCELENMEKSİZİN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4. Posta gideri avansından varsa artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un 20/B maddesi uyarınca, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 5 (beş) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere,
27/03/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.