T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/5749
Karar No : 2025/7099
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI YANINDA MÜDAHİLLER : 1-...
2- ...
...
56- ...
57- ...
VEKİLİ : Av. ...
58-...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından; Çanakkale ili, Biga ilçesinde faaliyet gösteren ... ile ... numara (... dahil) arasındaki belediye şehir içi toplu taşıma minibüs hatlarının mevzuata aykırı şekilde ihalesiz ve süresiz şekilde davalı belediye tarafından verilerek halen kullandırılmaya devam edildiğinden bahisle, belediye şehir içi toplu taşıma minibüs hatlarına ait çalışma ruhsatlarının ve hat tahsislerinin iptali ile süresi ve şartları 5393 sayılı Kanun'da öngörüldüğü gibi ve Kanun gereği 10 yıllık süreyi aşmayacak şekilde belirlenerek Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre tekrar ihale edilmesi istemiyle 01/09/2020 tarihinde noter vasıtasıyla davalı idareye yapılan başvurunun cevap verilmemek suretiyle zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlığın, ... ile ... numara (... dahil) arasındaki belediye şehir içi toplu taşıma minibüs hatlarına ait çalışma ruhsatlarının ve hat tahsislerinin iptali isteminin zımnen reddi yönünden incelenmesinden; dosyada yer alan bilgi belgelerden, ... ile ... numara (... dahil) arasındaki belediye şehir içi toplu taşıma minibüs hatlarının tahsis yöntemlerinin farklı zamanlarda belirlendiği, zaman içerisinde çeşitli kişilere devirler yapıldığı, tabloda en erken tahsis tarihinin 2005 yılına, en son tahsis tarihinin ise 2016 yılına ait olduğu, ...-... numaralı hatların tahsisinin ve sahiplerinin açık artırma ihalesi neticesinde ... tarih ve ... sayılı Encümen kararı ile belirlendiği, Encümen kararında yer alan sürecin hat sahipleri tarafından ifa edilmesinden sonra 2016 yılında işletme ruhsatlarının düzenlendiği görülmekte olup; her ne kadar davacı tarafından ... ile ... numara (... dahil) arasındaki belediye şehir içi toplu taşıma minibüs hatlarının ve bunlara ilişkin çalışma ruhsatlarının tanzimine ilişkin iş ve işlemlerin mevzuata aykırı şekilde tesis edildiği ileri sürülerek yapılan idari başvuru neticesinde işbu dava açılmış ise de; 60 adet minibüs hattına ilişkin işlemlerin (hat sahibi belirleme ve işletme ruhsatı düzenleme) en son 2016 yılında tamamlandığı, davacının da 2018 yılında ... numaralı minibüs hattın sahibi olarak belirlendiği (bilahare hat artırmaya ilişkin encümen kararı yargı kararı ile iptal edilmiştir.), dolayısıyla hukuka aykırılığı ileri sürülen davalı idarenin ... ile ... numara (... dahil) arasındaki belediye şehir içi toplu taşıma minibüs hatlarına ve bunlara ilişkin çalışma ruhsatlarına ilişkin iş ve işlemlerinin varlığından ... numaralı hattın sahibi olarak belirlenen davacının en geç bu belirlemenin yapıldığı 2018 yılında haberdar olduğunun kabulü gerekmekte olup, süresi içinde bu işlemlere karşı 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca yapılacak idari başvuru üzerine veya doğrudan dava açılması gerekirken, dava açma süresinin dolmasından çok uzun bir süre geçtikten sonra, 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca yapılan ve dava açma süresini canlandırmayan 01/09/2020 tarihli başvurunun zımnen reddi üzerine 12/11/2020 tarihinde açılan davanın, bu kısım yönünden süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmadığı; uyuşmazlığın, ilgili hatların tekrar ihale edilmesi isteminin zımnen reddi yönünden incelenmesinden, idarelerin belirli bir kamu hizmetinin etkili ve verimli bir biçimde yürütülmesi, kamu yararının somut biçimde ortaya konulması için birden çok seçenekten birisini tercihte takdir yetkisine sahip olmaları halinde yapılacak yargısal denetimin, idarenin tercih ettiği seçeneğin ve bunun uygulanmasının hukuka uygun olup olmadığının araştırılması ve saptanması ile sınırlandırıldığı, idari yargının idareyi bu seçeneklerden birisini tercihe zorlayacak ya da belli bir yönde işlem ve eylem tesisine zorunlu kılacak biçimde yargı kararı vermeleri halinde, hukuka uygunluk denetimi aşılarak yerindelik denetimi yapılmış olacağı; bu durumda, ... ile ... numara (... dahil) arasındaki belediye şehir içi toplu taşıma minibüs hatlarına ve bunlara ilişkin çalışma ruhsatlarına ilişkin iş ve işlemlerin iptali isteminin zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemi yönünden davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verildiği göz önüne alındığında, bu kısımlara ilişkin iş ve işlemlerin hukuk aleminde geçerliliğini koruduğu, hukuka uygunluk karinesinden yararlanmaya devam ettiği, bu durum karşısında anılan hatlara ilişkin olarak davalı belediyenin yeniden