T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/5858
Karar No : 2025/7206
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı belediye tarafından, 20/07/2022 tarihi itibariyle 1.968,46-TL katı atık bedeli alacağının mahsup edilmesinden sonra kalan 44.898.430,78-TL yağmursuyu bedeli, 19/08/2022 tarihi itibarıyla de 575,15-TL katı atık bedeli alacağının mahsup edilmesinden sonra kalan 44.897.855,63-TL yağmur suyu bedeli için ödeme planının gönderilmesinin istenilmesine ilişkin BUSKİ Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığının "... tarihli, ... sayılı" ve "... tarihli, ... sayılı" işlemlerinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyası ve UYAP kayıtları ile birlikte incelendiğinde; içeriği aktarılan "... tarihli, ... sayılı" ve "... tarihli ... sayılı" davalı idare işlemlerinin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesi'nin ... sayılı esasına kayden dava sonucunda anılan Mahkemenin ... tarih ve K:... sayılı kararı ile; "a) Dava konusu ... tarih ve ... sayılı işlem ile ... tarih ve ... sayılı işlemin davacının itirazının reddine ilişkin kısmı yönünden; kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projenin, buna ilişkin harcamaların ilgili belediyece karşılanmak kaydıyla Su ve Kanalizasyon İdaresi tarafından yapılacağının 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesinde düzenlendiği, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nda ise, yağmur suyunun uzaklaştırılması için gereken tesisleri kurma ve kurdurma görevlerinin belediyelere ait olduğu ve her türlü alt yapı giderinin belediye giderleri arasında olduğu açıkça belirtildiği,2560 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 1981 tarihinde belediyelerin görev ve yetkilerini düzenleyen 5393 sayılı Kanun yürürlükte olmamakla birlikte, 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesinin, halihazırda uygulanan yerel yönetim sistematiği gözetilerek yorumlanması ve mezkur madde hükmünde yer verilen "ilgili belediyeler" ifadesinden, söz konusu hizmeti yerine getirmekle görevli ve bu hizmetten yararlanacak olan mahalli yerleşimi ifade eden belediyelerin anlaşılması gerektiği, dolayısıyla, 5393 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi ile 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesinin birlikte uygulanarak, anılan hizmetin büyükşehirlerde Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünce yapılarak, bu hizmetle ilgili görevli olan ilgili belediyece harcamanın karşılanacağı yönündeki değerlendirmenin söz konusu kanunların lafzına ve amacına daha uygun olacağı, bu durumda, 2560 sayılı Kanun'un 2. maddesinin (b) bendi uyarınca, büyükşehir kapsamında yağmur suyu uzaklaştırma görevi bulunan davalı idarece, anılan yağmur suyu hatlarından kaynaklanan harcamaların, 5393 sayılı Kanun'un 15. maddesi ile 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesi uyarınca davacı idareden istenilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık görülmediği, b) dava konusu ... tarih ve ... sayılı işlemin, yağmur suyu borcundan katı atık bedeli alacağının mahsubuna ilişkin kısmı yönünden; bakılan davada; davalı idare tarafından davacı idarenin 44.901.860,98-TL yağmur suyu borcundan 1.461,74-TL katı atık bedeli alacağı mahsup edilmiş ise de, dava konusu işlemde mahsup etmeye yönelik yasal bir dayanak gösterilmediği buna ilişkin herhangi bir bilgi veya belgenin dosyaya sunulmadığının görüldüğü, bu durumda, davacı idarenin yağmur suyu borcundan katı atık bedeli alacağının mahsup edilmesine ilişkin davalı idare tarafından yasal bir dayanak gösterilememesi karşısında, dava konusu işlemin bu kısmında hukuka uyarlık görülmemiştir." gerekçesiyle "dava konusu ... tarih ve ... sayılı işlemin, yağmur suyu borcundan katı atık bedeli alacağının mahsubuna ilişkin kısmının iptaline, işlemin, davacı idarenin itirazının reddine ilişkin kısmı ile ... tarih ve ... sayılı işlem yönünden ise davanın reddine" karar verildiği ve bu kararın henüz kesinleşmediğinin görüldüğü, buna göre; dava konusu mahsup işlemlerinin dayanağı niteliğindeki "... tarih ve ... sayılı işlem"in, hukukilik denetiminin yapıldığı ... İdare Mahkemesi'nin ... sayılı esasına kayden açılan dava sonucunda, anılan Mahkemenin ... tarih ve K:... sayılı kararı ile, hukuka uygun bulunmuş olması karşısında, 08/04/2022 tarihi itibarıyla davacı idarenin 2015-2021 yıllarına ait 44.901.806,98-TL yağmur suyu borcunun bulunduğu, davalı idarece de, 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesine istinaden davacı idareden söz konusu borca ilişkin ödeme planının gönderilmesinin istenilebileceğinin açık olduğu, uyuşmazlıkta; davalı idarece tesis edilen dava konusu işlemler ile; 5393 sayılı Kanun'un 15. maddesi ile 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesine istinaden ödenmesi istenilen 2015-2021 yıllarına ait -esasında- toplam 44.901.806,98-TL yağmur suyu borcundan, davacı idarenin 1.968,46-TL ve 575,15-TL katı atık bedeli alacaklarının mahsup edilmesinden sonra kalan borç tutarına ilişkin ödeme planının gönderilmesinin istenilmesinden kaynaklandığı, bakılan davada; bir alt yapı hizmeti olan ve büyükşehir belediyesinin görev alanına giren yağmur suyu şebekesi için yapılan harcamalarına ilişkin davacı ilçe belediyesinin davalı idareye mevcut borcundan oluşan amme alacağının, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 1. maddesi kapsamında kalan alacaklardan olduğu, anılan Kanunda mahsup işlemlerine yönelik düzenlemeler getirildiği görülmekle, mevcut borçtan 1.968,46-TL ve 575,15-TL katı atık bedeli alacaklarının mahsup edilmesi suretiyle, kalan borç tutarına ilişkin ödeme planının gönderilmesinin istenilmesine yönelik olarak tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı idare tarafından, 2015 - 2021 yılları arası yağmur sularının uzaklaştırılması tesislerinin yapımına ilişkin giderlerin Bursa Büyükşehir Belediyesince karşılanması gerektiği, belediyelerinin bu borçlardan sorumluluğunun bulunmadığı, kesinleştirilmeyen ihtilaflı olan bir alacaktan belediyelerine ait alacağın mahsup edilemeyeceği, henüz kesinleşmiş mahkeme kararının da bulunmadığı belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava; Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile davacı idareden; 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesine istinaden 2015-2021 yıllarına ait 44.901.806,98-TL yağmur suyu borcu bulunduğu belirtilerek, ekte gönderilen protokolün imzalanması, imzalı protokol ile ödeme planının 15 gün içerisinde bildirilmesi istenilmiş, ... tarih ve ... sayılı yazıyla da söz konusu yağmur suyu bedeline ilişkin sokak, cadde bazında detaylı bilgiler gönderildiği, davacı idare tarafından itirazda bulunulması üzerine tesis edilen ... tarih ve ... sayılı işlem ile; 16/06/2022 tarihi itibarıyla 44.901.860,98-TL yağmur suyu borcundan 1.461,74-TL katı atık bedeli alacağının mahsup edildiği belirtilerek, kalan tutar için ödeme planının gönderilmesinin istenilmesi üzerine, "... tarihli, ... sayılı" ve "... tarihli ... sayılı" davalı idare işlemlerinin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesi'nin E:... sayılı esasına kayden dava açılmasının devamında, ... tarih ve ... sayılı işlem ile; 20/07/2022 tarihi itibarıyla 1.968,46-TL katı atık bedeli alacağının mahsup edilmesinden sonra kalan 44.898.430,78-TL yağmur suyu bedelinin, "... tarih ve ... sayılı" işlem ile de; 19/08/2022 tarihi itibarıyla da 575,15-TL katı atık bedeli alacağının mahsup edilmesinden sonra kalan 44.897.855,63-TL yağmur suyu bedeli için ödeme planının gönderilmesinin istenilmesi üzerine, bu iki işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin, (r) bendinde; su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak, ve işletmenin büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında olduğu belirtildikten sonra 24/d maddesinde; her türlü alt yapı, yapım, onarım ve bakım giderlerinin büyükşehir belediyesinin giderleri arasında olduğu hükme bağlanmış olup, bu Kanun'da büyükşehir belediyesinin yağmur suyu tahliye görevinden söz edilmemiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyelerin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde; atık su ve yağmur suyunun uzaklaştırılmasını sağlamak, bunun için gereken tesisleri kurmak, kurdurmak, belediyenin yetki ve imtiyazları arasında sayılmış; 60 (c) maddesinde de; her türlü alt yapı, yapım, onarım ve bakım giderlerinin belediyenin giderleri arasında olduğu hükmü yer almıştır.
Öte yandan; 2560 sayılı İSKİ Genel Müdürlüğünün Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesinde; büyükşehir belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak üzere, büyükşehir belediyesine bağlı su ve kanalizasyon idaresi genel müdürlüğünün kurulduğu belirtilmiş; 2. maddesinin (a) bendinde içme, kullanma, endüstri suyu ihtiyaçlarının sağlanması ve dağıtımı için her türlü tesisi kurmak, işletmek, onarımını yapmak, (b) bendinde; kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması için her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak veya kurdurmak, bakım ve onarımını yapmak; (d) bendinde; su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak görev ve yetkileri arasında düzenlenmiş; 25. maddesinde ise; yağmur sularının uzaklaştırılması ile ilgili tesislerin yapılması veya bu tip tesislerin işletilmesinin gerekli harcamalar ilgili belediyelerce karşılanmak şartıyla İSKİ tarafından yerine getirileceği hükme bağlanmış; Ek-5 maddesinde de; bu Kanun'un diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanacağı belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Öncelikle, işbu temyize konu dava konusu mahsup işlemlerinin dayanağı niteliğinde bulunan ... tarih ve ... sayılı işlem ile bu işleme karşı yapılan itiraz başvurusu üzerine anılan tutardan davacı belediyenin katı atık bedeli alacağı olan 1.461,74-TL'nin mahsup edilmesi ve bakiye 44.900.399,24-TL yağmur suyu uzaklaştırılması imalatlarına ilişkin borcun ödeme planının gönderilmesinin istenilmesine ilişkin Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemlerine yönelik yapılan yargılama neticesinde, işbu temyize konu kararda hükme esas alınan ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yapılan istinaf incelemesi neticesinde ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yapılan temyiz incelemesinde Dairemizin 17/09/2025 tarih ve E:2024/3990, K:2025/6938 sayılı kararında; '' ....2560 sayılı Kanun'un 2 (b) maddesi uyarınca büyükşehir kapsamında yağmur suyu uzaklaştırma görevi bulunan davalı idarece, yapılan tesislere ilişkin maliyet ve harcamaların, 5393 sayılı Kanun ile 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesi uyarınca sorumlu olan ilgili belediyeden istenebileceği hususunda şüphe bulunmamaktadır. Sayıştay denetim raporlarında da davalı tarafından bu bedelin davacı ilçe belediyesinden istenebileceği ilkesel olarak belirtilmiş olup, davalı idarenin davacı belediyeden istediği uyuşmazlık konusu miktarın kaynağı 2015 - 2021 yılları arasında yapıldığı belirtilen imalatlar ve bu imalatların ücretlerine ilişkin harcamaların gerçekleştirilmesi öncesi ve sonrasında davacı ilçe belediyesine bilgilendirme yapılmadığı da dikkate alındığında, uyuşmazlık konusu borca konu imalatlar ve bu imalatlara dair harcamaların yapılıp yapılmadığı, yapıldıysa miktarlarının doğru hesaplanıp hesaplanmadığının, borcun ne kadarlık kısmından ilçe belediyesinin sorumlu olduğunun tespiti için önce adli yargıda açılacak bir davada alacağın varlığının, miktarının ve ne kadarlık kısmından ilçe belediyesinin sorumlu olduğunun Mahkemece hüküm altına alınması ve sonrasında 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümleri uyarınca alacağın takip ve tahsili işlemlerinin yapılması gerekirken, bu usule başvurulmaksızın doğrudan dava konusu işlemlerin tesis edilmesinde hukuka uygunluk görülmediği...'' gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.