iş ve işlem sürecine zorlanamayacağı, tekrar ihaleye çıkma isteminin zımnen reddi yönünden dava konusu işlemin idarenin takdir yetkisi, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda tesis edildiği sonucuna varıldığından, tesis edilen işlemde bu kısım yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın, ... ile ... numara (... dahil) arasındaki belediye şehir içi toplu taşıma minibüs hatlarına ait çalışma ruhsatlarının ve hat tahsislerinin iptali isteminin zımnen reddine yönelik işlemin iptali istemi yönünden süre aşımı nedeniyle reddine, ilgili hatların tekrar ihale edilmesi isteminin zımnen reddine yönelik işlemin iptali istemi yönünden ise reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; ilk kez böyle bir ihaleye katıldığı, daha evvel belediye şehir içi minibüs hattı işletmeciliği yapmadığı, dolayısıyla kendinden önceki ... ila ... numaralı minibüs hatlarının, belediye tarafından nasıl, ne şekilde ve hangi şartlarda verdiğinden haberdar olmadığı, ... ile ... numaralı belediye minibüs hatlarının ihalesiz ve süresiz şekilde belediye tarafından verildiğini bilebilecek durumda olmadığı belirtilerek, temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davalı idare ve davalı yanında müdahiller tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ :...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onamasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Çanakkale ili, Biga ilçesinde faaliyet gösteren ... ile ... numara (...dahil) arasındaki belediye şehir içi toplu taşıma minibüs hatlarının mevzuata aykırı şekilde ihalesiz ve süresiz şekilde davalı belediye tarafından verilerek halen kullandırılmaya devam edildiğinden bahisle, belediye şehir içi toplu taşıma minibüs hatlarına ait çalışma ruhsatlarının ve hat tahsislerinin iptali ile süresi ve şartları 5393 sayılı Kanun'da öngörüldüğü gibi ve Kanun gereği 10 yıllık süreyi aşmayacak şekilde belirlenerek Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre tekrar ihale edilmesi istemiyle davacı tarafından 01/09/2020 tarihinde noter vasıtasıyla davalı idareye yapılan başvurunun cevap verilmemek suretiyle zımnen reddi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava Açma Süresi" başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay’da ve İdare Mahkemelerinde altmış gün olduğu; idari uyuşmazlıklarda bu sürenin yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayacağı hükmüne yer verilmiş; Kanunun "İdari Makamların Sükutu" başlıklı 10. maddesinde ise, "1. İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler. 2. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgililer altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler. Altmış günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı, isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren altı ayı geçemez. Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, altmış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler." düzenlemesine; aynı Kanun'un "Dilekçeler Üzerine İlk İnceleme" başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendinde; dava dilekçesinin süreaşımı yönünden inceleneceği, son fıkrasında; ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında 15. madde hükmünün uygulanacağı, "İlk İnceleme Üzerine Verilecek Karar" başlıklı 15. maddenin 1. fıkrasının (b) bendinde ise; davanın süresinde açılmadığının belirlenmesi durumunda davanın reddedileceği hükümlerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, davanın esastan reddine ilişkin kısmı yönünden:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, davanın süreaşımı nedeniyle reddine ilişkin kısmı yönünden:
Dava dosyasının incelenmesinden; Biga ilçesinde şehir içi ulaşım hat süreci incelendiğinde, Biga İlçesi Trafik Komisyonunun... tarih ve... sayılı kararı ile, Biga ilçesindeki toplu taşımacılıkta kullanılacak minibüslerin güzergahının belirlendiği, kararının 8. maddesi ile Belediye denetimli halk minibüslerinin 01/01/2002 tarihine kadar 20 adette dondurulmasının kararlaştırıldığı, 9. maddesiyle ise, ilçe içinde toplu taşımacılık faaliyeti gösteren küçük otobüslerin 01/03/2000 tarihine kadar küçük minibüslere dönüştürülmedikleri takdirde şehir içine girmemelerinin kararlaştırıldığı, Biga Belediye Başkanlığının ...tarih ve ...sayılı Encümen kararı ile, belediye hudutları dahilindeki toplu taşıma işinin Biga Belediyesi Denetimli Özel Halk Minibüsleri ile yaptırılmasında çalıştırılacak vasıta sahiplerinin belirlendiği, Biga Kaymakamlığı İlçe Trafik Komisyonu Başkanlığının ...tarih ve ...sayılı kararı ile 20 ile dondurulan minibüs sayısının 50 adete çıkarılmasına karar verildiği, aynı kararda trafık düzenlemesi ve hat talebi konularının da ele alındığı, kararın 2-a maddesinde; ''İlçe Trafik Komisyonunun ...tarih ve ...sayılı kararı ile 01/01/2002 tarihine kadar 20 adet ile dondurulan Biga Şehiriçi Halk minibüs sayısının nüfus artışı, sosyal ve ekonomik gelişmeler fakülte ve yüksek okul öğrenci sayısındaki artışlar vb. nedenlerle 50 adede çıkarılmasına ve bu sayının 01/01/2008 tarihine kadar dondurulmasına, bu tarihten sonra ihtiyaç halinde tekrar artırılmasına, araç sayısı artırılan bu hatta şehiriçi dolmuş taksi işleticilerinin araçlarını minibüse çevirmek istediklerinde öncelik tanınmasına", 2-b maddesi ile ise, "halen faaliyette bulunan ve İl Trafik Komisyonunun ...tarih ve ... sayılı kararı ile 21 adette dondurulan dolmuş taksilerin hattının olduğu şekilde muhafaza edilmesine ve bu hatttan ayrılanların yerine beş yıl süre ile dolmuş taksi alınmamasına" karar verildiği; bu karar doğrultusunda Belediye Başkanlığının yazısına Biga Şoförler ve Otomobilciler Odası Başkanlığınca cevaben, 21 adet şehiriçi dolmuş taksi çalışanlarının isim ve plaka listesinin sunulduğu, bu listede belirtilen 21 dolmuş taksi hattı sahiplerinin Belediye şehiriçi halk minibüs hattına alındığı, şehiriçi minibüs sayısının ilgili komisyon kararı gereği 50 adete tamamlanması için gerekli olan 8 adet minibüs ilavesi için Biga Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı Encümen kararının alındığı, Biga Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı Encümen kararı ile kurayla belirlenen hak sahiplerinin açıklandığı, bu arada da Biga Belediye Başkanlığının... tarih ve... sayılı Meclis kararı ile, yürürlükte olan Biga Belediyesi Özel Toplu Taşıma Yönetmeliğinde değişikliğe gidildiği, Biga Belediye Başkanlığının ... tarih ve ...sayılı Meclis kararı ile, belediye sınırları içinde şehir içi hattında belediye denetimli mevcut 50 adet toplu taşıma hat sayısının 60 olarak belirlenmesine karar verildiği, Biga Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı Encümen kararı ile belediye denetimli şehiriçi yolcu taşıma hattında boş bulunan 10 adet hattın satışının Biga Belediyesi Özel Toplu Taşıma Yönetmeliğinin 8. maddesi gereğince açık teklif usulü artırma suretiyle yapılmasına karar verildiği, ...tarih ve ... sayılı Encümen kararıyla ise, ''10 adet hat sahiplerinin belirlenmesi ve adı geçenlerin ihale kararının kendilerine tebliğinden sonra ruhsat harçlarını belediye veznesine yatırmasına, Biga Belediyesi Özel Toplu Taşıma Yönetmeliğinin 15. maddesi hükmü gereğince Özel Toplu Taşıma Şartnamesi ve Sözleşmesinin imzalanmasından sonra Biga Belediyesi Denetimli Özel Halk minibüs işletmecisi olarak çalışma ruhsatlarının verilmesine'' karar verildiği, Biga şehir içi minibüs hattında belediye denetimli mevcut 60 adet toplu taşıma hat sayısının 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15/p maddesi uyarınca 70 olarak belirlenmesinin kabulüne ilişkin... tarih ve... sayılı Biga Belediye Meclisi kararının alındığı, buna ilişkin ihale sürecinde işbu davanın davacısının ... numaralı minibüs hattın sahibi olarak belirlendiği, anılan Belediye Meclisi kararının (hat sayısını 70'e çıkaran karar) iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi üzerine kararın kesinleştiği, ilerleyen süreçlerde Biga Belediyesi Özel Toplu Taşıma Yönetmeliğinin (minibüs hat çalışma şartlarını düzenleyen) ilgili maddelerinde ...tarih ve...sayılı Biga Belediye Meclisi kararı ile değişiklik yapıldığı ve son olarak; davacı tarafından, ... ile ... numara (... dahil) arasındaki belediye şehir içi toplu taşıma minibüs hatlarının mevzuata aykırı şekilde ihalesiz ve süresiz şekilde davalı Belediye tarafından verilerek halen kullandırılmaya devam edildiğinden bahisle belediye şehir içi toplu taşıma minibüs hatlarına ait çalışma ruhsatlarının ve hat tahsislerinin iptali ile süresi ve şartları 5393 sayılı Kanun'da öngörüldüğü gibi ve Kanun gereği 10 yıllık süreyi aşmayacak şekilde belirlenerek Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre tekrar ihale edilmesi istemiyle 01/09/2020 tarihli noter ihtarnamesi ile davalı idareye yapılan başvurunun zımnen reddi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Kişilerin, haklarında daha önce idarece tesis edilmiş herhangi bir işlem olmaksızın, idari davaya konu olabilecek yeni bir işlem veya eylem için yaptığı başvuru neticesinde tesis edilen işlemin, 2577 sayılı Kanunun 10. maddesi kapsamında yapılmış başvuru olduğu ve dava açma süresinin, bu başvuru üzerine tesis edilen işlemin tebliğinden veya altmış gün içerisinde cevap verilmemesi halinde bu sürenin sona ermesinden itibaren başlayacağı açıktır.