Büyükşehir belediyelerinin yetki ve görevlerini düzenleyen 5216 sayılı Kanun'un 7. maddesinin (r) bendinde su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gereken tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek, büyükşehir belediyesinin görev ve yetkileri arasında belirlenmişken; bu hizmetlerin yürütülmesi için çıkartılan ve özel nitelikte bir Kanun olan 2560 sayılı Kanun'un 2 (d) maddesi uyarınca, büyükşehir belediyesine ait bu görev ve yetkinin kullanımının su ve kanalizasyon idaresince kullanılacağı; 5216 sayılı Kanun'da yağmur suyu uzaklaştırılması ile ilgili bir görev ve yetki büyükşehir belediyelerine verilmemişken; 2560 sayılı Kanun'un 2 (b) maddesi uyarınca bu yetki ve görevin doğrudan su ve kanalizasyon idaresine verildiği; bununla birlikte 2560 sayılı Kanun'dan sonra yürürlüğe giren 5393 sayılı Belediye Kanunu'nda yağmur suyunun uzaklaştırılması için gereken tesisleri kurma ve kurdurma görevlerinin belediyelere ait olduğu ve her türlü alt yapı giderinin belediye giderleri arasında olduğu belirtilmekle beraber; bu görevin yüklendiği diğer idarenin kuruluş ve görev yasası mahiyetindeki özel nitelikli Kanun olan 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesinde de bu hizmetin su ve kanalizasyon idaresi tarafından yapılacağı ancak gerekli harcamaların ilgili belediyece karşılanacağı belirtildiğinden, bu hizmetin de, büyükşehirlerde su ve kanalizasyon idaresince yapılacağı, bedelin ise bu konuda 5393 sayılı Kanun ile görevli kılınan ilgili belediyece karşılanacağı sonucuna varılmaktadır.
Bu haliyle; 2560 sayılı Kanun'un 2 (b) maddesi uyarınca büyükşehir kapsamında yağmur suyu uzaklaştırma görevi bulunan davalı idarece, yapılan tesislere ilişkin maliyet ve harcamaların, 5393 sayılı Kanun ile 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesi uyarınca sorumlu olan ilgili belediyeden istenebileceği hususunda şüphe bulunmamaktadır.
Sayıştay denetim raporlarında da davalı tarafından bu bedelin davacı ilçe belediyesinden istenebileceği ilkesel olarak belirtilmiş olup, davalı idarenin davacı belediyeden istediği uyuşmazlık konusu miktarın kaynağı 2015 - 2021 yılları arasında yapıldığı belirtilen imalatlar ve bu imalatların ücretlerine ilişkin harcamaların gerçekleştirilmesi öncesi ve sonrasında davacı ilçe belediyesine bilgilendirme yapılmadığı da dikkate alındığında, uyuşmazlık konusu borca konu imalatlar ve bu imalatlara dair harcamaların yapılıp yapılmadığı, yapıldıysa miktarlarının doğru hesaplanıp hesaplanmadığının, borcun ne kadarlık kısmından ilçe belediyesinin sorumlu olduğunun tespiti için önce adli yargıda açılacak bir davada alacağın varlığının, miktarının ve ne kadarlık kısmından ilçe belediyesinin sorumlu olduğunun Mahkemece hüküm altına alınması ve sonrasında 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümleri uyarınca alacağın takip ve tahsili işlemlerinin yapılması gerekirken, bu usule başvurulmaksızın doğrudan dava konusu işlemlerin tesis edilmesinde hukuka uygunluk görülmemiştir.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 25/09/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.