Bakılan uyuşmazlıkta; dosyada yer alan bilgi belgelerden, ... ile ... numara (... dahil) arasındaki belediye şehir içi toplu taşıma minibüs hatlarının tahsis yöntemlerinin farklı zamanlarda kademeli olarak artırıldığı, 1999 yılında toplu taşıma izninin 20 araçla sınırlandırılmasıyla başlayan ve son olarak davacının da ... nolu hattın sahibi olarak belirlendiği araç sayısının 60'tan 70'e çıkarılmasına dair Meclis kararının yargı kararıyla iptali ve bu kararın kesinleşmesi üzerine davacının hattının iptal edilmesiyle sonuçlanan sürecin ardından, davacı tarafından, ... ile ... numara (... dahil) arasındaki belediye şehir içi toplu taşıma minibüs hatlarının mevzuata aykırı şekilde ihalesiz ve süresiz şekilde davalı Belediye tarafından dağıtılarak halen kullandırılmaya devam edildiğinden bahisle belediye şehir içi toplu taşıma minibüs hatlarına ait çalışma ruhsatlarının ve hat tahsislerinin iptali ile süresi ve şartları 5393 sayılı Kanun'da öngörüldüğü gibi ve Kanun gereği 10 yıllık süreyi aşmayacak şekilde belirlenerek Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre tekrar ihale edilmesi istemiyle 01/09/2020 tarihinde davalı idareye yapılan başvurunun cevap verilmemek suretiyle zımnen reddedildiği görülmektedir.
İdare Mahkemesince her ne kadar, davalı idarenin ... ile ... numara (... dahil) arasındaki belediye şehir içi toplu taşıma minibüs hatlarına ve bunlara ilişkin çalışma ruhsatlarına ilişkin iş ve işlemlerinin varlığından 61 numaralı hattın sahibi olarak belirlenen davacının en geç bu belirlemenin yapıldığı 2018 yılında haberdar olduğunun kabulü gerekmekte olup, süresi içinde bu işlemlere karşı 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca yapılacak idari başvuru üzerine veya doğrudan dava açılması gerekirken, dava açma süresinin dolmasından çok uzun bir süre geçtikten sonra, 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca yapılan ve dava açma süresini canlandırmayan 01/09/2020 tarihli başvurunun zımnen reddi üzerine 12/11/2020 tarihinde açılan davada süreaşımı bulunduğu gerekçesiyle bu kısım yönünden davanın süreaşımı nedeniyle reddine karar verilmiş ise de; davacının 01/09/2020 tarihinde yapmış olduğu başvurunun, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 10. maddesi kapsamında yeni bir başvuru olarak değerlendirilmesi gerektiği ve başvurusunun zımnen reddi üzerine 12/11/2020 tarihinde Mahkeme kayıtlarına giren dilekçe ile açmış olduğu davanın yasal süresi içinde açıldığının kabulü gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu durumda; davanın esası incelenerek bir karar verilmesi gerekirken, süreaşımı nedeniyle reddine dair İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuka uyarlık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı sayılı kararının;
a) Davanın esastan reddine ilişkin kısmı yönünden verilen istinaf ret kararının ONANMASINA,
b) Davanın süreaşımı nedeniyle reddine ilişkin kısmı yönünden verilen istinaf ret kararının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 23/09/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkün olup, temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri anılan kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığından, temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanmasına karar verilmesi gerektiği oyu ile aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyoruz.